Kenevirə bağlı qusma böhranları yüksəlir: Tədqiqat

Kannabis nə qədər əyləncəli və faydalı olsa da, hər bir dərmanın potensial mənfi təsirləri mövcuddur. Buna misal olaraq, bu həftə yayımlanan bir araşdırma göstərir ki, daha çox amerikalı uzunmüddətli kannabis istifadəsi nəticəsində mədə bulantısı ilə müşayiət olunan yan təsirlərlə üzləşir.

İllinoys Universiteti Çikaqo (UIC) tədqiqatçıları ölkə daxilində təcili yardım şöbələrinə edilən müraciətləri araşdırıblar. Onlar daimi, ağrılı qusma epizodları ilə xarakterizə olunan Kannabinoid Hiperemez Sindromu (KHS) səbəbindən təcili yardım müraciətlərinin son bir neçə ildə, xüsusilə də gənc yetkinlər arasında nəzərəçarpacaq dərəcədə artdığını aşkar ediblər. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, daha çox həkim bu zəiflədici, lakin müalicə olunan sağlamlıq problemi haqqında məlumatlı olmalıdır.

UIC-nin Ceyn Addams Sosial İş Kollecinin professoru, araşdırmanın aparıcı müəllifi Ceyms Svarts bildirib ki, “Kannabinoid Hiperemez Sindromu realdır və ABŞ-da təcili tibbi yardımın daha rutin bir hissəsinə çevrilir.”

"Skromitinq" Sindromu

KHS olan insanlar şiddətli qıcolma, ürəkbulanma və qusma ilə müşayiət olunan dövri simptomlar yaşayırlar. Kəskin bir epizod bir-iki gün davam edə bilər və bu təcrübə tez-tez o qədər dözülməz olur ki, insanlar qusarkən ağrıdan qışqırırlar – bu fenomen "skromitinq" adını alıb.

Kannabinoid Hiperemez Sindromu adətən illərlə xroniki kannabis istifadəsi olan insanlarda müşahidə edilir. Alimlər bunun niyə inkişaf etdiyinə əmin deyillər, lakin bu, mədə-bağırsaq traktında yerli kannabinoid reseptorlarının həddindən artıq stimulyasiyası ilə əlaqəli ola bilər. Nadir bir komplikasiya olduğu düşünülür, lakin son araşdırmalar ABŞ-da və kannabis leqallaşmasının genişləndiyi digər yerlərdə KHS hallarının artdığını göstərir.

Bu son araşdırmada tədqiqatçılar 2016-2022-ci illər arasında ABŞ-da təcili yardım şöbələrinə edilən müraciətlərin ümummilli məlumatlarını təhlil ediblər. Son vaxtlara qədər həkimlər KHS-i qeydiyyat və sığorta məqsədləri üçün ayrıca bir tibbi vəziyyət kimi diaqnoz edə bilmirdilər. Buna görə də tədqiqatçılar bunun əvəzinə dövri qusma sindromu (digər məlum səbəblərlə izah edilə bilməyən şiddətli, qəfil qusma) və kannabis istifadəsi ilə bağlı diaqnozları araşdırıblar; hər iki diaqnozun mövcud olduğu hallar KHS üçün proksi kimi istifadə edilib.

Araşdırma dövründə təxminən 100.000 şübhəli KHS halı sənədləşdirilib. Covid-19 pandemiyasından əvvəl, KHS-nin illik göstəriciləri sabit idi. Lakin 2020-ci ildən başlayaraq təcili yardımda müşahidə olunan şübhəli KHS halları sürətlə artıb. Baxmayaraq ki, 2022-ci ildə hallar azalıb, onlar hələ də pandemiyaqabağı səviyyədən yüksək idi. Əhəmiyyətlisi odur ki, kannabislə bağlı ümumi sağlamlıq problemləri də eyni dövrdə artıb, lakin kannabislə əlaqəsi olmayan dövri qusma sindromu halları artmayıb, bu da KHS-də real artımı daha da təsdiqləyir.

Komandanın tapıntıları bazar ertəsi "JAMA Network Open" jurnalında dərc olunub.

Baxmayaraq ki, bu araşdırma KHS-in niyə daha çox yayıldığına birbaşa cavab verə bilmir, bu artımın zamanlaması Covid-19 pandemiyasının bunda rol oynadığını göstərir. Eyni zamanda, ABŞ-da kannabisin leqallaşmasının artması və bəlkə də bugünkü kannabis növlərindəki THC miqdarının artması kimi davamlı faktorlar da ehtimal ki, əhəmiyyətlidir, deyə tədqiqatçılar bildiriblər.

Müəlliflər yazıblar: “COVID-19 pandemiyası stress, təcrid və artan kannabis istifadəsi yolu ilə KHS-dəki artımı kataliz edib. 2021-ci ildə zirvəyə çatdıqdan sonra KHS insidansı azaldı, lakin pandemiyadan əvvəlki səviyyədən yuxarı sabitləşdi, bu da davamlı struktur və ya klinik sürücüləri göstərir.”

KHS-dən Necə Qorunmaq Olar

KHS dəhşətli bir təcrübədir, lakin biz onu effektiv şəkildə necə idarə edib müalicə edəcəyimizi bilirik.

Naməlum səbəblərdən isti vanna və duşlar kəskin epizodu müvəqqəti olaraq yüngülləşdirə bilər. Lakin onu həqiqətən də baş verməkdən qorumağın yeganə yolu kannabis istifadəsini tamamilə dayandırmaqdır. Bu, həftələr çəkə bilər, lakin simptomlar sonda dayanacaq.

Və KHS-nin nisbəti artsa da, müəlliflər deyirlər ki, bu hələ də nisbətən nadir bir yan təsirdir.

Svarts bildirib: “Tapıntılarımız panikaya səbəb kimi şərh edilməməlidir, lakin onlar kannabisin risksiz olmadığını, xüsusilə də yüksək dozalarda və uzunmüddətli, ağır kannabis istifadəsi ilə risklərin olduğunu təsdiqləyir.”

Bu ilin əvvəlində, KHS rəsmi olaraq Beynəlxalq Xəstəliklər Təsnifatının (ICD) ən son nəşrinə, diaqnostika və hesablaşma məqsədləri üçün dünya üzrə istifadə olunan kod kitabçasına əlavə edilib. Beləliklə, həkimlər üçün vəziyyəti diaqnoz etmək və tədqiqatçılar üçün onun yayılmasını izləmək daha asandır. Bununla belə, tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, həkimlər və xəstəxanalar vaxtında diaqnoz qoymaq üçün KHS-nin mövcud olduğunu bilməlidirlər.

Müəlliflər yazıblar: “Tez-tez səhv diaqnoz və bahalı, lüzumsuz müayinələr nəzərə alınaraq, daha böyük klinik məlumatlılığa ehtiyac var.” Onlar həmçinin KHS-in dəqiq səbəblərini və niyə yalnız bəzi uzunmüddətli istifadəçilərin onu inkişaf etdirdiyini tapmaq üçün daha çox araşdırma lazım olduğunu iddia edirlər.

24 saat