Alimlər: Fasiləli oruc adi pəhrizdən üstün deyil

Fasiləli Orucun Effektivliyi Suallar Doğurur

Alimlər Fasiləli oruc adi pəhrizdən - Elmi sübutların genişmiqyaslı təhlilinə görə, fasiləli oruc ənənəvi pəhrizlərdən daha effektiv deyil və demək olar ki, heç bir pəhriz saxlamamaqdan fərqlənmir. Tədqiqatçılar dünya üzrə aparılmış 22 araşdırmanın məlumatlarını analiz edərək belə qənaətə gəliblər ki, artıq çəkidən əziyyət çəkən və ya piylənməsi olan insanlar mərhum Maykl Moslinin populyarlaşdırdığı 5:2 pəhrizi kimi oruc rejimlərinə əməl etdikdə, ənənəvi pəhriz tövsiyələrinə riayət edənlərlə eyni miqdarda çəki itiriblər.

Təhlil göstərir ki, bu yanaşma çəki itirmək baxımından heç pəhriz saxlamamaqdan cüzi dərəcədə üstündür. Belə ki, insanlar oruc tutmaqla bədən çəkilərinin yalnız 3%-ni itirə biliblər. Bu göstərici isə həkimlərin klinik cəhətdən əhəmiyyətli hesab etdiyi 5%-lik həddən xeyli aşağıdır. Qeyd etmək lazımdır ki, bütün tədqiqatlar qısamüddətli olub və ən çoxu 12 aylıq dövrdəki nəticələri əhatə edib.

Ənənəvi Pəhrizlərdən Üstünlüyü Yoxdur

Tədqiqatın aparıcı müəllifi və Argentinanın Buenos-Ayres şəhərindəki İtalyan Xəstəxanasında yerləşən Cochrane Mərkəzinin direktoru Dr. Luis Qareqnani bildirib: “Fasiləli oruc möcüzəvi bir həll deyil, lakin çəki idarəçiliyi üçün mövcud variantlardan biri ola bilər. Görünür, fasiləli oruc çəki itirmək üçün ənənəvi pəhriz yanaşmaları ilə oxşar nəticələr verir. O, daha yaxşı görünməsə də, daha pis də deyil.”

İnsanların qidalanmasını müəyyən saatlarla məhdudlaşdırdığı və ya həftənin bəzi günlərində oruc tutduğu fasiləli oruc, insanların arıqlamasına, fiziki və idraki sağlamlığını artırmasına, hətta qocalmanı yavaşlatmasına kömək etdiyi iddiaları ilə populyarlıq qazanıb.

Genişmiqyaslı Təhlilin Detalları

Cochrane təhlilində Avropa, Şimali Amerika, Çin, Avstraliya və Cənubi Amerikadan 1995 yetkin insanın iştirak etdiyi təsadüfi seçməli kliniki sınaqların sübutlarını analiz etmək üçün qızıl standartlı metodlardan istifadə olunub. Sınaqlarda növbəli günlərdə oruc tutmaq, insanların həftədə iki gün oruc saxladığı 5:2 pəhrizi və zamanla məhdudlaşdırılmış qidalanma kimi müxtəlif fasiləli oruc növləri araşdırılıb. Tədqiqatçılar çəki itirməkdəki minimal faydalardan başqa, bu pəhrizin insanların həyat keyfiyyətini digər pəhrizlərdən daha çox yaxşılaşdırdığına dair güclü sübutlar tapmayıblar.

Mütəxəssislər Populyar Pəhrizi Dəyərləndirir

Dr. Qareqnani, mediada geniş şəkildə təbliğ edilən oruc pəhrizləri ətrafındakı sübutlara aydınlıq gətirməyin vacib olduğunu söyləyib. O əlavə edib ki, tədqiqatların əksəriyyəti qısamüddətli və keyfiyyətsiz olduğu üçün mümkün faydalar haqqında qəti nəticələrə gəlmək çətindir. Təəccüblüdür ki, 22 tədqiqatın heç birində iştirakçılardan fasiləli oruc rejimindən nə dərəcədə məmnun qaldıqları soruşulmayıb.

Sinqapur Milli Universitetindən Dr. Jila Semnani-Azad isə qeyd edib ki, bədənin sirkad ritmləri metabolizmlə dərindən əlaqəli olduğu üçün fasiləli orucun faydaları zamanlamadan asılı ola bilər. O bildirib ki, heyvanlar üzərində aparılan tədqiqatlar orucun yağ ehtiyatlarının istifadəsini dəyişə, diabet üçün vacib olan insulin həssaslığını yaxşılaşdıra, iltihabı və oksidləşdirici stresi azalda biləcəyini göstərir. Bu pəhriz həmçinin bədənin təkrar emal mexanizmi olan autofagiya prosesini işə salaraq yaşlanma və uzunömürlülük üçün faydalı ola bilər. Lakin fasiləli orucun universal bir tərifi olmadığı üçün onun təsirlərini anlamaq çətinləşir.

Çəki İtirmək Üçün Oruc Tutmaq Kifayətdirmi?

Berlin Səhiyyə İnstitutunun professoru Mayk Pitsner oruc tutmaqla əldə edilən çəki itkisinin heç nə etməməklə müqayisədə bu qədər az olmasına təəccübləndiyini bildirib. Lakin o, bu nəticənin insanların oruc tutarkən fiziki cəhətdən daha az aktiv olduqlarını və dərmanlar olmadan çəki itirmək prosesinin çətin olduğunu göstərən sübutlarla üst-üstə düşdüyünü də əlavə edib.

Nəticələr həmçinin onun öz tədqiqatları ilə də uyğunluq təşkil edir. Pitsnerin araşdırmaları göstərir ki, hətta iki günə qədər olan qısa müddətli tam oruc bədənimizə çox az təsir edir və gələcəkdə fayda verə biləcək dəyişiklikləri görmək üçün insanlar daha uzun müddət oruc tutmalıdırlar. Onun tədqiqatlarından birində iştirakçılar yeddi gün ərzində yalnız su qəbul etsələr də, qanlarındakı zülallarda geniş miqyaslı dəyişikliklər yalnız üç gündən sonra baş verib.

“Əgər insanlar bu cür pəhriz rejimlərində özlərini daha yaxşı hiss edirlərsə, onları dayandırmazdım, lakin bu iş, sahədəki digər tədqiqatlarla birlikdə aydın şəkildə göstərir ki, mümkün mülayim çəki itkisindən başqa müsbət təsirlərə dair möhkəm sübutlar yoxdur,” – deyə Pitsner yekunlaşdırıb.

24 saat