Müzakirələrdə təkid

İranla nüvə danışıqları və Trampın israrı

İran’la bir anlaşma - Müzakirələrdə təkid - Amerika Birləşmiş Ştatları Prezidenti Donald Trampın Vaşinqtonda İsrail Baş naziri Binyamin Netanyahuya ev sahibliyi etdiyi görüşdən sonra verdiyi açıqlamalar, davam edən İranla nüvə danışıqları prosesini dəstəkləyici xarakter daşıyırdı. Görüşün ardından iki lider birgə mətbuat konfransı keçirməsələr də, Tramp İranla danışıqların davam etməsini istədiyini bildirdi. ABŞ Prezidenti, "Bir razılaşmanın mümkün olub olmadığını görmək üçün görüşmələrin davam etməsində israr etdim," deyə ifadə etdi. İsrail Baş Nazirliyinin Ofisi isə görüşlə bağlı açıqlamasında, "İki lider, aralarındakı koordinasiyanın və yaxın təmasın sürdürülməsi barədə razılaşdı," dedi.

İranın Xarici İşlər Naziri Abbas Arakçi də öz növbəsində bəyan etdi: "Tərcübə etdiyimiz yol diplomatiyadır və İranın sülhsevər nüvə proqramı ilə bağlı bir razılaşma əldə edilə bilər. Lakin bu razılaşma yalnız ədalətli və balanslı olduğu təqdirdə mümkündür. İran, dəyəri nə olursa olsun, bu yolda suverenliyini müdafiə etməkdən çəkinməyəcəkdir."

Netanyahu ziyarət zamanı "hər hansı bir danışığın balistik raketlərə məhdudiyyətlərin tətbiqini və İranın vəkil qüvvələrinə verdiyi dəstəyin dayandırılmasını əhatə etməsində israr edəcəyini" bildirmişdi. Həqiqətən də, ABŞ rəhbərliyinin danışıqlardan gözləntisi bu yöndədir. İran tərəfi isə danışıqların nüvə mövzuları ilə məhdudlaşmasını tələb edir və bundan kənar hər şeyi qırmızı xətt olaraq qiymətləndirir.

Yaxın Şərq gərginliyi və hərbi hazırlıqların artması

Digər tərəfdən, danışıqların ABŞ-ın istədiyi şəkildə nəticələnməməsi ehtimalına qarşı bölgədə hərbi hazırlıqların artdığı müşahidə olunur. ABŞ-ın İrana ehtimal olunan bir hücuma hazırlıq çərçivəsində, Yaxın Şərq gərginliyi fonunda ikinci bir təyyarədaşıyan hücum qrupunu bölgəyə göndərməyə hazırlaşdığı iddia edildi. "Wall Street Journal" qəzetinə danışan rəsmilər, Pentaqonun hazırlıqlar üçün təlimat aldığını irəli sürdülər. Rəsmilər, lakin bu barədə hələlik əmr verilmədiyini və vəziyyətin dəyişə biləcəyini ifadə etdilər. Bununla yanaşı, Rusiya mətbuatı, İran sərhədi yaxınlığında ABŞ-a məxsus Boeing P-8A Poseidon kəşfiyyat təyyarəsi və MQ-4C Triton pilotsuz uçuş aparatı aşkar edildiyini yazdı.

Trampdan "ikinci mərhələ" xəbərdarlığı

ABŞ Prezidenti Donald Tramp, İranla bir razılaşma əldə etmək istədiklərini və danışıqların davam etdiyini bildirərək, "Əgər razılaşma əldə edə bilməsək, ikinci mərhələyə keçəcəyik və bu mərhələ, onlar üçün çox çətin olacaq, mən bunun arxasında deyiləm," dedi. Ağ Evdə çıxış edən Tramp, "İranla bir razılaşma əldə etməliyik, əks halda (onlar üçün) çox travmatik olacaq, bunun olmasını istəmirəm, onlarla bir razılaşma əldə etməliyik," ifadələrini işlətdi. İsrail Baş naziri Netanyahu ilə mövzunu hərtərəfli şəkildə müzakirə etdiklərini bildirən ABŞ Prezidenti, "Netanyahu vəziyyəti anlayır, amma nəticədə bu qərar mənə aiddir," deyə vurğuladı.

