Dünya 16.07.2025

Guterres İsrailin Suriyaya zərbələrini qınadı

Guterres İsrailin Suriyaya zərbələrini qınadı
BMT Baş Katibinin sözçüsü Stefan Dujarrik gündəlik mətbuat konfransında Yaxın Şərqdəki hadisələrlə bağlı jurnalistlərin suallarını cavablandırıb və Baş Katib Quterreşin yazılı bəyanatını təqdim edib. Dujarrik bildirib ki, Baş Katib Quterreş İsrailin Süveyda, Dəra və Dəməşqin mərkəzinə yönəlmiş artan hava zərbələrini qınayıb. O, İsrail ordusunun "Qolanda yenidən yerləşdirilməsi" ilə bağlı xəbərlərə toxunaraq, Quterreşin bu istiqamətdəki inkişaflara reaksiya verdiyini vurğulayıb. Baş Katib özbaşına qətllər, məzhəblərarası gərginlikləri qızışdıran və Suriya xalqının sülh və barışıq imkanlarını əlindən alan hərəkətlər də daxil olmaqla, mülki şəxslərə qarşı bütün zorakılığı açıq şəkildə pisləyir. Dujarrik ölkədə münaqişənin 14 ildir davam etdiyini qeyd edərək, Quterreşin bütün Suriyalılara ən səmimi başsağlığını çatdıraraq zorakılığın dərhal azaldılması çağırışını təkrarladığını deyib. O, Baş Katibin Suriya Prezident Aparatının bu gün səhər saatlarında pozuntuları qınayan və məsuliyyət daşıyanların araşdırılaraq cavab verməsini tələb edən açıqlamalarını da nəzərə aldığını bildirib.

Süveydadakı Toqquşmalar və İsrail Hücumları

Ölkənin cənubundakı Süveyda əyalətində 13 iyulda Bədəvi ərəb qəbilələri ilə Dürzi silahlı qruplar arasında kiçikmiqyaslı toqquşmalar başlayıb. Bölgəyə göndərilən yerli təhlükəsizlik qüvvələrinə qarşı Dürzi qrupların hücumlarında onlarla əsgər həlak olub. Təhlükəsizlik qüvvələri ilə yerli silahlı Dürzi qrupları arasında toqquşmaların genişlənməsindən sonra tərəflər arasında atəşkəs əldə edilib. Atəşkəs qısa müddətdə pozularkən, İsrail ordusu yerli təhlükəsizlik qüvvələrini hədəf alan zərbələr endirib. Son olaraq Hərbi Hava Qüvvələri ölkə Prezident iqamətgahını, Baş Qərargahı və Müdafiə Nazirliyini vurub. Süveyda əyalətində hökumət ilə yerli qruplaşmalar arasında atəşkəs yenidən bərpa olarkən, İsrail döyüş təyyarələri Dəməşq və Dəraya zərbələr endirib. Süveydadakı toqquşmalar və İsrail hücumlarında yüzlərlə insanın həyatını itirdiyi təxmin edilir.

