Çinin nəhəng su elektrik stansiyası Yer kürəsinin fırlanmasını dəyişə bilər: Planetar miqyasda narahatlıqlar

Əsrin layihəsi Yeri yavaşlada bilər: Çinin nəhəng su elektrik stansiyası qlobal risklər yaradır

Çin Xalq Respublikası hökuməti Tibet yaylasında dünyanın ən böyük su elektrik stansiyasını qurmağa hazırlaşır. Enerji tələbatını qarşılamaq məqsədi daşıyan bu iddialı təşəbbüs, elm adamları və ətraf mühit mühafizəçiləri arasında böyük narahatlıq doğurub. "Əsrin layihəsi" kimi tanınan bu nəhəng tikinti, Yerin fırlanma sürətinə və hətta onun oxuna təsir edə biləcəyi ehtimalı ilə geniş müzakirələrə yol açıb.

Pekin rəhbərliyinin planlaşdırdığı bu su elektrik stansiyası, Tibet yaylasının strateji cəhətdən əhəmiyyətli bir bölgəsində ucaldılacaq. Layihənin miqyası o qədər nəhəngdir ki, başa çatdıqda dünyanın ən böyük enerji istehsalçısı olacaq və Çinin enerji tələbatının əhəmiyyətli bir hissəsini təmin edəcək.

Ancaq mütəxəssislər, bu böyük su kütləsinin Yerin kütlə paylanmasını ciddi şəkildə dəyişdirəcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Onların qənaətinə görə, yığılan suyun çəkisi Yerin fırlanma oxunu və günün müddətini dəyişə bilər. Bu cür dəyişikliklər, planetimizin geofiziki sabitliyi üçün gözlənilməz fəsadlara səbəb ola bilər.

Daha əvvəl Çinin Üç Boğaz bəndi layihəsinin də Yerin fırlanmasına cüzi təsir etdiyi irəli sürülmüşdü. Lakin Tibetdəki bu yeni layihənin miqyası Üç Boğaz bəndindən qat-qat böyük olacaq ki, bu da potensial təsirlərin daha ciddi olacağı deməkdir. Elm adamları, kütlənin ekvatordan uzaqlaşaraq daha yüksək enliklərdə cəmləşməsinin Yerin fırlanma momentinə təsir edəcəyini xüsusi vurğulayırlar.

Bu kimi qlobal miqyaslı layihələrin ətraf mühitə və planetin özünə təsirləri elmi dairələrdə hər zaman müzakirə mövzusu olmuşdur. Tibet layihəsi də, yalnız enerji istehsalı deyil, həm də qlobal iqlim dəyişikliyi və ekoloji balans baxımından hərtərəfli qiymətləndirilməlidir.

Pekin rəhbərliyi layihənin faydalarını önə çəksə də, beynəlxalq ictimaiyyət və elm adamları potensial risklərin tam şəkildə araşdırılmasını və şəffaf bir şəkildə ictimaiyyətə təqdim edilməsini tələb edir. Geofiziki dəyişikliklərin uzunmüddətli nəticələri hələ tam bəlli deyil və bu, gələcək nəsillər üçün ciddi suallar ortaya qoyur.