Vijayavadada avtobus parkı sərnişin axınına hazır deyil
Avqustun 15-dən etibarən qüvvəyə minəcək pulsuz avtobus xidməti sərnişin sayında artıma səbəb olacağı gözlənilir. Lakin Vijayavadada şəhər avtobuslarının sayı artırılmayacaq. Şəhərdəki 350 avtobusluq parkın həcmi dəyişməz olaraq qalacaq. Bu isə artan tələbatın ödənilməsi ilə bağlı narahatlıqlar yaradır.
Pulsuz avtobus xidməti sərnişin sayını artıracaq
Dövlət nəqliyyat şirkəti rəsmiləri pulsuz avtobus xidməti tətbiqindən sonra şəhər avtobuslarında doluluq səviyyəsinin xeyli artacağını proqnozlaşdırır. Buna baxmayaraq, gözlənilən artımı qarşılamaq üçün əlavə tədbirlər görülmür. Mövcud avtobus parkı eyni sayda qalacaq.
Elektrik avtobuslar dizel avtobusları əvəz edəcək
APSRTC NTR district baş trafik menecerinin müavini Sai Charan Teja bildirib ki, Vijayavadaya Baş Nazirin e-Bus Seva sxemi çərçivəsində ayrılan 750 elektrik avtobusdan 100-ü veriləcək. Lakin şəhər avtobus parkı 350 ədəd olaraq qalacaq. Səbəb isə köhnə dizel avtobusların utilizasiya proqramı çərçivəsində istismardan çıxarılmasıdır. Bu addım dizel yanacağının yüksək xərclərini azaltmaq və şəhərdəki hava çirklənməsinin səviyyəsini məhdudlaşdırmaq məqsədi daşıyır.
Şəhərdəki avtobus xidmətləri
Vijayavadada 163 adi şəhər avtobusu və 106 metro lüks avtobus xidməti fəaliyyət göstərir. Bu avtobuslar Governorpet-1, Governorpet-2, Vidyadharapuram və İbrahimpatnam avtobus depolarından idarə olunur. Qalan şəhər avtobusları isə Qannavaram və Vuyyuru depolarından xidmət göstərir.
Artan tələbatı qarşılamaq üçün tədbirlər
Hazırda şəhər avtobuslarında orta doluluq səviyyəsi 60 faizdir. Pulsuz avtobus xidməti tətbiqindən sonra bu göstəricinin 95 faizə, hətta 100 faizə yüksələcəyi gözlənilir. Pik saatlarda yaranacaq əlavə sərnişin tələbatını ödəmək üçün özəl məktəb avtobusları cəlb olunacaq və əlavə xidmətlər təşkil ediləcək.
Yeni avtobusların olmaması problemlər yarada bilər
Vergi Ödəyiciləri Assosiasiyasının katibi M. V. Anjaneyulu bildirib ki, şəhər avtobus parkına yeni avtobusların əlavə edilməməsi daha çox tıxac yaradacaq. Bu vəziyyət insanları şəxsi avtomobil almağa sövq edəcək, nəticədə şəhər yollarında tıxac və çirklənmə artacaq. Daimi sərnişin olan kişilər avtobuslarda yer tapmaqda çətinlik çəkdikdə, bu onları ictimai nəqliyyatdan istifadə etməkdən çəkindirəcək və şəxsi nəqliyyata yönləndirəcək.
Oxucu Şərhləri
Qeyd etdiyiniz Mumbai ilə bağlı təcrübə və bu təcrübədən əldə edilən dərsləri vurğulamağınız çox dəyərlidir. Doğrudan da, planlama mərhələsində ehtiyatlı olmaq və gözlənilən sərnişin axınını təmin etmək üçün avtobus parkını əvvəlcədən genişləndirmək, Vijayavada üçün kritik önəm daşıyır. Sizin qeyd etdiyiniz kimi, əgər bu addım atılmırsa, bu, keçmiş səhvlərdən dərs çıxarmamaq demək olacaq. Pulsuz avtobus sxeminin uğurlu olması üçün bu məsələlərin nəzərə alınması vacibdir. Fikirləriniz üçün təşəkkür edirəm.
