İrana qarşı əməliyyat üçün son hazırlıqlar

ABŞ Yaxın Şərqə hərbi güc cəmləşdirir

ABŞ-ın İrana qarşı hərbi güc yığımı - İrana qarşı əməliyyat üçün son - Amerika Birləşmiş Ştatları Prezidenti Donald Trampın İrana qarşı mümkün hücumu nəzərdən keçirdiyi bir vaxtda, bölgədəki mövcud qüvvələri gücləndirmək üçün ABŞ-ın hərbi hava qüvvələrinin böyük bir dalğası Yaxın Şərqə doğru yola çıxıb. Onlayn uçuş izləmə sistemləri F-22 Raptor, F-16 Fighting Falcon qırıcıları, E-3 Sentry radar təyyarələri və bir U-2 Dragon Lady casus təyyarəsinin ya Atlantik okeanı üzərindən keçdiyini, ya da Avropaya yeni çatdığını göstərir. Bundan əlavə, ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin rəsmisi bizə bildirib ki, “Arleigh Burke” sinfinə aid yeddinci idarəolunan raket esminesi olan USS Pinckney də bu yaxınlarda ABŞ Mərkəzi Komandanlığının (CENTCOM) məsuliyyət zonasına yerləşdirilib.

Trampın İrana hücumla bağlı yekun qərar verib-verməyəcəyi bəlli olmasa da, hazırkı hərbi yerdəyişmələr həm müdafiə, həm də hücum xarakterli davamlı bir əməliyyatdan əvvəl gözlənilən, lakin bu vaxta qədər müşahidə edilməyən addımlardır. Şərqə yönələn ABŞ təyyarələri, Trampın rejim əleyhinə etirazçılara qarşı sərt rəftarına görə İranı təhdid etməyə başlamasından sonra başlayan Yaxın Şərqə hərbi qüvvə toplanmasının ən gərgin mərhələsini təmsil edir. Ümumilikdə, Yaxın Şərqdə cəmləşən bu qüvvə, İsrail Hərbi Hava Qüvvələrinin yüzlərlə döyüş təyyarəsi də daxil olmaqla imkanları və ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin “qlobal hava gücü” bombardmançı uçuşları ilə birlikdə, günlərlə deyil, həftələrlə davam edə biləcək böyük bir əməliyyat üçün kifayət edər. Yaxın günlərdə əlavə hərbi resursların da bölgəyə göndəriləcəyini görmək ehtimalı yüksəkdir.

Hava gücünün detalları

Onlayn uçuş izləmə məlumatlarına görə, ən azı on iki F-22 təyyarəsi Şərq vaxtı ilə səhər saat 5 radələrində Virciniyadakı Lenqli Hərbi Hava Bazasını tərk edərək şərqə doğru istiqamət alıb. Onların ilk təyinat məntəqəsinin ABŞ ilə Yaxın Şərq arasında təyyarələrin hərəkəti üçün əsas tranzit mərkəzi olan Böyük Britaniyadakı Lakenheath Hərbi Hava Bazası olduğu ehtimal edilir. Lakin bu məlumat dəqiq deyil və CENTCOM təyyarə, gəmi və qoşunların hərəkəti barədə şərh verməkdən imtina edib.

F-22-lər əsasən Amerikanın ən qabaqcıl “hava-hava” tipli qırıcısı olsa da, düşmənin hava hücumundan müdafiə sistemlərini məhv etmək və digər yerüstü hədəflərə zərbə endirmək üçün də istifadə edilə bilər. Keçən ilin iyun ayında İranın nüvə obyektlərinə qarşı keçirilən “Midnight Hammer” əməliyyatı zamanı Raptorlar B-2A Spirit “stels” bombardmançılarını qorumağa kömək etmişdi. Qeyd etmək lazımdır ki, “Midnight Hammer” əməliyyatından dörd gün əvvəl də F-22-lər Atlantik okeanı üzərindən oxşar bir keçid etmiş və missiyada iştirak etmişdi.

Görünür, ən azı 36 F-16 qırıcısı da Yaxın Şərqə doğru hərəkət edir. Məlumata görə, bunların 12-si İtaliyadakı Aviano, 12-si Almaniyadakı Şpanqdalem hərbi hava bazalarından, 12-si isə Cənubi Karolinadakı Makİntayr Milli Qvardiya Bazasından göndərilib. Raptorlar kimi, bu təyyarələr də pilotsuz təyyarələrə və raketlərə qarşı müdafiə məqsədli “hava-hava” rolunda və ya “hava-yer” rolunda istifadə oluna bilər. Bölgədə artıq məhdud sayda ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus F-16 mövcuddur.

İki E-3 Sentry Havadan Xəbərdarlıq və Nəzarət Sistemi (AWACS) təyyarəsi yerli vaxtla səhər saat 10:30-dan bir qədər sonra (Şərq vaxtı ilə təxminən 5:30) Böyük Britaniyadakı Mildenhall Hərbi Hava Bazasına eniş edib. Aşağıya baxan radarları, qabaqcıl rabitə sistemləri və passiv sensorları ilə bu təyyarələr müttəfiq hava döyüşlərinin idarə olunmasında və xüsusilə pilotsuz təyyarələr və qanadlı raketlər olmaqla İran təhdidlərinin izlənməsində kritik rol oynayacaq.

Bölgəyə doğru yola çıxan ən azı bir U-2 Dragon Lady casus təyyarəsi də var. U-2 yüksək hündürlükdən kəşfiyyat təmin etməklə yanaşı, F-22 və F-35 Lighting II “stels” qırıcıları arasında rabitə əlaqəsi rolunu da oynaya bilər.