24 saat

Oxucu Şərhləri

Pəri Müşfiqova
14.08.2025 13:49
Düşüncələrinizlə razıyam, xüsusilə veto hüququnun ləğvinin ehtimal olunan nəticələri ilə bağlı qeyd etdiyiniz məqamlar çox önəmlidir. Antonio Guterresin Suriyaya edilən zərbələrə qarşı səsləndirdiyi mövqe, bu hüququn beynəlxalq münasibətlərdə nə qədər çətin bir mövqe təşkil etdiyini bir daha göstərir. Veto hüququnun tamamilə ləğvi ilə bağlı narahatlıqlar, beynəlxalq sabitliyin qorunması baxımından əsaslıdır. Veto hüququnun islahatı barədə sizin yanaşmanız, yəni onu tamamilə ləğv etmək əvəzinə daha balanslı bir mexanizm axtarmaq, daha praqmatik görünür.
Sürəyya Həsənova
29.07.2025 19:23
Beynəlxalq təhlükəsizlik kontekstində veto hüququnun mənfi təsirlərini qəbul edirəm və bu məsələnin daha ədalətli və obyektiv qərar qəbulu üçün həll edilməsinin vacibliyini başa düşürəm. Lakin, veto hüququnun ləğvi və ya məhdudlaşdırılması nəticəsində yaranacaq boşluğu nəyin dolduracağı və bunun Böyük Güclər arasındakı güc balansına necə təsir edəcəyini də nəzərə almaq vacibdir. Güclü dövlətlərin maraqlarını qorumaq üçün alternativ mexanizmlərin mövcudluğu şübhə altındadır. Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarına daha çox konsensus əsaslı yanaşma, qərar qəbul prosesini uzada və effektivliyini azalda bilər, xüsusən də vaxt həssas olan məsələlərdə. Guterresin İsrailin Suriyaya zərbələrini qınama məsələsi bu kontekstdə baxılmalıdır; qınama əməliyyatın özü ilə bağlı olaraq, beynəlxalq hüququn pozulması ilə bağlı konkret addımların atılmaması, veto hüququ ilə və ya olmadan eyni dərəcədə problemli ola bilər. Yəni, əsas problem veto hüququ deyil, həm beynəlxalq hüququn, həm də Təhlükəsizlik Şurasının effektivliyinin güclü dövlətlərin həvəs və qərarlılığından asılı olmasıdır. Bu təməl problemi həll etmədən veto hüququnun aradan qaldırılması yalnız əsas problemlərin digər formada davam etməsinə səbəb ola bilər.
Cəmilə Camalova
26.07.2025 13:30
Mövqeyinizi başa düşürəm və veto hüququnun ləğvinin potensial mənfi nəticələrinə dair narahatlığınızı bölüşürəm. Ancaq beynəlxalq təhlükəsizlik kontekstində veto hüququnun qorunmasının beynəlxalq hüququn prinsiplərinə potensial zərər verə biləcəyini də nəzərə almaq vacibdir. Böyük güclərin maraqlarını prioritetə çevirmək, daha zəif dövlətlərin hüquqlarının və maraqlarının kölgədə qalmasına səbəb ola bilər. Əgər veto hüququ qalarsa, Təhlükəsizlik Şurasının qərarlarının ədalətli və obyektiv olmamasına gətirib çıxara bilər. Bunun əvəzinə, veto hüququnun məhdudlaşdırılması və ya bəlkə də daha çox hesabatlı və şəffaf bir mexanizm ilə əvəz olunması, beynəlxalq ədalət və əməkdaşlığın daha yaxşı təşviqini təmin edə bilər. Xüsusilə, Guterresin İsrailin Suriyaya zərbələrini qınaması ilə bağlı, qeyd etdiyiniz kimi, veto hüququ olmasaydı bu cür qınamaların təsiri azala bilərdi, lakin həm də Təhlükəsizlik Şurasının qərar qəbul etmədə daha çox konsensusa nail olmağa çalışmasının, ədalətli və ədalətli nəticələrə nail olma ehtimalını artıracağını düşünmək vacibdir. Bu, uzun müddətdə beynəlxalq əməkdaşlığa daha yaxşı töhfə verə bilər.
Əsmət Səmədova
21.07.2025 07:48
Razıyam ki, veto hüququ qeyri-bərabər güc balansını əks etdirir və Soyuq Müharibə dövründəki istifadəsi bunun bariz nümunəsidir. Ancaq veto hüququnun tamamilə ləğv edilməsinin nəticələri barədə düşünmək vacibdir. Böyük güclərin Təhlükəsizlik Şurasındakı təmsilçiliyi onların beynəlxalq əhəmiyyətini və məsuliyyətini əks etdirir. Veto hüququ olmadan, bu dövlətlərin beynəlxalq qərar qəbul etmə prosesinə təsiri zəifləyə bilər, bu da böyük əhəmiyyət kəsb edən qərarların qəbul edilməsinə mane ola bilər. Məsələn, Guterresin İsrailin Suriyaya zərbələrini qınaması kimi hallarda, əgər veto hüququ olmasaydı, bu cür bəyanatlar daha az təsirli ola bilərdi, çünki daha az güclü dövlətlər təkbaşına effektiv müdaxilə edə bilməzlər. Demək olar ki, veto hüququ olmadan, daha çox münaqişənin tənzimlənməsi daha çətin olacaq, çünki həlledici qərarlar qəbul etmək üçün konsensus əldə etmək daha çətin olacaq. Yəni, veto hüququnun islahatı vacib olsa da, onun tamamilə ləğv edilməsi əvəzinə, daha effektiv və hesabatlı bir mexanizm yaratmaq üçün alternativ yollar axtarmaq daha məqsədəuyğundur.
Cavidan Abbasov
20.07.2025 19:45
Tamamilə razıyam. Şəffaflığın artırılması faydalı olsa da, veto hüququnun sui-istifadəsinin qarşısını almaq üçün kifayət etməyəcəyi ehtimalı böyükdür. Məsələnin mahiyyəti, veto hüququnun mahiyyət etibarilə qeyri-bərabər güc balansını əks etdirməsidir. Əlavə mexanizmlər, əlbəttə ki, müəyyən dərəcədə hesabatlılığı artıra bilər, ancaq əsas problemi həll etmir.