Vijayavadada vəziyyətin oxşar cəhəti, texnoloji və ya hüquqi dəyişikliklərin (bu halda pulsuz avtobus xidməti) sərnişin axınını artırma potensialının olmasıdır. Lakin, infrastruktur və parkın (avtobusların) həcminin bu artıma uyğunlaşdırılmaması, keçmişdəki dəmiryolu nümunəsində olduğu kimi, çatışmazlıqlara və narahatlıqlara yol aça bilər. Bu paralel bizə bir dərs çıxarmağa imkan verir: hər hansı bir xidmətin tələbini artıracaq dəyişikliklər həyata keçirilərkən, mövcud infrastruktur və resursların bu artımı qarşılamaq üçün kifayət edib-etməyəcəyi diqqətlə qiymətləndirilməlidir. Əks halda, planlanmış müsbət dəyişikliklər gözlənilən nəticələri verməyə bilər. Vijayavada nümunəsində, avtobus parkının genişləndirilməməsi və ya digər əlavə tədbirlərin görülməməsi, pulsuz xidmətin tam potensialından istifadə edilməsinə mane ola bilər.
Bu vəziyyət, bir çox inkişaf etməkdə olan ölkələrdə müşahidə olunan tipik bir problemdir. Məsələn, Hindistanın digər böyük şəhərlərində də oxşar təşəbbüslər həyata keçirilmiş, lakin nəqliyyat infrastrukturunun tələbata uyğunlaşdırılmasındakı gecikmələr səbəbindən uğursuz olmuşdur. Daha inkişaf etmiş ölkələrdə isə, belə addımlar atılarkən, əvvəlcədən nəqliyyat parkının genişləndirilməsi və tələbatın artımına uyğunlaşdırılması üçün əlavə investisiyalar nəzərdə tutulur. Bu, sərnişin məmnuniyyətini təmin etməklə yanaşı, şəhər daxili hərəkətin daha nizamlı olmasını da təmin edir.
Vijayavada nümunəsində, bu artan tələbatın ödənilməsi üçün yalnız avtobus parkının sayı deyil, həm də xidmət keyfiyyəti və sıxlığın optimallaşdırılması kimi məsələlər də diqqətə alınmalıdır. Şəhər rəhbərliyinin, mövcud məhdudiyyətləri nəzərə alaraq, bu pulsuz xidmətin davamlılığını və təsirini necə təmin etməyi planlaşdırdığı maraq doğurur. Bu siyasətin uzunmüddətli uğuru üçün hansı əlavə tədbirlər görülməlidir?
Bu vəziyyəti daha geniş bir kontekstdə dəyərləndirmək üçün digər şəhərlərə nəzər salmaq faydalı olar. Məsələn, bir çox Avropa şəhərlərində ictimai nəqliyyatın təşviqi, yalnız yeni marşrutların açılması ilə deyil, eyni zamanda avtobus parkının modernləşdirilməsi və tutumunun artırılması ilə müşayiət olunur. Hətta, bəzi hallarda, tələbatın artacağı proqnozlaşdırıldıqda, xidmətə buraxılan avtobusların sayı öncədən artırılır. Bu cür proaktiv yanaşma, səfərlərin təxirə salınmasını və ya ləğvini minimuma endirir, eyni zamanda sərnişinlərin rahatlığını təmin edir.
Hindistanın özündə də, əvvəlki illərdə müxtəlif şəhərlərdə ictimai nəqliyyatın inkişafına yönəlik layihələr həyata keçirilərkən, tələbatın artımı ilə paralel olaraq parkın gücləndirilməsi strategiyaları tətbiq edilmişdir. Vijayavadadakı mövcud vəziyyət, tələbatın artımı ilə təchizatın uyğunlaşdırılması arasındakı potensial gərginliyi vurğulayır.
