12 yaşda smartfon sahibi olmaq: Uşaqlarda bu sağlamlıq problemləri ilə əlaqəli

Smartfonların Uşaqlığa Təsiri: Yeni Araşdırmadan Narahatedici Nəticələr

Smartfonların uşaqlıq dövrünə təsiri barədə biliklərimiz sürətlə artır və yeniyetməlik astanasında olan gənc uşaqlar üzərində aparılan yeni bir tədqiqat daha narahatedici məlumatlar ortaya qoyub. ABŞ-dakı tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, 12 yaşında telefona sahib olmaq, telefonsuz yaşıdları ilə müqayisədə depressiya, piylənmə və kifayət qədər yuxu almama riski ilə əlaqəlidir.

“iPhone”un bazara çıxmasından cəmi 20 ildən az vaxt keçib, buna görə də hazırda yeniyetməlik yaşına çatan bir çox uşaq smartfonların mövcud olduğu bir dünyanı tanıyıb. Bu kimi tədqiqatlar onların həyatına təsirlərini daha dəqiq anlamağa çalışır. Filadelfiya Uşaq Xəstəxanasından uşaq və yeniyetmə psixiatrı Ran Barzilay bildirib: "Tədqiqatımız göstərir ki, smartfonlara yeniyetmələrin sağlamlığında əhəmiyyətli bir faktor kimi baxmalı, uşağa telefon vermək qərarına diqqətlə yanaşmalı və onların həyatı və sağlamlığına potensial təsirlərini nəzərə almalıyıq."

12 Yaşında Smartfon: Depressiya, Piylənmə və Yuxu Problemləri

Yeniyetmələrin beyin inkişafı üzrə davam edən tədqiqatın bir hissəsi olaraq 10 588 gənc üzərində toplanmış məlumatlar, iştirakçıların 12 yaşındakı sağlamlıq vəziyyəti, eləcə də növbəti bir il ərzində telefon əldə edib-etməmələrinin yarada biləcəyi fərqlər barədə məlumat verir. Tədqiqatçılar demoqrafik məlumatlar və sosial-iqtisadi vəziyyət kimi digər dəyişənləri nəzərə alaraq, 12 yaşında telefona sahib olanların təxminən 6,5 faizində depressiya diaqnozu qoyulduğunu, telefonsuzların isə təxminən 4,5 faizində bu diaqnozun olduğunu aşkar ediblər. Bu, ilk baxışdan kiçik görünən, lakin əhəmiyyətli bir statistik fərqdir.

Piylənmə göstəriciləri üçün müvafiq rəqəmlər smartfon istifadəçilərinin təxminən 18 faizini, telefonsuz 12 yaşlı uşaqların isə 12 faizini təşkil edib. Yuxuya gəlincə, telefonu olan 12 yaşlı uşaqların 47 faizi kifayət qədər yuxu (gecə doqquz saatdan az) aldığını bildirmiş, bu rəqəm telefonsuz yaşıdları arasında 31 faiz olub. 13 yaşına qədər telefona sahib olan uşaqlar daha çox psixi sağlamlıq problemləri (o cümlədən depressiya) və kifayət qədər yuxu almama ilə üzləşdiklərini bildiriblər. Lakin, həmin il ərzində piylənmə riskində nəzərəçarpacaq bir dəyişiklik müşahidə edilməyib.

Müsbət Tərəflər və Gələcək Araşdırmalar

Tədqiqatçılar etiraf edirlər ki, smartfon istifadəsinin faydaları da ola bilər, digər araşdırmaların göstərdiyi kimi. Lakin onlar bu cihazların məsuliyyətli şəkildə istifadə olunmasını təmin etmək üçün daha çox iş görülməsini istəyirlər. Barzilay deyib: "Bir çox yeniyetmə üçün smartfonlar sosial əlaqələri gücləndirməklə, öyrənməyə dəstək olmaqla, şəxsi inkişafı təşviq edən məlumat və resurslara çıxış təmin etməklə konstruktiv rol oynaya bilər. Həmçinin, bəzi ailələr smartfonu təhlükəsizlik və ya ünsiyyət üçün zəruri hesab edə bilər."

Məlumatlarda bəzi nüanslar var. Məsələn, depressiya diaqnozu uşağın həyatının hər hansı bir dövründə qoyulmuş depressiya kimi ölçülüb, buna görə də bəzi hallarda telefon əldə etməzdən əvvəl baş verə bilərdi. Həmçinin, bu kimi müşahidə xarakterli tədqiqatlarda səbəb-nəticə əlaqəsi haqqında qəti nəticələr çıxarmaq mümkün deyil. Lakin əlaqələrin gücü, eləcə də bəzi uşaqlar telefon əldə edərkən digərlərinin əldə etmədiyi 12 və 13 yaşları arasındakı qeydə alınan dəyişikliklər daha ətraflı araşdırmağa dəyər.

Bu tapıntılar böyüklər və smartfonlar haqqında bildiklərimizlə üst-üstə düşür: bu cihazlar stresi artıra, bizi daha çox diqqət yayındırıcı və tükənmiş hiss etdirə və beyinlərimizin işləmə tərzini dəyişə bilər. Gələcək tədqiqatlarda tədqiqatçılar ekran müddətinin və müxtəlif növ tətbiqlərin bu nəticələrə necə təsir etdiyini, tapıntıların yeniyetməliyin daha uzun dövrlərinə necə yayıldığını və hansı əks tədbirlərin tətbiq oluna biləcəyini araşdırmaq istəyirlər.

Barzilay deyib: "Gənc insanların piylənmədən qorunmaq və zamanla psixi sağlamlığı yaxşılaşdırmaq üçün fiziki fəaliyyətlə məşğul olmaq üçün telefonlarından uzaq vaxt keçirmələri vacibdir." Tədqiqat "Pediatrics" jurnalında dərc olunub.

24 saat