ABŞ və Çinin demoqrafik siyasətlərindəki ziddiyyətlər

ABŞ və Çin: Doğum Səviyyəsini Yüksəltmək Üçün Fərqli Yanaşmalar

ABŞ və Çinin demoqrafik siyasətlərindəki - Son dövrlərdə dünya iqtisadiyyatının aparıcı qüvvələri olan ABŞ və Çin də daxil olmaqla bir çox ölkə, azalan doğum nisbətləri səbəbindən ciddi demoqrafik çətinliklərlə qarşılaşır. Bu vəziyyət hər iki dövləti əhali artımını təşviq etmək məqsədilə müxtəlif strategiyalar işləyib hazırlamağa vadar edib. Lakin onların bu hədəfə çatmaq üçün seçdiyi metodlar əsaslı şəkildə bir-birindən fərqlənir.

2026-cı ilin mart ayının əvvəlində Pekin, "uşaq dünyaya gətirmək üçün əlverişli bir cəmiyyət" yaratmaq hədəfi ilə genişmiqyaslı beşillik proqramını elan etdi. Bu plan çərçivəsində Çin hökuməti ailələrə pulsuz hamiləlik öncəsi xidmətlər, süni mayalanma (IVF) xərclərinin ödənilməsi, uşaq baxımı üçün subsidiyalar və mənzil dəstəyi kimi tədbirlər üçün 180 milyard yuan (təxminən 25.8 milyard ABŞ dolları) ayırmağı öhdəsinə götürdü. Bu addım, dövlətin demoqrafik problemlərə qarşı hərtərəfli və sistemli bir mövqe tutduğunu göstərir.

Eyni vaxtda, Sakit Okeanın digər sahilində, Tramp administrasiyası fərqli bir doğuşu təşviq edən kampaniya həyata keçirirdi. Bu kampaniya əsasən hər uşaq üçün 1000 ABŞ dolları məbləğində birbaşa maliyyə yardımı üzərində qurulmuşdu. ABŞ-ın bu yanaşması, Çinin geniş dövlət dəstəyi proqramlarından fərqli olaraq, daha çox birbaşa pul müavinətlərinə yönəlmiş və fərdi ailələrin öz seçimlərinə daha çox sərbəstlik verən bir model idi.

Bu iki böyük dövlətin doğum nisbətlərini artırmaq üçün tətbiq etdiyi strategiyalar, onların idarəetmə fəlsəfələrindəki fundamental fərqləri aydın şəkildə ortaya qoyur. Çin, dövlətin cəmiyyətin hər bir sahəsinə müdaxiləsini nəzərdə tutan, kompleks və uzunmüddətli sosial proqramlara üstünlük verir. ABŞ isə fərdi azadlığı və iqtisadi təşviqləri ön planda tutaraq, dövlətin məhdud müdaxiləsi ilə nəticələrə nail olmağa çalışır.

Hər iki ölkənin bu məsələyə ciddi yanaşması, azalan doğum səviyyəsinin iqtisadi inkişaf, işçi qüvvəsi və gələcək sosial təminat sistemləri üçün yaratdığı potensial riskləri bir daha vurğulayır. ABŞ və Çinin bu ziddiyyətli metodlarla əhali artımına nail olmaq cəhdləri dünya üçün maraqlı bir eksperiment sahəsi yaradır və hansı yanaşmanın daha səmərəli olacağı gələcəkdə özünü göstərəcək.