Bu məqamda, Vijayavada hakimiyyətinin uzunmüddətli planları barədə daha ətraflı məlumat əldə etmək maraqlıdır. Sual olunur: Vijayavada, mövcud avtobus parkının qısa müddətdə artan sərnişin axınını effektiv şəkildə idarə edə biləcəyinə dair nə kimi əlavə tədbirlər planlaşdırılır və ya bu sahədəki potensial problemlərin həlli üçün hansı alternativ strategiyalar nəzərdə tutulur?
Vijayavadada təsvir olunan vəziyyət bu keçmiş hadisə ilə bir çox cəhətdən üst-üstə düşür: hər iki halda sərnişin axınını artıracaq bir tədbir görülür, lakin parkın həcminin artırılmasına dair qeyri-müəyyənlik var. Lakin, Vijayavadada parkın həcminin "dəyişməz olaraq qalacağı" ifadəsi daha da ciddi bir vəziyyəti göstərir, çünki bu, heç bir planlaşdırma aparılmadığını ehtimal etməyə əsas verir. Keçmiş təcrübədən çıxarılan əsas dərs budur ki, xidmətə tələbi artıran hər hansı bir yenilik, eyni zamanda o tələbi qarşılamaq üçün infrastrukturun və resursların da müvafiq şəkildə hazırlanmasını tələb edir. Vijayavadada pulsuz xidmətə keçidin, sərnişin sayında gözlənilən artımla yanaşı, parkın mövcud gücünün adekvatlığını təmin etmək üçün hər hansı bir hazırlıq tədbiri görülməzsə, eyni mənfi nəticələrə gətirib çıxara biləcəyi qaçılmazdır. Bu halda, keçmiş təcrübənin vacibliyi və bu təcrübədən düzgün dərslər çıxarılmaması, actual vəziyyətin daha da pisləşməsinə gətirib çıxara bilər.
Vijayavada nümunəsindəki əsas fərq, ehtimal ki, planlaşdırma mərhələsindədir. Mumbai hadisəsindən dərsin çıxarılması, Vijayavada rəhbərliyinin sərnişin tələbatının artacağını nəzərə alaraq avtobus parkını əvvəlcədən genişləndirməsini təmin etməli idi. Əgər Vijayavada-da avtobus parkı artırılmırsa, o zaman bu, nəticələri əvvəlcədən düzgün qiymətləndirməməklə bağlı bir problem olduğunu göstərir. Əks halda, eyni təkrarlanacaq.
Vijayavada nümunəsində, pulsuz avtobus xidməti tətbiq olunmaqla sərnişin sayında gözlənilən artım, avtobus parkının həcminin artırılmaması ilə yanaşı qaldığı üçün oxşar bir vəziyyətə gətirib çıxara bilər. Keçmişdəki analoji hallardan çıxarılan ən əsas dərs, infrastruktur və xidmətlərin artan əhali və tələbata uyğunlaşdırılmasının zəruriliyidir. Əgər Vijayavadada bu məsələyə diqqət yetirilməsə, pulsuz xidmətin məqsədi olan sərnişin axınındakı artım, yerinə yetirilməmiş tələbat səbəbindən uğursuzluğa düçar ola bilər. Bu vəziyyətin fərqləndirici cəhəti isə, pulsuz xidmətin tətbiqi ilə əlavə bir tələbatın yaradılmasıdır ki, bu da mövcud infrastruktur üzərindəki təzyiqi daha da artıracaq.
Bununla belə, gəlin məsələnin bu tərəfini də nəzərə alaq: mövcud avtobus parkının effektivliyini artırmaq üçün görülə biləcək tədbirlər varmı? Məsələn, marşrutların optimallaşdırılması, daha tez-tez və qısa məsafələrə xidmət göstərən müvəqqəti marşrutların təşkili və ya mövcud avtobuslardan daha məqsədyönlü istifadə edilməsi kimi üsullar sərnişin axınının bir müddət idarə olunmasına kömək edə bilər. Həmçinin, tələbin tamamilə anlaşıldığına əmin olmaq üçün ilk mərhələdə sərnişin axınının hansı marşrutlarda daha intensiv olacağının təhlili də aparılmalıdırmı? Parkın həcminin artırılması qaçılmaz olsa da, bu addımı atmazdan əvvəl mövcud resursların daha səmərəli istifadəsi imkanları da araşdırılmalıdır.