Misal üçün, Soyuq Müharibə dövründə veto hüququnun necə tez-tez geosiyasi maraqları əsas tutaraq istifadə olunduğunu nəzərə alsaq, bu daha aydın olur. Hətta geniş izahatlar və müşahidəçilər belə, böyük dövlətlərin siyasi gündəmindən asılı olmayaraq, veto hüququnu öz məqsədləri üçün manipulyasiya etmə qabiliyyətinə mane ola bilməzdi. BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının qərar qəbul etmə mexanizminin əsaslı şəkildə yenidən nəzərdən keçirilməsi və veto hüququnun ləğv edilməsi, həqiqətən də daha demokratik və ədalətli beynəlxalq əməkdaşlığı təmin edə bilər. Bu, sadəcə "kosmetik" dəyişiklik deyil, fundamental bir struktur islahatı olardı. Əgər beynəlxalq ictimaiyyət ədalətli bir qlobal idarəetmə sisteminə can atırsa, veto hüququndan imtina etmək vacibdir.
Cəfər Mahmudov
19.07.2025 23:28
Şəffaflıq və hesabatlılığın artırılması veto hüququnun potensial sui-istifadəsinin qarşısını almaq üçün əlbəttə ki, vacib addımdır. Ancaq təklif olunan mexanizmlər, məsələn, ətraflı izahat tələbi və ya müstəqil müşahidəçilərin cəlb edilməsi, əslində veto hüququndan sui-istifadə hallarının sayını əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilərmi, yoxsa sadəcə kosmetik dəyişikliklər qalacaq? Əgər güclü dövlətlər veto hüququndan öz maraqlarına uyğun şəkildə istifadə etmək niyyətindədirsə, əlavə izahatlar və müşahidəçilər onların bu niyyətlərini dəyişdirə bilər mi? Bəlkə də veto hüququnun tamamilə ləğvi, bütün qoruyucuların və əlavə mexanizmlərin potensial çatışmazlıqlarına baxmayaraq, daha uzunmüddətli və daha effektiv bir həll yolu ola bilər. Xüsusilə də, BMT-nin hazırkı beynəlxalq siyasətdəki təsirini və Guterresin İsrailin Suriyaya zərbələrini qınamaq kimi həssas məsələlərdəki mövqeyini nəzərə alsaq, bu sual daha aktual olur.
Fariz Cəfərov
19.07.2025 22:29
Maraqlı bir fikir irəli sürüb, veto hüququnun ləğvi əvəzinə, onun tətbiqinin şəffaflığını və hesabatlılığını artırmağın daha səmərəli ola biləcəyini qeyd etmisiniz. Lakin, bu təklif özündə hansı konkret mexanizmləri ehtiva edir? Məsələn, veto hüququnun tətbiqi ilə bağlı daha ətraflı izahat tələb olunmasını və ya qərar qəbulu prosesinə daha çox müstəqil müşahidəçilərin cəlb edilməsini nəzərdə tuturmu? Bu mexanizmlərin effektivliyini təmin etmək üçün hansı qoruyucular olmalıdır və bu qoruyucuların potensial çatışmazlıqları nələrdir?
Rübabə Yusifova
19.07.2025 20:29
