Tarixi Saziş İmzalandı
Fransanın Bugival şəhərində Yeni Kaledoniyanın gələcəyinə dair əhəmiyyətli bir saziş imzalanıb. Bu sazişə əsasən, Fransaya bağlı muxtar dövlət kimi qurulacaq bu ərazi, uzun müddətdir davam edən müstəqillik tərəfdarları ilə Paris hökumətini dəstəkləyən qrupları vahid bir zəmində birləşdirməyi hədəfləyir.
Sazişin Təfərrüatları Açıqlandı
Fransanın dənizaşırı ərazisi olan Yeni Kaledoniyanın institusional statusunu müəyyən edən 13 səhifəlik saziş, arxipelaqın siyasi taleyini yenidən formalaşdırır. Bugivaldə baş tutan gərgin görüşmələrin ardından tərəflər, Fransanın tərkibində xüsusi bir statusa malik dövlət modelinin qurulması barədə yekdil razılığa gəliblər.
Sazişə əsasən, Yeni Kaledoniya vətəndaşlığı rəsmi olaraq müəyyən ediləcək. Bu vətəndaşlığa sahib olanlar eyni zamanda Fransa vətəndaşı kimi qəbul olunacaqlar. Bu müddəa, Yeni Kaledoniya əhalisinin həm özünəməxsus yerli kimliyini, həm də Fransa ilə tarixi və mədəni əlaqələrini qoruyub saxlamaq məqsədi daşıyır.
Seçkilərə Fasilə Veriləcək
Yeni Kaledoniyada 2025-ci il ərzində heç bir seçki keçirilməyəcək. 2026-cı ildə təşkil ediləcək bələdiyyə seçkilərində yalnız burada doğulmuş və ya ən azı 15 il fasiləsiz yaşayış yeri olan şəxslər iştirak edə biləcəklər. Bu tənzimləmə, yerli əhalinin siyasi qərarların qəbulu prosesində daha aktiv iştirakını və təmsilçilik gücünü artırmağı nəzərdə tutur.
Nikel Resurslarına Strateji Plan
Arxipelaqın ən mühüm yeraltı sərvəti olan nikel üçün hərtərəfli strateji plan hazırlanacaq. Regionun iqtisadi müstəqilliyi və dayanıqlı inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edən bu resurs, Yeni Kaledoniyanın ən böyük strateji üstünlüklərindən biri hesab olunur.
Xalq Referenduma Gedəcək
Sazişin yekun forması Yeni Kaledoniya xalqının səsverməsinə təqdim ediləcək. Referendum vasitəsilə region əhalisi, bu yeni siyasi quruluşu təsdiq etmək və ya rədd etmək hüququna malik olacaq.
Beynəlxalq Tanınma Yolu Açıldı
Sazişin qəbul ediləcəyi təqdirdə, beynəlxalq ictimaiyyətin Fransa tərkibindəki Yeni Kaledoniya dövlətini tanıması gözlənilir. Fransız mətbuatı isə bu prosesi “tarixi dönüş nöqtəsi” adlandıraraq inkişafın beynəlxalq əhəmiyyətinə xüsusi diqqət çəkib.
Oxucu Şərhləri
Siz iqtisadi və ətraf mühit məsələlərinə diqqət çəkmisiniz. Bu məsələlər, şübhəsiz ki, Yeni Kaledoniyanın gələcəyi üçün çox vacibdir. Nikel sənayesinin gələcəyi, resursların idarə olunması, ətraf mühitin qorunması kimi mövzular bu yeni siyasi çərçivədə əlbəttə ki, öz həllini tapmalıdır. Ancaq, məqalənin əsas məqsədi, ilk növbədə, bu tarixi siyasi razılığın necə əldə olunduğunu, hansı qüvvələrin bu prosesə təsir etdiyini və nəticədə hansı siyasi modelin yarandığını izah etmək idi.
İqtisadi və ekoloji məsələlər, bu siyasi iradənin formalaşmasından sonra daha dərin müzakirəyə və strategiyaların hazırlanmasına zəmin yaradacaqdır. Belə bir fundamental siyasi dəyişiklik, iqtisadiyyat və ətraf mühit kimi sahələrdə də yeni imkanlar və ya məhdudiyyətlər yaradacaqdır. Buna görə də, məqalənin siyasi prosesə öncəlik verməsi, gələcək üçün daha əhatəli müzakirələrin təməlini qoymaq baxımından məqbul hesab edirəm. "Uzun müddət davam edən müstəqillik tərəfdarları ilə Paris hökumətini dəstəkləyən qrupların" vahid bir zəmində birləşməsi, siyasi iradənin gücünü göstərir və bu, gələcəkdə digər çətin məsələlərin həllində də tətbiq oluna biləcək bir təcrübədir.
Şərh Yaz