Vijayavada ilə bu keçmiş təcrübə arasındakı əsas paralellik, tələbdəki artımı təmin edəcək adekvat təchizatın olmamasıdır. Lakin Vijayavada vəziyyətini fərqləndirən əsas məqam, tələbdəki artımın birbaşa pulsuz xidmətlə əlaqələndirilməsidir. Bu, gəlirlilik məhdudiyyətləri olmadan "həyat tərzinə" uyğunlaşma tələbini ortaya qoyur ki, bu da adi tənzimləmədən daha mürəkkəb bir idarəetmə strategiyası tələb edə bilər. Buradan çıxarıla biləcək ən mühüm dərslərdən biri, hər hansı bir xidmətin genişləndirilməsi, xüsusən də sosial təyinatlı olanların, təkcə texniki tutum deyil, həm də insan resursları və qeyri-adi (maliyyəvi olmayan) məhdudiyyətləri də nəzərə alan hərtərəfli proqnozlaşdırma tələb etməsidir. Əks halda, yaxşı niyyətli islahatlar belə müvəffəqiyyətsizliyə məruz qala bilər.
Bununla belə, bu məsələyə fərqli bir bucaqdan da yanaşmaq mümkündür. Bəlkə də məsələ yalnız avtobusların sayında deyil, həm də onların istifadəsi və səmərəliliyindədir. Məsələn, mövcud avtobusların daha optimallaşdırılmış marşrutlarla idarə olunması, pik saatlarda əlavə resursların (məsələn, məktəb avtobuslarının istifadəsi) cəlb edilməsi və ya qısa məsafələr üçün alternativ nəqliyyat vasitələrinin (velosiped, skuter kimi) təşviqi kimi tədbirlər, avtobus parkının həcmini artırmadan da sərnişin axınının idarə olunmasına kömək edə bilərmi? Bu suallar, gələcək planlamada nəzərə alınmalı olan əlavə aspektlərdir.
Gələcəkdə bu tip "qalın" sosial siyasətlərin tətbiqi zamanı, infrastrukturun və ya xidmət təminatının əvvəlcədən potensial artan tələbə uyğunlaşdırılması üçün hansı mexanizmlər daha effektiv ola bilər?
Məsələn, bəzi Avropa şəhərlərində, xüsusilə də nəqliyyat siyasətlərinə xüsusi diqqət yetirən Berlin və ya Amsterdam kimi yerlərdə, ictimai nəqliyyata investisiyalar həmişə sərnişin tələbi artımının qabağında gedib. Şəhərlərarası və şəhərdaxili nəqliyyat strategiyaları hazırlanarkən, gələcək illərin proqnozları nəzərə alınaraq, parkın yenilənməsi və genişləndirilməsi planlaşdırılır. Hətta tələbatda gözlənilən artım olmadan belə, səmərəliliyi artırmaq və ekoloji standartları yüksəltmək məqsədi ilə avtobus parkı mütəmadi olaraq yenilənir.
Vijayavada nümunəsində, pulsuz xidmət tətbiqi bir sosial təşəbbüs kimi dəyərləndirilsə də, bununla paralel olaraq nəqliyyat parkının gücləndirilməməsi, uzun müddətdə bu təşəbbüsün özünün uğurunu şübhə altına ala bilər. Əgər avtobus sayı artırılmasa və mövcud avtobuslar da müasir tələblərə cavab vermirsə, bu "pulsuz" xidmətə maraq artsa belə, xidmət keyfiyyətinin düşməsi nəticəsində insanlar yenidən fərdi nəqliyyata və ya digər alternativlərə üz tuta bilərlər. Bu vəziyyətdə isə ilk baxışda cəlbedici görünən bir siyasətin əslində tələbatı ödəməkdə aciz qaldığı ortaya çıxar.
Bu kontekstdə, Vijayavada rəsmiləri pulsuz xidmətin yalnız bir başlanğıc olduğunu və onun davamlılığı üçün nəqliyyat parkının yenilənməsi və genişləndirilməsi istiqamətində konkret addımlar atılması lazım gəldiyini nəzərə alırlarmı?
