İran müharibəsi İraqın faciəvi aqibətini təkrarlamaq riski daşıyır

İranla Müharibə İraqın Fəlakətli Nəticələrini Təkrarlamaq Riski Daşıyır

İran müharibəsi İraqın faciəvi aqibətini - 2003-cü ildə ABŞ-ın İraqda həyata keçirdiyi hərbi əməliyyat, hərbi hədəflərinə çatmasına baxmayaraq, uzunmüddətli perspektivdə faciəvi nəticələrə səbəb oldu. Bu təcrübə, hazırda İranla bağlı hərbi müdaxilə ehtimallarını nəzərdən keçirənlər üçün mühüm bir dərs və xəbərdarlıqdır.

İraq müharibəsinin ilk günlərində ABŞ qüvvələri əsas hərbi məqsədlərinə tez bir zamanda nail oldular. Səddam Hüseyn ələ keçirildi, məhkəmə qarşısına çıxarıldı və edam edildi. Hava məkanında üstünlük bir neçə gün ərzində tamamilə təmin olundu, İraq hökuməti isə cəmi 21 günə dağıldı. Hərbi nöqteyi-nəzərdən bu, sürətli və qəti bir zəfər idi.

Buna baxmayaraq, 20 ildən artıq müddət keçməsinə rəğmən, İraq hələ də davamlı sabitliyə qovuşa bilməyib. Ölkə terrorizmin, siyasi parçalanmanın və xarici müdaxilələrin təsiri altında qalmaqdadır. Bu vəziyyət, hərbi məqsədlərə nail olmağın sülh və uzunmüddətli sabitliyi təmin etməkdən fərqli olduğunu aydın şəkildə nümayiş etdirir.

Məhz bu səbəbdən, mütəxəssislər İranla bağlı hər hansı hərbi müdaxilənin İraqdakı ssenarinin təkrarlanması riskini daşıdığını xüsusi vurğulayırlar. Hətta ilkin hərbi hədəflərə nail olunsa belə, regionda uzunmüddətli xaosun, qeyri-sabitliyin və böyük insan faciələrinin yaranma ehtimalı olduqca yüksəkdir.

Belə müdaxilələr, sadəcə bir ölkənin rejimini dəyişdirməklə kifayətlənməyib, eyni zamanda yeni və daha çətin problemlər meydana gətirir. İraqın acı təcrübəsi sübut edir ki, hərbi gücə əl atmaq sonuncu seçim olmalı və onun gələcək uzunmüddətli nəticələri hərtərəfli şəkildə qiymətləndirilməlidir.

Beynəlxalq ictimaiyyət, xüsusilə də ABŞ, İranla bağlı siyasətini müəyyən edərkən İraqın acı dərslərini diqqətdə saxlamalı, hərbi həll yollarına üstünlük verməzdən əvvəl diplomatik və siyasi vasitələri əsas prioritet kimi qəbul etməlidir.