ABŞ-ın əsas infeksiya mərkəzi pandemiyaya hazırlığı dayandırır

NIAID-də Gözlənilməz Dəyişikliklər: Prioritetlər Yenidən Müəyyənləşir

ABŞ-ın əsas infeksiya mərkəzi pandemiyaya - Birləşmiş Ştatların yoluxucu xəstəliklər üzrə aparıcı tədqiqat institutunun əməkdaşlarına qurumun veb-saytlarından “biomüdafiə” və “pandemiyaya hazırlıq” kimi ifadələri silmək tapşırılıb. “Nature” jurnalının əldə etdiyi elektron məktublara görə, bu göstəriş Milli Səhiyyə İnstitutlarının (NIH) 27 mərkəzindən biri olan qurumda daha genişmiqyaslı islahatların bir hissəsidir.

Mətbuata danışmaq səlahiyyəti olmadığı üçün adlarının çəkilməsini istəməyən dörd NIAID əməkdaşı bildirib ki, maliyyələşdirilən tədqiqat layihələrinin yenidən nəzərdən keçirilməsi çərçivəsində bu iki mövzunun prioritetdən çıxarılması gözlənilir. NIH direktoru Cey Bxattaçarya yanvarın 30-da keçirilən tədbirdə yenidənqurma planını şərh edərək bunun tarixən QİÇS, biomüdafiə və pandemiyaya hazırlıq kimi sahələrə üstünlük verən “köhnə modeldən tamamilə uzaqlaşma” olduğunu söyləyib. Onun sözlərinə görə, institut gələcək xəstəlikləri proqnozlaşdırmaqdansa, daha çox fundamental immunologiyaya və hazırda ABŞ-da insanlara təsir edən digər yoluxucu xəstəliklərə diqqət yetirəcək.

Hazırda Milli Allergiya və Yoluxucu Xəstəliklər İnstitutunun (NIAID) 6,6 milyard dollarlıq büdcəsinin təxminən üçdə biri yeni yaranan yoluxucu xəstəliklər və biomüdafiə ilə bağlı layihələrin maliyyələşdirilməsinə sərf olunur. Bu tədqiqatlar təhlükəli patogenləri öyrənir, onların yayılmasını izləyir və radiasiya, kimyəvi maddələr və yoluxucu xəstəliklərin yaratdığı təhdidlərə qarşı tibbi cavab tədbirləri hazırlayır.

Siyasi Təzyiqlər və Yeni Baxış

Massaçusetsdəki Boston Universitetinin Yeni Yaranan Yoluxucu Xəstəliklər Mərkəzinin direktoru Nahid Bhadelia hesab edir ki, bu sahələrin arxa plana keçirilməsi Birləşmiş Ştatları dünyada vəhşi təbiətdə daim təkamül edən və bəzən insanlar arasında epidemiyalara səbəb olan patogenlərə qarşı daha müdafiəsiz vəziyyətə salacaq. “Bu məsələlərlə maraqlanmayacağımızı deməyimiz problemləri aradan qaldırmır, sadəcə bizi daha hazırlıqsız edir”, – deyə o qeyd edib.

Dünyanın ən böyük biotibbi elm maliyyəçisi olan NIH-in sözçüsü isə bildirib ki, “NIAID-in yeni baxışı diqqətini yoluxucu xəstəliklər və immunologiyanın bir-biri ilə bağlı sütunlarına yönəldərək amerikalıların sağlamlığı üçün bu gün ən aktual problemləri həll edən tədqiqat imkanlarını genişləndirir.” Sözçü institutun yenidən qurulması ilə bağlı konkret planlar haqqında sualları cavablandırmaqdan imtina edib.

Hazırda instituta direktor vəzifəsini Cefferi Taubenberger icra edir. Onun sələfi, yoluxucu xəstəliklər üzrə həkim Cin Marrazzo bu posta təyin olunmasından iki il keçməmiş ABŞ Prezidenti Donald Trampın administrasiyası tərəfindən vəzifəsindən azad edilib. Marrazzodan əvvəl isə bu vəzifəni 38 il ərzində Entoni Fauçi tutub. Tramp və digər respublikaçı siyasətçilər COVID-19 pandemiyası zamanı karantin və məktəblərin bağlanması kimi ictimai səhiyyə tədbirlərinə görə Fauçini və institutu sərt tənqid etmiş, bu addımların cəmiyyətin səhiyyə qurumlarına inamını sarsıtdığını iddia etmişdilər.

Yeni İstiqamət və Gələcək Planlar

İnamı bərpa etmək məqsədilə Bxattaçarya, Taubenberger və onun baş müşaviri Con Pauers yanvarın 16-da “Nature Medicine” jurnalında dərc olunan şərhlərində institut üçün “yeni baxış” təqdim ediblər. Onlar qeyd ediblər: “NIAID-in fəaliyyəti nə pandemiyanın, nə də amerikalıların inkişaf etmiş ölkələr arasında ən yüksək ölüm göstəricilərindən birini yaşamasının qarşısını aldı. Son onilliklərdə allergik və autoimmun xəstəliklərin artdığını nəzərə alaraq, institut tədqiqatlarını təcili olaraq bu sahələrə yönəltməlidir.”

İnstitut əməkdaşlarına görə, terminologiyanın dəyişdirilməsi bu yeni yanaşmanın həyata keçirilməsində yalnız ilk addımdır. NIH direktorunun birinci müavini Metyu Memoli yaxın həftələr və aylar ərzində biomüdafiə və pandemiyaya hazırlıq sahələrini maliyyələşdirən qrant portfelinin yenidən nəzərdən keçirilməsi də daxil olmaqla, əlavə dəyişikliklər barədə göstəriş verib.

24 saat