Hər üç insandan birində olan beyin paraziti: Orqanizmin gizli müdafiə mexanizmi

İnsan Beynindəki Parazitlə Mübarizənin Gizli Mexanizmi

İmmun sisteminin Toxoplasma ilə mübarizəsi - Hər üç insandan birində olan - Bəlkə də, elə indi beyninizdə yaşayan bir parazit, onu məhv etmək üçün proqramlaşdırılmış immun hüceyrələrinin özünü yoluxdurma qabiliyyətinə malikdir. Virciniya Universiteti Tibb Fakültəsinin (UVA Health) yeni araşdırması, bədənin bu cür mürəkkəb bir infeksiyanı necə nəzarət altında saxlaya bildiyini ortaya çıxarıb.

Toxoplasma gondii isti qanlı heyvanları yoluxduran potensial təhlükəli bir parazitdir. İnsanlar bu parazitə daha çox pişiklərlə təmas, çirklənmiş meyvə-tərəvəz və ya az bişmiş ət vasitəsilə yoluxur. Bədənə daxil olduqdan sonra parazit müxtəlif orqanlara yayıla və nəticədə beyində məskunlaşaraq ömür boyu orada qala bilər. Dünya əhalisinin təxminən üçdə birinin bu parazitin daşıyıcısı olduğu təxmin edilsə də, əksər insanlarda heç bir simptom müşahidə olunmur. Toksoplazmoz adlanan xəstəlik yarandıqda isə bu, ən çox zəif immun sistemi olan şəxslər üçün ciddi təhlükə yaradır.

Doktor Taci Harrisin (Tajie Harris, PhD) rəhbərlik etdiyi tədqiqatçılar, Toxoplasma gondii parazitinin yoluxmuş hüceyrələri məhv etməkdə ixtisaslaşmış immun hüceyrələri olan CD8+ T-hüceyrələrini zəbt etdiyi zaman immun sisteminin buna necə cavab verdiyini anlamağa çalışıblar.

Virciniya Universitetinin Tibb Fakültəsindəki Beyin İmmunologiyası və Qliya Mərkəzinin (BIG Center) direktoru Harris bildirib: "Biz bilirik ki, T-hüceyrələri Toxoplasma gondii ilə mübarizədə çox vacibdir, amma biz bunun bütün səbəblərini bildiyimizi düşünürdük. T-hüceyrələri yoluxmuş hüceyrələri məhv edə və ya digər hüceyrələrə paraziti öldürmək üçün siqnal verə bilər. Biz aşkar etdik ki, bu T-hüceyrələrinin özləri də yoluxa bilər və belə olduqda, onlar ölməyi seçirlər. Toxoplasma gondii parazitləri yaşamaq üçün hüceyrələrin daxilində olmalıdır, buna görə də sahib hüceyrənin ölümü parazit üçün oyunun sonu deməkdir. İmmun sisteminin bu parazitlə necə mübarizə apardığını anlamaq bir neçə səbəbdən vacibdir. İmmun sistemi zəif olan insanlar bu infeksiyaya qarşı həssasdırlar və indi biz onların bu infeksiya ilə mübarizəsinə necə kömək edə biləcəyimizi daha yaxşı başa düşürük."

Kaspaza-8 və Özünüməhv Müdafiəsi

Harris və onun komandası CD8+ T-hüceyrələrinin T. gondii parazitinə nəzarət etmək üçün kaspaza-8 adlı güclü bir fermentə güvəndiyini kəşf edib. Kaspaza-8 immun reaksiyalarının tənzimlənməsində mərkəzi rol oynayır və hüceyrənin özünü məhv etməsinə səbəb olan bir prosesi tətikləyə bilir.

Laboratoriya təcrübələrində, T-hüceyrələrində kaspaza-8 olmayan siçanların beynində, bu fermenti istehsal edən siçanlarla müqayisədə T. gondii səviyyəsi qat-qat yüksək olub. Bu, hər iki qrupun infeksiyaya qarşı güclü immun reaksiyası göstərməsinə baxmayaraq baş verib.

Nəticələr arasındakı fərq heyrətamiz idi. Kaspaza-8 olan siçanlar sağlam qaldığı halda, bu fermenti olmayanlar ağır xəstələnərək tələf oldular. Onların beyin toxumalarının müayinəsi göstərdi ki, CD8+ T-hüceyrələri parazit tərəfindən daha çox yoluxmuşdur.

Bu tapıntılar göstərir ki, kaspaza-8 T-hüceyrələri daxilində T. gondii parazitinin məhdudlaşdırılmasında həlledici rol oynayır. Nəticələr, həmçinin bu fermentin orqanizmin yoluxucu təhlükələrə nəzarət etməsində geniş əhəmiyyətə malik olduğunu göstərən dəlilləri daha da artırır.

UVA-nın Nevrologiya Departamentinin bir hissəsi olan Harris əlavə edib: "Elmi ədəbiyyatı araşdırıb T-hüceyrələrini yoluxduran patogen nümunələrini tapmağa çalışdıq və çox az nümunə aşkar etdik. İndi isə bunun səbəbini bildiyimizi düşünürük. Kaspaza-8 T-hüceyrəsinin ölümünə səbəb olur. CD8+ T-hüceyrələrində yaşaya bilən yeganə patogenlər, kaspaza-8-in fəaliyyətinə müdaxilə etməyin yollarını tapanlardır. Tədqiqatımızdan əvvəl kaspaza-8-in beyni Toxoplasma gondii parazitindən qorumaqda bu qədər vacib olduğunu bilmirdik."

Tədqiqatın Detalları və Maliyyələşməsi

Araşdırmanın nəticələri Science Advances jurnalında dərc edilib. Tədqiqat qrupuna Lidiya A. Sibley, Morin N. Kouan, Ebiqeyl G. Kelli, NaaDidi A. Amadi, Ayzek V. Bebkok, Sidni A. Labuzan, Maykl A. Kovaç, Samanta C. Batista, Con R. Lukens və Harris daxil idi. Alimlər heç bir maliyyə maraq toqquşmasının olmadığını bildiriblər.

Tədqiqat Milli Sağlamlıq İnstitutları (R01NS112516, R01NS134747, R21NS12855, T32GM008715, T32AI007496, T32AI007046, T32NS115657, F30AI154740, T32AI007496 və T32GM007267 qrantları), Virciniya Universitetinin Pinn Təqaüdü, UVA Shannon Təqaüdü və UVA-nın Strateji İnvestisiya Fondu tərəfindən maliyyələşdirilib.

24 saat