Alman mətbuatı: Türkiyə NATO-nun beyni, bu təsadüf deyil

NATO və HAVELSAN əməkdaşlığı beynəlxalq diqqəti cəlb edir

Alman mətbuatı Türkiyə NATO-nun beyni - Son günlərdə NATO təcili ehtiyac çərçivəsində kritik bir proqram təminatının Türkiyənin informasiya texnologiyaları nəhənglərindən olan HAVELSAN-dan yeganə mənbə olaraq tədarük edilməsi qərarını verdi. Bu mühüm qərar beynəlxalq ictimaiyyətdə böyük əks-səda doğurarkən, Almaniyanın "Nex24" nəşri diqqətəlayiq bir təhlil dərc etdi.

"NATO-nun beyni Türkiyədir"

Təhlildə bildirilir ki, tarixi bir qərarla NATO müasir müharibənin ən həlledici komponentlərindən birini inkişaf etdirmək üçün Türk şirkəti HAVELSAN-ı vəzifələndirib. Ankara bu qərarla NATO-nun beyni halına gələrək, sözügedən proqram təminatının mürəkkəb məlumat əlaqələrini koordinasiya edərək alyansın bütün döyüş təyyarələrinin, döyüş gəmilərinin və yerüstü stansiyalarının real vaxt rejimində situasiya məlumatlarını bölüşməsinə imkan yaradacaq.

Ankaraya etimadın aydın sübutu

NATO-nun bu həssas proqram təminatını Türkiyəyə etibar etmə qərarının böyük bir tərifəlayiq addım olduğuna diqqət çəkən təhlildə qeyd olunur: "Bu qərar ən çətin şərtlər altında məlumatın təhlükəsiz ötürülməsində Ankaraya bəslənən etimadın aydın sübutudur."

Müdafiə sənayesindəki uğur təsadüfi deyil

Təhlildə vurğulanır ki, Türkiyənin son illərdə, xüsusilə də müdafiə sənayesi sahəsindəki uğuru təsadüfi deyil, əksinə, uzunmüddətli inkişafın tərkib hissəsidir. Qeyd olunur ki, NATO 2023-cü ildə Türk şirkəti STM-i "kəşfiyyat funksional xidmətlərini" müasirləşdirməklə vəzifələndirərək aydın bir etimad siqnalı vermişdi.

Alyans daxilində ilk addım

Hal-hazırda birlik kommunikasiyalarını HAVELSAN idarə etsə də, o dövrdə STM "kəşfiyyat axınının beyni" vəzifəsini üzərinə götürmüşdü. Alyansın bu dərəcədə mərkəzi proqram təminatı infrastrukturunun bir Türk şirkəti tərəfindən hazırlanması ilk dəfə idi. Təhlildə deyilir ki, "STM proqram təminatının son illərdəki problemsiz inteqrasiyası, bu gün HAVELSAN ilə imzalanan böyük müqavilənin bünövrəsini qoydu."

NATO-dan etimad səsi

Təhlildə qeyd olunur ki, bu inkişaf Türk müdafiə sənayesinin həm NATO-da, həm də dünyada avadanlıq istehsalçısından, qabaqcıl informasiya texnologiyaları həllərində qlobal təchizatçıya çevrilməsini göstərir. NATO-nun beynini Türk mühəndisliyinə etibar etməsi, Ankaranın texnoloji yetkinliyinə NATO-da bəslənən böyük etimad səsidir. Yəni, Türkiyə Qərbin müasir müdafiəsi üçün bir "əməliyyat sistemi" təmin edir.

Qlobal gücə çevrilən müdafiə sənayesi

Analizdə sonda vurğulanır ki, Türk müdafiə sənayesi son illərdə qlobal bir gücə çevrilib və bu çevrilmə əvvəlcə geosiyasi zərurətdən yaranıb. "Qərbin tətbiq etdiyi silah embarqoları sektora böyük sürət verdi. Bu embarqolar Ankaraya xarici idxaldan asılılıqdan xilas olmaq üçün yerli imkanlara investisiya etməyə məcbur etdi. Sadə montajla başlayan bu proses, hökumət təşviqləri və misilsiz bir tədqiqat sıçrayışı sayəsində sürətlə inkişaf etdi. 2024-cü ilə gəldikdə Türkiyə dünyanın 13-cü ən böyük silah ixracatçısı mövqeyinə yüksəlmişdi."