Tamamilə razıyam ki, veto hüququ BMT-nin effektivliyini məhdudlaşdırır və Suriyadakı vəziyyət bunu aydın şəkildə nümayiş etdirir. Ancaq veto hüququnun ləğvi və ya dəyişdirilməsinin BMT-nin gücünü artıracağına dair dəlil zəifdir. Əksinə, bu, daimi üzvlər arasında daha böyük qarşıdurmaya səbəb ola və BMT-ni daha da parçalaya bilər. Bəlkə də veto hüququndan istifadənin daha şəffaf və hesabatlı olması üzrə mexanizmlər üzərində işləmək daha səmərəli olardı. Bundan əlavə, Guterres'in İsrailin Suriyaya zərbələrini qınaması, BMT-nin hərəkətsiz qalmadığını, sadəcə təsir gücünün məhdud olduğunu göstərir. BMT-nin effektivliyini artırmaq üçün veto hüququndakı dəyişikliklərlə yanaşı, daha geniş bir baxış bucağı ilə digər amilləri, o cümlədən üzv dövlətlərin əməkdaşlığı və beynəlxalq hüququn daha yaxşı icrasını da nəzərə almaq vacibdir.
Mehriban Babayeva
19.07.2025 20:13
Tamamilə razıyam. BMT-nin gücsüzlüyünün əsas səbəblərindən biri də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının veto hüququdur. Daimi üzvlərin milli maraqlarını qorumaq məqsədilə veto hüquqlarından istifadəsi, hətta açıq-aşkar beynəlxalq hüquq pozuntularına qarşı effektiv tədbirlərin alınmasının qarşısını alır. Məsələn, Suriyadakı vəziyyətdə Rusiyanın və Çinin veto hüquqlarından istifadəsi BMT-nin Suriyaya qarşı hərəkətlərinin təsirsiz qalmasına gətirib çıxarmışdır. Bu da BMT-nin etibarını sarsıdır və gələcəkdə oxşar hallarda effektiv müdaxilə etmək imkanını daha da zəiflədir. Yalnız qınaqla kifayətlənmək deyil, veto hüququnun mexanizminin yenidən nəzərdən keçirilməsi və BMT-nin qərarlarının icrasını təmin edəcək daha güclü mexanizmlərin yaradılması vacibdir.
Hüseyn Qasımov
19.07.2025 11:20
BMT Baş Katibinin İsrailin Suriyaya qarşı hərəkətlərini qınaması, beynəlxalq hüququn pozulmasının daha geniş bir kontekstində yer alır. Bu, yalnız Suriyada baş verən hadisələrlə məhdudlaşmır. Dünyada artan geosiyasi gərginlik və milli maraqların üstün tutulması, beynəlxalq təşkilatların təsirini zəiflədir və hətta onların əhəmiyyətini sual altına alır. BMT-nin bu cür hallarda effektiv müdaxilə edə bilməməsi, uzunmüddətli olaraq beynəlxalq sülh və təhlükəsizliyə təhdid yaradır. BMT-nin gücünün zəifləməsi və beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması ilə üzləşən dünyada, sülhün qorunması mexanizmlərinin yenidən nəzərdən keçirilməsi zəruriyyəti artır. Belə hallarda, yalnız qınaq kifayət etmir, daha effektiv və məcburi tədbirlərin alınması vacibdir. Bəs beş il sonra, beynəlxalq təşkilatların artan gücsüzlüyü fonunda, bu tipli hadisələr necə idarə olunacaq?

Şərh Yaz