İordaniyadakı mərkəz və diplomatik gərginlik

Dünən 18 ədəd F-35A Lightning II “stels” qırıcısı Böyük Britaniyadakı Lakenheath Hərbi Hava Bazasını tərk edərək, ABŞ-ın taktiki təyyarələri və digər hava vasitələri üçün mərkəzi qovşağa çevrilmiş Mərkəzi İordaniyadakı Müvəffəq Salti bazasına yollanıb. Bu tip təyyarələr “Midnight Hammer” əməliyyatında İranın hava hücumundan müdafiə sistemlərinin sıradan çıxarılmasında və məhv edilməsində əsas rol oynamışdı. Onlar həmçinin əməliyyat bölgəsinə ilk daxil olan və son çıxan taktiki təyyarələr idi. Bütün bu aktivlər, Amman rəhbərliyinin İran əleyhinə hər hansı bir hücum üçün öz hava məkanından istifadəyə icazə verməyəcəyi barədə bəyanatlarına baxmayaraq, Müvəffəq Salti bazasına yerləşdirilir.

Dəniz qüvvələrinin mövqeləndirilməsi

Dənizdə isə USS Pinckney gəmisinin əlavə edilməsi ilə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bölgədəki suüstü döyüş gəmilərinin sayı 12-yə çatıb. Buraya Abraham Lincoln Təyyarədaşıyan Zərbə Qrupu (CSG) və onun üç “Arleigh Burke” sinifli müşayiət gəmisi, CENTCOM bölgəsində müstəqil olaraq yerləşdirilmiş üç “Arleigh Burke” sinifli gəmi, Aralıq dənizində iki belə gəmi və CENTCOM ərazisində olan üç Sahil Döyüş Gəmisi (LCS) daxildir. Həmçinin, Hərbi Dəniz Qüvvələri sualtı qayıqların yerini açıqlamasa da, bölgədə nüvə sualtı qayıqlarının olduğu məlumdur.

Bundan əlavə, Hərbi Dəniz Qüvvələri rəsmisi “Gerald R. Ford” Təyyarədaşıyan Zərbə Qrupunun hazırda 6-cı Donanmanın məsuliyyət zonasında olduğunu bildirib. Təyyarədaşıyan və onun üç “Arleigh Burke” müşayiət gəmisinə Tramp tərəfindən Venesuela diktatoru Nikolas Maduronun ələ keçirilməsi missiyasında iştirak etdiyi Karib dənizindən Yaxın Şərqə doğru hərəkət etmək əmri verilmişdi.

İranın cavabı: Hörmüz boğazında təlimlər

ABŞ hərbi aktivlərini artırarkən, İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu (SEPAH) döyüş atışlı təlimlər üçün Hörmüz boğazını bağlayıb. Bu, Trampın yanvar ayında İranı hərbi müdaxilə ilə təhdid etməsindən sonra İranın boğazın bir hissəsini ilk dəfə bağlamasıdır. “Hörmüz boğazının Ağıllı İdarə Edilməsi” adlanan təlimlər bazar ertəsi başlayıb və gəmi əleyhinə qanadlı raketlərin hədəflərə atılması, SEPAH-ın dəniz PUA-ları və sualtı qayıq bölmələrinin əməliyyatlarını əhatə edir.

İranın ali lideri Ayətullah Əli Xamenei çərşənbə axşamı səhər etdiyi çıxışında ABŞ hərbi gəmilərinə qarşı təhdid səsləndirib: “Daim eşidirik ki, İrana doğru bir döyüş gəmisi göndəriblər. Döyüş gəmisi şübhəsiz ki, təhlükəli silahdır, lakin onu batıra biləcək silah daha təhlükəlidir.”

Diplomatik cəbhədə ziddiyyətli addımlar

Hər iki tərəfin bir-birini hədələdiyi bir vaxtda, İsveçrədə Omanın vasitəçiliyi ilə aparılan dolaylı danışıqlar çərşənbə axşamı “bir sıra rəhbər prinsiplər” üzərində razılaşma ilə başa çatıb. Lakin Vaşinqtonla Tehran arasında hələ də böyük fikir ayrılıqları mövcuddur. Tramp İranın nüvə silahına və ya onu yaratmaq qabiliyyətinə malik olmasını istəmir, İran isə dinc nüvə enerjisindən istifadə hüququnun danışıqlar mövzusu olmadığını vurğulayır. Bu danışıqlar davam etsə də, ABŞ-İran gərginliyi hərbi müstəvidə artmaqda davam edir.

Trampın İranla bağlı yekun niyyəti sirr olaraq qalsa da, ABŞ-ın hava və dəniz qüvvələrinin bu son axını ona daha çox seçim imkanı verir və hər şeydən əvvəl, bir hücumun İran rejiminə böyük ziyan vura biləcəyinə dair etibarlılığını artırır ki, bu da danışıqlarda mühüm amil ola bilər. Nəticə etibarilə, biz nəhayət, xüsusilə də İsrailin bölgədəki bütün aktivləri ilə mərkəzi rol oynamaq niyyətində olduğu təqdirdə, İrana qarşı böyük bir hava kampaniyası üçün gözlənilən hərbi qüvvə birləşməsinin formalaşdığını görürük. Yaxın Şərqə hərbi qüvvəİran–ABŞ münasibətləri kritik bir nöqtəyə çatıb.

Yenilənmiş məlumat

Sosial mediada F-22 qırıcılarının Lakenheath bazasına enişini göstərən videolar yayılmağa başlayıb. Bu, ABŞ-İran gərginliyi fonunda bölgədəki hərbi aktivliyin artdığını bir daha təsdiqləyir.

24 saat