Danışıqların genişləndirilməsi müharibəyə səbəb ola bilər

Türkiyənin Xarici İşlər Naziri Hakan Fidan, həm ABŞ, həm də İranın nüvə razılaşmasını təmin etmək üçün uzlaşmaya hazır göründüyünü qeyd edərkən, Tehranın balistik raket proqramını da əhatə edəcək şəkildə danışıqların genişləndirilməsinin "fərqli bir müharibədən başqa bir şey gətirməyəcəyini" vurğuladı.

İngiltərə mərkəzli "Financial Times" qəzetinə müsahibə verən Fidan, İranın "həqiqətən də real bir razılaşma əldə etmək istədiyini", zənginləşdirmə səviyyələri və ciddi nəzarətlə bağlı məhdudiyyətləri qəbul edəcəyini düşündüyünü söylədi. Fidan, "İranlılar artıq Amerikalılarla bir razılaşma əldə etmələri lazım olduğunu qəbul edir və Amerikalılar da İranlıların müəyyən sərhədləri olduğunu anlayır. Onları məcbur etməyə çalışmaq mənasızdır," ifadələrini işlətdi.

Regional təhlükəsizlik narahatlıqları

ABŞ-ın "bütün problemləri eyni anda həll etməkdə israr etməsi" ehtimalına toxunan Fidan, "(İranın raket potensialı və silahlı qruplara dəstəyi) Nüvə dosyesinin belə irəliləməyəcəyindən qorxuram. Nəticə, bölgədə yeni bir müharibə ola bilər," deyə bildirdi.

Nazir Fidan, Türkiyənin və bölgədəki digər ölkələrin, İranın raket potensialı və silahlı qruplara dəstəyini məsələsini həll etmək üçün "yaradıcı ideyalar inkişaf etdirməyə çalışdıqlarını", bunların "konstruktiv və effektiv rol" oynaya biləcəyini də əlavə etdi. Fidan, ABŞ-ın İranın nüvə potensialından "dərin narahatlıq" duyduğuna işarə edərək, "Lakin digər mövzular bölgə ölkələri ilə yaxından əlaqəlidir, çünki raketlər və vəkillər Yaxın Şərq gərginliyi və regional təhlükəsizliyə təsir edir, qlobal təsir dairələri yoxdur," deyə qeyd etdi.

İrandakı etirazlarda ölənlərin sayı 7 mini ötdü

ABŞ mərkəzli İran İnsan Hüquqları Fəalları Xəbər Agentliyi (HRANA), İranda iqtisadi problemlər səbəbindən 28 dekabr 2025-ci il tarixində başlayan və 8-9 yanvar tarixlərində təhlükəsizlik qüvvələrinin müdaxiləsi ilə yatırılan aksiyalarda həyatını itirənlərin sayının 7002 olduğunu bəyan etdi. Hal-hazırda 11730 hadisənin hələ də araşdırma mərhələsində olduğunu qeyd edən HRANA, ən son ölü sayını 6984 olaraq paylaşmışdı.

Sansura tabe olmayan şüarlar və internet qadağaları

İranın Sistan-Bəlucistan bölgəsində, İslam İnqilabının 47-ci ildönümü münasibətilə yayımlanan canlı yayımda, "Hamaneyə ölüm" şüarının eşidilməsindən sonra yerli televiziyanın rəhbəri işdən azad edildi. İranın çox sayda bölgəsində əks mesajlar və şüarlar diqqəti cəlb etmiş, xüsusilə evlərindən qışqıran İranlıların "Hamaneyə ölüm", "Diktatora ölüm" şüarları atdığı eşidilmişdi. Digər tərəfdən, Prezident Məsud Pezeşkiyan, ölkədəki internet qadağalarını tənqid edərək, tətbiqin praktikada nəticə vermədiyini bildirdi.

24 saat