Şərqlə Qərb arasında əvəzsiz körpü

Təhlildə əlavə olaraq bildirilir: "Bu gün Türkiyə artıq təkcə Ukrayna müharibəsində özünü sübut etmiş Bayraktar TB2 pilotsuz uçuş aparatları, Pakistana satılan korvetlər və ya Nigeriyaya tədarük edilən hücum helikopterləri kimi fiziki yüksək texnologiyalı məhsullar təklif etmir. Mövcud uğuru bu təkamülün növbəti mərhələsini göstərir: Türkiyənin rəqəmsal müdafiə sistemləri və süni intellekt sahəsində aparıcı təchizatçıya çevrilməsi. Bu vəziyyət, ölkənin qlobal müdafiə innovasiyasında Şərqlə Qərb arasında əvəzsiz bir körpü olma rolunu daha da möhkəmləndirir."

Taktik Data Link İdarəetmə Mərkəzi Şəbəkə Planlaşdırma Proqramı: detallar

NATO təcili ehtiyac kimi qiymətləndirdiyi Taktik Data Link İdarəetmə Mərkəzi Şəbəkə Planlaşdırma Proqramı üçün bir müddət apardığı axtarışların sonunda HAVELSAN ilə əməkdaşlıq qərarı verdi. Avropa Müttəfiq Qüvvələri Ali Qərargahı (SHAPE) tərəfindən NATO Qabiliyyət Tədarükü Proqramına uyğun olaraq, NATO-da fəaliyyət göstərən Birgə İnterfeysə Nəzarət Zabitlərinin (Joint Interface Control Officer - JICO) çoxlu əlaqə planlaşdırma vəzifələrinin bir tətbiq dəstəyi ilə avtomatlaşdırılması üçün tədarükü nəzərdə tutulan Taktik Data Link Şəbəkə Planlaşdırma Proqramı, Böhran Dövrü Təcili Ehtiyacı olaraq planlaşdırıldı. NATO Rabitə və İnformasiya Agentliyi (NCIA) ehtiyacın qarşılanması məqsədilə Məlumat Tələbi Sənədi dərc etdi.

Maraqlı şirkətlərin dəvət edildiyi canlı təqdimatda TDLYM Şəbəkə Planlaşdırma Proqramı, NATO təmsilçilərindən ən yüksək texniki xalı aldı. Həyata keçirilən fəaliyyətlərdən sonra NCIA, "JICO Automated TDL Tool" proqramının HAVELSAN-dan yeganə mənbə olaraq tədarük edilməsinə qərar verdi. Qərar NATO İnvestisiya Komitəsində təsdiqləndikdən sonra, "JICO Automated TDL Tool" proqramının təmin edilməsinə dair müqavilə 18 dekabr 2025-ci tarixində HAVELSAN və NCIA tərəfindən imzalandı.

Taktik Data Link İdarəetmə Mərkəzi Şəbəkə Planlaşdırma Proqramı sayəsində müxtəlif hərbi nəqliyyat vasitələri, müxtəlif istehsal illərinə və ya texnologiyalara sahib olsalar belə, eyni dildə danışıb bir-birlərini görə bilir və aralarında taktiki məlumat mübadiləsi edə bilirlər. Bu proqram təminatı sayəsində bütün bu fərqli sistemlər tək bir şəbəkədə toplanır və onların orkestrasiyaları mümkün olur.

Şəbəkə Planlaşdırma Proqramı, hər hansı bir elementin "kor nöqtədə" və ya şəbəkənin kənarında qalmaması üçün lazımi planlaşdırmaların və tədbirlərin görülməsinə imkan yaradır.

Qeyd edək ki, bu xəbər önəmli bir mövzudur. Oxuduğunuz üçün təşəkkür edirik!İndi rəy bildirin!

24 saat