Fevral 2026-cı ilin “odlu həlqə” Günəş tutulması – CANLI

Halqaşəkilli günəş tutulmasına iki gün qaldı

həlqəvi Günəş tutulması - Fevral 2026-cı ilin odlu həlqə - Fevralın 17-də baş verəcək halqaşəkilli tutulma Günəşi nəfəskəsən "od halqası"na çevirəcək. Bu dəqiq səma hadisəsinin və onun arxasındakı orbital mexanikanın şərəfinə, Günəş tutulması haqqında bilmədiyiniz üç maraqlı faktı təqdim edirik.

1. Bütün "od halqası" tutulmaları eyni görünmür

Parlaq halqanın qalınlığı Ayın Yerə olan məsafəsindən asılıdır. Qarşıdan gələn halqaşəkilli tutulma zamanı Ay planetimizdən ən uzaq nöqtələrindən birində olacaq. Bu səbəbdən, yaranan odlu halqa xüsusilə parlaq və dar görünəcək.

2. Tutulmalar yalnız qısa mövsümi pəncərələrdə baş verir

Hər ay yeni Ay fazası olsa da, tutulmalar yalnız "tutulma mövsümləri" adlanan dövrlərdə mümkündür. Bu mövsümlər ildə təxminən iki dəfə, Ayın orbitinin Günəş və Yer ilə eyni müstəvidə olduğu zaman baş verir.

3. Günəş tutulmaları zamanla yavaş-yavaş dəyişir

Ay hər il təxminən 3,8 santimetr (1,5 düym) sürətlə Yerdən uzaqlaşır. Bu o deməkdir ki, uzaq gələcəkdə tam günəş tutulmaları artıq mümkün olmayacaq və geriyə yalnız halqaşəkilli və qismən günəş tutulmaları qalacaq.

2026-cı ilin "od halqası" tutulması haqqında əsas məlumatlar

2026-cı il fevralın 17-də baş verəcək möhtəşəm halqaşəkilli tutulma Antarktida üzərində dar bir zolaq yaradacaq və Ayın demək olar ki, tamamilə Günəşin qarşısından keçməsi ilə səmanı qısa müddətə "od halqası"na çevirəcək. Bu mənzərəni yalnız bir neçə insan tam şəkildə görə bilsə də, Antarktidanın böyük bir hissəsi, eləcə də Cənubi Afrika və Cənubi Amerikanın bəzi bölgələri qismən Günəş tutulması hadisəsinə şahidlik edəcək.

Günəş və Ay tutulmaları niyə cüt şəkildə baş verir?

Tutulmalar, adətən, bir neçə ayda bir baş verən təsadüfi hadisələr kimi görünsə də, əslində onlar proqnozlaşdırıla bilən cütlər halında, qısa müddətli “tutulma mövsümləri”ndə meydana çıxır. Növbəti belə mövsüm 2026-cı il fevralın 17-dən martın 3-dək davam edəcək və bu müddət ərzində həm Günəş, həm də Ay tutulması baş verəcək.

Halqaşəkilli tutulma zamanı hansı proses baş verir?

Halqaşəkilli Günəş tutulması o zaman baş verir ki, Ay yeni Ay fazasında olarkən elliptik orbitində Yerdən uzaq bir nöqtədə yerləşir və birbaşa Günəş diskinin qarşısından keçir. Bu zaman Ayın diski Yer səmasından Günəşdən bir qədər kiçik görünür. Nəticədə, tam tutulma anında Ayın ətrafında Günəşin nazik bir zolağı görünür və bu mənzərə tam günəş tutulmasındakı total fazanın ekvivalenti hesab edilir.

Günəş tutulması haradan müşahidə olunacaq?

2026-cı ilin ilk Günəş tutulması fevralın 17-də baş verəcək möhtəşəm halqaşəkilli tutulma olacaq. Lakin əksəriyyətimiz üçün əsas mənfi cəhət odur ki, bu heyrətamiz “od halqası”nı insanlardan daha çox pinqvinlərin müşahidə edəcəyi gözlənilir.

Uzunluğu 4282 kilometr (2661 mil), eni isə 616 kilometr (383 mil) olan tam tutulma zolağı qərbi Antarktidanı əhatə edəcək və Cənub okeanının Deyvis dənizi sahillərindən keçəcək.

Geri sayım başladı: Antarktida üzərində "od halqası"

2026-cı ilin ilk Günəş tutulması hadisəsinə bir həftədən bir qədər çox vaxt qalıb. Bu təsirli hadisə zamanı Ay Günəşin qarşısından keçəcək, lakin onu tam örtməyəcək və kənarlarında parlayan bir "od halqası" yaradacaq.

Bu möhtəşəm mənzərə yalnız Antarktidanın ucqar bir hissəsindən görünəcək. Həmin ərazidə Günəşin 96%-ə qədəri 2 dəqiqədən bir qədər çox müddətə tutulacaq. Bu isə o deməkdir ki, çox az sayda insan bu hadisəni şəxsən izləyə biləcək.

Antarktidanın digər bölgələri, Cənubi Afrikanın bəzi hissələri və Cənubi Amerikanın cənub ucu isə qismən Günəş tutulmasını müşahidə edə biləcək. Bu zaman Ay Günəşin yalnız bir hissəsini örtəcək.

24 saat