Quru sərhədlərinin bağlı qalması turizm sektorunu iflic edib

Quru sərhədlərin bağlı qalması turizm sektoruna ağır zərbə vurur

Quru sərhədlərinin bağlı qalması turizm - Heç bir tutarlı əsas olmadan ölkəyə giriş-çıxışın uzun müddətdir ciddi şəkildə məhdudlaşdırılmasının bədəlini Azərbaycanın turizm sektoru ödəyir. Artıq altı ildir ki, quru sərhədləri bağlı saxlanılır. Bu vəziyyət hökumətin turizmi iqtisadiyyatın prioritet sahəsi elan etməsinin sadəcə kağız üzərində bir bəyanat olduğunu göstərir.

Ölkəyə gələn əcnəbilərin sayında kəskin azalma

Rəsmi statistikaya əsasən, 2025-ci ilin yekunlarına görə, Azərbaycana turizm məqsədilə gələn əcnəbilərin sayı 2024-cü illə müqayisədə təxminən üç faiz, yəni 51 min nəfər azalaraq 1,804 milyon nəfərə düşüb. Bu rəqəm pandemiyadan əvvəlki 2019-cu il göstəricisindən təxminən 1,1 milyon nəfər və ya 59 faiz azdır. Həmin dövrdə ölkəyə səfər edən turistlərin ümumi sayı 2,9 milyon nəfərə çatırdı.

2025-ci ildə turist axınının ən çox azaldığı ölkələr Rusiya və Hindistan olub. Rusiyadan gələnlərin sayı 113 min nəfər (19 faiz) azalaraq 589 min nəfərə, Hindistandan gələn turistlərin sayı isə 79 min nəfər (33 faiz) azalaraq qeydə alınıb. Lakin bəzi ölkələrdən gələnlərin sayında artım da müşahidə edilib.

Turist axınında dəyişən coğrafiya

Müsbət dinamika göstərən ölkələr arasında İsrail xüsusilə seçilir. Bu ölkədən gələn turistlərin sayı 31 min nəfər (2,2 dəfə) artaraq 57 min nəfərə çatıb. Eyni zamanda, Türkiyədən gələnlərin sayı 54 min nəfər (33 faiz) artaraq 217 min nəfər, Çixdən 18 min nəfər (45 faiz) artaraq 58 min nəfər, Özbəkistandan isə 11 min nəfər (33 faiz) artaraq 36 min nəfər təşkil edib.

Turizm gəlirləri və regional rəqabətdə geriləmə

2025-ci ildə xarici turizmdən əldə olunan gəlirlər də əvvəlki illə müqayisədə azalıb. Belə ki, ötən il ərzində xarici turistlərin ölkədə xərclədiyi vəsaitlərin ümumi həcmi 3,258 milyard manat olub ki, bu da 2024-cü ilə nisbətən 145 milyon manat və ya 4,3 faiz azalma deməkdir. Pandemiyadan əvvəlki dövrlə müqayisədə ölkənin turizm xidmətlərinin ixracından əldə etdiyi gəlirlər faktiki olaraq dəyişməyib və 1,9 milyard dollar civarında qalıb. Halbuki, regionda turizmin inkişafını prioritet elan edən Gürcüstan xarici turizmdən gəlirlərini 46 faiz artırmağa müvəffəq olub. Bu ölkənin turizm xidmətlərindən ixracı 2019-cu ildəki 2,4 milyard dollardan 2025-ci ildə təxminən 3,5 milyard dollara yüksəlib.

Gürcüstan təkcə gəlirlərini deyil, həm də ölkəyə gələn əcnəbilərin sayını da qoruyub saxlaya bilib. 2019-cu ildə bu ölkəyə təxminən 5,5 milyon xarici turist gəlmişdisə, 2025-ci ildə də oxşar göstərici qeydə alınıb. Azərbaycana gələn turistlərin sayı ölkə əhalisinin cəmi 17 faizini təşkil etdiyi halda, Gürcüstan öz əhalisinin təxminən 150 faizi qədər turist qəbul edir. Müqayisə üçün, regionun digər inkişaf etmiş turizm ölkəsi olan Türkiyədə bu göstərici 75 faizə yaxındır. 2019-2025-ci illərdə Türkiyə xarici turist axınını 20 faizdən çox artıraraq 64 milyon nəfərə çatdırıb. Həm Türkiyə, həm də Gürcüstanla bağlı rəqəmlər göstərir ki, Azərbaycan hökumətinin iqtisadiyyata zərər vuran və azad bazar prinsiplərinə zidd olan qərarları yerli turizm sektoru üçün regional rəqabət imkanlarını kökündən sarsıdır.

Vətəndaşların səyahət hüququ da məhdudlaşdırılır

Qapalı quru sərhədləri Azərbaycan vətəndaşlarının da xarici ölkələrə turist kimi səyahət etmək imkanlarını əllərindən alıb. Əgər pandemiyadan əvvəl, 2019-cu ildə xaricə səfər edən Azərbaycan vətəndaşlarının sayı 4,4 milyon nəfər idisə, 2025-ci ildə bu göstərici üç dəfədən çox azalaraq cəmi 1,3 milyon nəfərə enib. Eyni zamanda, təkcə son bir ildə xaricə turist kimi gedən vətəndaşların sayı 85 min nəfər (6,2 faiz) azalıb.

24 saat