Dünya 29.08.2025

Çindən diplomatik güc nümayişi

Çindən diplomatik güc nümayişi

Çindən diplomatik güc nümayişi

Çinin qlobal siyasətdəki müəyyənedici rolu durmadan artır. Növbəti həftə paytaxt Pekində keçiriləcək möhtəşəm hərbi parad, ölkənin qlobal diplomatiya səhnəsində yeni bir diplomatik nümayişi kimi qiymətləndirilir.

Çinin rəsmi Sincxua Xəbər Agentliyinin məlumatına görə, parada 26 xarici lider qatılacaq. Rusiyanın Prezidenti Vladimir Putinlə yanaşı, Şimali Koreya lideri Kim Çen Inın da tədbirdə iştirak edəcəyi bildirilib. Son dövrlərdə ABŞ ilə böyük gərginlik yaşayan Hindistanın Baş naziri Narendra Modi də Pekinə səfər edəcək önəmli simalardan biridir.

Trampa qarşı diplomatik gedişlər

ABŞ və ya Qərbi Avropa ölkələrindən heç bir liderin, qismən Ukraynadakı müharibə və Putinlə aralarındakı fikir ayrılıqları səbəbindən Çinə gəlməsi gözlənilmir. ABŞ prezidenti Donald Trampın görüşmək istədiyini açıq şəkildə bildirdiyi Şimali Koreya lideri Kim Çen Inın iştirakı xüsusi diqqət çəkir. Şimali Koreya rəhbərliyindən verilən açıqlamada, lider Kim Çen Inın Çin Xalq Respublikasının Sədri Si Cinpinin dəvəti ilə 3 sentyabr tarixində Pekində keçiriləcək Qələbə Günü tədbirlərinə qatılacağı bildirilib. Kimin bu iştirakı ABŞ prezidenti Donald Tramp üçün bir məğlubiyyət kimi dəyərləndirilir. ABŞ prezidenti Donald Tramp bu həftənin əvvəlində Cənubi Koreya prezidenti ilə görüşündə Kim Çen Inla yenidən görüşmək istədiyini vurğulamışdı.

Diplomatik təcriddən qurtulmağa çalışan Kim, son illərdə Vaşinqtonun rəqibləri hesab edilən ölkələrlə əlaqələrini genişləndirməyə müvəffəq olub. O, ölkəsinin nüvə proqramını zərərsizləşdirmək məqsədi daşıyan, Şimal və Cənub arasında diplomatik münasibətləri yenidən başlama cəhdlərini rədd etmişdi. ABŞ prezidenti Donald Trampın ilk prezidentliyi dövründə 2019-cu ildə keçirilən zirvə görüşü də nəticəsiz qalmışdı.

Pekin zirvəsinin mesajları

Putinin iştirakı isə ABŞ üçün daha bir diplomatik məğlubiyyət deməkdir. Çünki ABŞ prezidenti Ukraynadakı müharibəni sona çatdırmaq üçün Putinlə razılığa gələ bilməmişkən, Si Cinpin onu Pekində qarşılamağa hazırlaşır. Çin rəhbərliyi, bu zirvə ilə Ukrayna müharibəsi kimi mövzularda Rusiyaya güclü təsir göstərdiyini bütün dünyaya nümayiş etdirmək şansı əldə edəcək.

Si Cinpinin həm Putin, həm Kim, həm də Modi ilə görüşməsi, ABŞ prezidenti Donald Trampa qarşı əhəmiyyətli bir diplomatik nümayiş kimi qəbul ediləcək. Bu, Si Cinpin və ABŞ prezidenti Donald Tramp arasında gözlənilən ikitərəfli görüşdən əvvəl Çin liderinin mövqeyini gücləndirən bir addım olacaq.

Qələbə bayramı və hərbi parad

“Qələbə Bayramı” adlanan bu hərbi parad, Çinin Yaponiyaya qarşı müharibəsindəki zəfərinin 80-ci ildönümünü və İkinci Dünya müharibəsinin başa çatmasını qeyd edəcək. Çin, Yaponiyaya qarşı qələbə qazanaraq və Yaponiyanın 2 sentyabr 1945-ci ildə təslim sənədlərini imzaladıqdan sonra 3 sentyabrı Qələbə Günü kimi qeyd edir. Bu il keçiriləcək tədbirlərdə Çinin son texnologiyalı silahlarının nümayiş olunacağı bir hərbi parad və Si Cinpinin çıxışı gözlənilir. Bu parad, Çinin qlobal siyasətdəki artan təsirini bir daha təsdiqləyəcəkdir.

24 saat

Oxucu Şərhləri

Ramin Həsənli
29.08.2025 08:18
Bu məqalə, Çinin artan diplomatik nüfuzunu və militarist tədbirlərlə bunu necə vurğuladığını göstərir. Amma maraqlıdır ki, Ukraynadakı müharibə fonunda Qərbin liderlərinin iştirak etməməsi, həmçinin Şimali Koreya lideri Kim Çen Inın dəvət olunması, Çin diplomatiyasının regionda və qlobal miqyasda necə bir strategiya izlədiyini düşünməyə vadar edir. Putin və Kimin iştirakı, ABŞ-ın bu məsələdəki mövqeyinə qarşı bir mesaj xarakterini daşıyırmı, yoxsa bu, sadəcə bir güc nümayişidir? Bu cür tədbirlər Çinin beynəlxalq münasibətlərdəki rolunu necə dəyişəcək?
Teymur Rəhimov
29.08.2025 08:13
Aya, Çin diplomatik məclisi elə bir toplanır ki, sanki Novruz bayramına qonaqlar gəlir. Bir tərəfdən Putin, o biri tərəfdən Kim Çen In, üstəlik Hindistan baş naziri... Görəsən bu tədbirdə bir stəkan çay və qovurğa da verirlərmi? ABŞ prezidentinin bu qədər liderlə görüşmək istəyi, amma heç kimin Çinə gəlməməsi də bir az gülməlidir, elə deyilmi? Sanki məktəbdə hamı dostluq kitabçasını doldurur, amma bir nəfər boş qoyub gedir. Çin elə güc nümayiş etdirir ki, elə bil qonşu ölkələrə "bizdə belə parad olur, sizdə yox" demək istəyir. Kim Çen Inın bu gəlişi Tramp üçün böyük məğlubiyyət olacaqsa, onda gələn dəfə Tramp da ona qovurğa payı aparsın, beləcə barışarlar.

Şərh Yaz