Azadlıq Donanması Gəmisinə Beynəlxalq Sularda Basqın
2025-ci il iyulun 27-də beynəlxalq sularda İsrail əsgərləri tərəfindən Qəzza zolağına humanitar yardım aparan "Handala" adlı gəmiyə basqın edilib. Bu hadisə, İsrailin Fələstin ərazilərinə qarşı tətbiq etdiyi blokadanı yarmaq məqsədilə yola çıxan Azadlıq Donanması təşəbbüslərinin davamıdır. Gəmidə olan tanınmış fəal Huvaida Ərraf, İsrail qüvvələrini bu addımdan geri çəkilməyə çağırmasına baxmayaraq, "Handala" gəmisi hərbi dəniz qüvvələri tərəfindən ələ keçirilərək İsrail limanına aparılıb.
Humanitar Missiyanın Arxa Planı və Məqsədləri
Gəmiyə basqın edildiyi zaman Huvaida Ərrafın həyat yoldaşı Əl-Cəzirə telekanalına danışaraq, onların bu cəsarətli missiyasının arxasındakı motivasiyanı açıqlayıb. O qeyd edib ki, əsas hədəf Holokost faciəsindən çıxarılan dərslərə söykənərək, Qəzzada aclıqla üzləşən mülki əhalinin vəziyyətini yüngülləşdirməkdir. Bu cür Qəzzaya yardım daşıyan gəmilər, münaqişə bölgələrindəki ağır humanitar vəziyyətə diqqət çəkməklə yanaşı, beynəlxalq ictimaiyyəti məsələyə müdaxilə etməyə çağırır. Humanitar təşkilatlar bu cür hadisələri beynəlxalq hüququn pozulması kimi qiymətləndirir.
Oxucu Şərhləri
'Handala' gəmisinə basqının beynəlxalq hüquqla ziddiyyət təşkil etməsi iddiaları, İsrailin blokada siyasətinin uzunmüddətli nəticələrini anlamaq üçün əsaslı bir zəmin yaradır. Belə siyasətin Qəzza əhalisi üçün yaratdığı daimi gərginlik və humanitar böhranın, regionda uzunmüddətli sabitliyə və qarşılıqlı əməkdaşlığa necə təsir edəcəyi ciddi bir sualdır. Həmçinin, bu cür hərəkətlərin regionda daha genişmiqyaslı münaqişə riskini artırması ehtimalı da diqqətəlayiqdir. Bu məqamlar, "Handala" gəmisinin üzləşdiyi hadisənin təkcə bir hüquqi pozuntu deyil, eyni zamanda regionun gələcəyi üçün daha böyük mənalar daşıdığını göstərir.
Bu hadisə, beynəlxalq ictimaiyyətin münaqişənin həlli üçün daha effektiv strategiyələr axtarmalı olmasının əhəmiyyətini vurğulayır. Blokadanın qaldırılması və Qəzzaya humanitar yardımın maneəsiz çatdırılması uzunmüddətli sülh üçün vacibdir. Lakin bundan başqa, uzunmüddətli iqtisadi və sosial inkişafı təmin edəcək daha geniş bir sülh planı üzərində işləmək lazımdır.
Bəlkə də ən vacib sual budur: Qəzzanın uzunmüddətli blokadası davam etdikcə və bu cür hadisələr təkrarlandıqca, beynəlxalq ictimaiyyət nə vaxt bu münaqişədə qətiyyətli və konkret addımlar atmağı qərara alacaq?
2010-cu il hadisəsindən çıxarıla bilən əsas dərs beynəlxalq hüququn pozulmasının, həmçinin, humanitar yardımın maneə törədilməsinin ciddi nəticələrə səbəb ola bilməsidir. Ancaq "Handala" hadisəsinin beynəlxalq təzyiqin səviyyəsi və İsrail hökumətinin reaksiyası nəzərə alınaraq, nəticələrin fərqli olacağı ehtimalı da var. Əgər "Handala" hadisəsindəki basqının miqyası və nəticələri "Mavi Marmara" hadisəsindən daha kiçik olarsa, bu, beynəlxalq cəmiyyətin həmin tipli hərəkətlərə reaksiyasının dəyişdiyini göstərə bilər. Bu fərqin səbəbləri araşdırılmalı və dərin təhlil olunmalıdır. Həmçinin, əgər "Handala" hadisəsi "Mavi Marmara" hadisəsinin təkrarıdırsa, bu da konfliktin həlli üçün daha effektiv beynəlxalq mexanizmlərin axtarılması zərurətini vurğulayır.
Şərh Yaz