Məsələn, bir çox Avropa şəhərlərində ictimai nəqliyyat sistemləri, sərnişin tələbatını qarşılamaq üçün daim yenilənir və genişləndirilir. Hətta bir çox şəhərdə, xüsusilə də qlobal tədbirlərə və ya əhalinin artımına cavab olaraq, avtobus və ya digər nəqliyyat vasitələrinin sayı planlı şəkildə artırılır. 2010-cu illərdə Londonda, nüfuz artımına və şəhərin genişlənməsinə cavab olaraq, yeni avtobus marşrutları açıldı və mövcud olanlara əlavə avtobuslar cəlb edildi. Beləliklə, sərnişin tələbi ilə parkın tutumu arasında tarazlıq yaradıldı.
Vijayavada nümunəsində, pulsuz xidmətin tətbiqi ilə sərnişin sayında artımın olacağı ehtimal edilən halda, avtobus parkının həcmini genişləndirməmək, açıq-aşkar bir qüsurlu planlamadır. Bu, ya sərnişinlərin uzun müddət gözləməsinə, ya da xidmətin keyfiyyətinin aşağı düşməsinə səbəb olacaqdır. Bu risklər, sadəcə "narahatlıq" olmaqdan çıxıb, real problemlərə yol aça bilər.
Belə bir şəraitdə, Vijayavada hakimiyyətləri tərəfindən ictimai nəqliyyat siyasətlərinin uzunmüddətli perspektivdə, sırf müvəqqəti bir layihənin uğuru üçün deyil, şəhərin ümumi inkişafı və vətəndaşların rahatlığı nəzərə alınaraq, daha strateji şəkildə hazırlanması zəruri deyilmi?
Vijayavada nümunəsində, pulsuz avtobus xidmətinin tətbiqi ilə sərnişin axınının artacağı proqnozlaşdırılır, lakin parkın genişləndirilməməsi eyni dinamikanı təkrarlaya bilər. Bu vəziyyətdən çıxarıla biləcək əsas dərs, hər hansı bir kütləvi tələb artımını təmin etmək üçün infrastrukturun və resursların həmin artıma uyğun olaraq proqnozlaşdırılması və hazırlanmasıdır. Eyni zamanda, keçmişdəki təcrübələr göstərir ki, sosial yönümlü tədbirlər (məsələn, pulsuz xidmət) yalnız o zaman effektiv olur ki, onların həyata keçirilməsi üçün zəruri olan logistik və texniki təminatlar mövcuddur. Əks halda, belə tədbirlər gözlənilən faydanı verməyəcək, əksinə yeni problemlər yaradacaq. Vijayavadada bu proqnozların nə qədər doğru olacağını zaman göstərəcək, lakin keçmiş təcrübələr bu barədə ehtiyatlı olmağı məsləhət görür.
Vijayavadada da eyni ssenarinin təkrarlanmaması üçün, hərəkətə keçməzdən əvvəl avtobus parkının mövcud tutumunun və gələcəkdə ola biləcək sərnişin artımının dəqiq analizi aparılmalı, lazımi tədbirlər görülməlidir. Belə bir qiymətləndirmə, sadəcə avtobus sayını artırmaqla kifayətlənməməli, həmçinin mövcud marşrutların optimallaşdırılması və xidmətə ayrılan əlavə resursların (sürücü, texniki personal və s.) da nəzərdən keçirilməsini tələb edir. Qandhinagar təcrübəsindən çıxarılan dərslərin Vijayavadada da nəzərə alınması, uğursuzluğun qarşısını almaq baxımından vacibdir. Əgər Vijayavadada bu məsələyə daha proaktiv yanaşılarsa və maliyyə imkanları nəzərə alınaraq əlavə avtobusların əldə edilməsi planlaşdırılırsa, o zaman bu, Qandhinagar nümunəsindən fərqli olaraq uğurlu bir layihəyə çevrilə bilər.
Şərh Yaz