Demensiya peyvəndi gerçək ola bilər: Bilmədən vurulmuşuq

Kəmərvari herpes peyvəndi ağıl zəifliyi riskini 20 faiz azalda bilər, yaxud xəstəlik artıq mövcud olduqda onun irəliləməsini ləngitməyə kömək edə bilər. ABŞ-ın Stenford Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan son tədqiqatlar bu barədə yeni ümidlər verir. Bu araşdırmanın nəticələri gələcək tədqiqatlarla təsdiqlənərsə, hazırda əlçatan olan peyvənd müalicəsi mümkün olmayan, dünya üzrə təxminən 57 milyon insanı əhatə edən ağıl zəifliyinin həm qarşısının alınması, həm də müalicəsində istifadə oluna bilər.

Tədqiqatın Açar Nəticələri

"Nature" jurnalında dərc olunan bir araşdırmada, elm adamları Uelsdə 71-88 yaş arasında olan 280 mindən çox yetkin insanın sağlamlıq qeydlərini təhlil ediblər. Onların məqsədi 2013-cü ildə başlayan kəmərvari herpes peyvəndi proqramının təsirlərini anlamaq idi. Tədqiqat nəticəsində, 79-80 yaşlarında kəmərvari herpes peyvəndi almış yaşlıların 2020-ci ilə qədər ağıl zəifliyinə tutulma ehtimalının, peyvənd almağa haqqı olmayanlarla müqayisədə 20 faiz az olduğu aşkarlanıb. Stenford Universitetinin tibb üzrə dosenti, baş müəllif Dr. Paskal Geldsetzer bu nəticəni "həqiqətən təəccüblü tapıntı" adlandırıb və əlavə edib: "Bu böyük qoruyucu siqnal məlumatlara hansı tərəfdən baxsanız belə, ortada idi."

Müalicəvi Potensial və Yeni Ümidlər

Daha da əhəmiyyətlisi, "Cell" jurnalında dərc olunan sonrakı bir araşdırmada, eyni elm adamları kəmərvari herpes peyvəndinin, hətta 2013-cü ilə qədər ağıl zəifliyi diaqnozu qoyulmuş insanlar arasında da qoruyucu təsirə malik olduğunu aşkar ediblər. Araşdırmaya daxil edilmiş 7049 uelsli yetkin insandan demensiyası olanların təxminən yarısı növbəti doqquz il ərzində həyatını itirmişdi. Lakin kəmərvari herpes peyvəndi almış şəxslər arasında bu rəqəm cəmi 30 faiz təşkil edib. Dr. Geldsetzer vurğulayıb: "Ən həyəcanverici hissə odur ki, bu, kəmərvari herpes peyvəndinin ağıl zəifliyi üçün təkcə profilaktik və ləngidici faydaları olmadığını, həm də artıq bu xəstəlikdən əziyyət çəkənlər üçün müalicəvi potensiala malik olduğunu göstərir."

Tədqiqatın Üstünlüyü: Qərəzliliyin Aradan Qaldırılması

Əvvəlki tədqiqatlar kəmərvari herpes peyvəndi ilə ağıl zəifliyidən qorunma arasında potensial əlaqəyə işarə etmişdi. Lakin bu araşdırmaların hamısı peyvənd olunan insanların adətən daha sağlam həyat tərzi sürməsi faktı ilə zəifləyirdi (yəni, onların demensiyadan qorunması başqa səbəblərdən qaynaqlana bilərdi). Lakin indiki tədqiqatda bu qərəzlilik problem yaratmadı. Bunun səbəbi, peyvənd proqramının yalnız müəyyən bir qrupa şamil edilməsi idi: 2013-cü il sentyabrın 1-də 79 yaşı olan şəxslər. Dr. Geldsetzer bu barədə deyib: "Biz bilirik ki, əgər bir həftə fərqlə doğulmuş min nəfəri təsadüfi seçsək, onların arasında orta hesabla heç bir fərq olmamalıdır. Yaşdakı bu cüzi fərqdən başqa, onlar bir-birinə bənzəyirlər." Başqa sözlə, elm adamları daha sağlam həyat tərzi sürən və daha az sağlam həyat tərzi sürən insanların eyni orta qarışığına malik, cəmi bir həftə fərqlə doğulmuş iki qrupu birbaşa müqayisə edə bildilər. Onlar arasındakı yeganə fərq bu peyvəndi almaq hüququ idi ki, bu da onun demensiyaya qarşı effektivliyini aşkar etməyi xeyli asanlaşdırırdı.

Kəmərvari Herpes və Beyin Sağlamlığı

Kəmərvari herpes (zona xəstəliyi) suçiçəyi xəstəliyinə səbəb olan Varicella zoster virusunun yaratdığı bir infeksiyadır. Onun əlamətlərinə ağrılı səpgilər, yanma və ya keyimə hissləri, baş ağrıları, qızdırma və yorğunluq daxildir. Bu virus sinir sisteminə təsir edir, lakin elm adamları kəmərvari herpes peyvəndinin beyni koqnitiv tənəzzüldən necə qoruduğunu hələ tam olaraq müəyyən etməyiblər. Tədqiqatlar davam etməkdədir ki, bu əlaqənin dəqiq mexanizmləri aydınlaşdırılsın.

24 saat