Eyni virus niyə fərqli təsir edir: Cavab burunda gizlidir

Şəxsi Təcrübədən Doğulan Elmi Sual

Eyni virus niyə fərqli təsir - Dr. Ellen Foksman oğlunun astma tutması zamanı nəfəs almaqda çətinlik çəkdiyi anı hələ də xatırlayır. Bu, hər bir valideyn üçün qorxulu bir hadisədir və onun yaddaşında dərin iz buraxıb. Lakin bir alim üçün bu təcrübə daha fundamental bir sual doğurub.

Foksman oğlunun astma xəstəsi olduğunu bilirdi. O, həmçinin soyuqdəymənin ən çox yayılmış səbəbi olan rinovirus infeksiyasının astmalı insanlarda xırıltıya səbəb ola biləcəyindən xəbərdar idi. "Əslində, rinovirus infeksiyası astma tutmalarının ən çox rast gəlinən tətikləyicisidir," – deyə Yale Tibb Məktəbinin laboratoriya təbabəti və immunobiologiya üzrə dosenti Foksman bildirib.

Lakin onu maraqlandıran əsas məsələ eyni virusun bəzi insanlarda niyə ağır astma tutmalarına və həyati təhlükə yaradan simptomlara səbəb olduğu, digərlərində isə yüngül burun axıntısı ilə keçdiyidir. “Elə bir virus var ki, yoluxanların çoxunda heç bir simptom yaratmır. Bir çox insan bunu sadəcə burun soyuqdəyməsi kimi keçirir. Amma müəyyən qrup insanlar var ki, onlarda bu virus həyati təhlükə yaradan tənəffüs çətinliyinə səbəb olur. Bu, həqiqətən də maraqlı bir virusdur.”

Burun Hüceyrələrinin İlkin Reaksiyasının Rolu

Foksman və Yale Universitetindəki həmkarları müəyyən ediblər ki, insanların eyni virusa fərqli reaksiya verməsinin arxasında dayanan əsas amillərdən biri burun hüceyrələrinin virusa nə qədər cəld cavab verərək onu məhdudlaşdırmasıdır.

Bədənin interferon reaksiyası adlanan bu sürətli cavabı hər kəsdə fərqli ola bilər. Yanvar ayında “Cell Press Blue” jurnalında dərc olunan tədqiqata görə, bu reaksiya ləngidikdə, orqanizmdə həddindən artıq selik ifrazına və iltihaba səbəb olan fərqli bir proses başlayır. İnterferonlar virusun yayılmasının qarşısını almağa kömək edir. Tədqiqatın aparıcı müəlliflərindən olan Foksman qeyd edir: "Virusun yaratdığı xəstəliyi əslində bədənin reaksiyası müəyyən edir."

Laboratoriya Təcrübəsi və Gözlənilməz Nəticələr

Foksman və həmkarları bu nəticəyə gəlmək üçün sağlam yetkinlərdən götürülmüş burun hüceyrələrini laboratoriyada yetişdiriblər. Bu hüceyrələr zamanla adi insan burnundakı kimi ixtisaslaşmış və qarşılıqlı əlaqədə olan bir toxuma cəmiyyəti formalaşdırıb.

Tədqiqatçılar daha sonra bu hüceyrələri rinovirusa yoluxduraraq onların reaksiyalarını izləyiblər. Onlar müəyyən ediblər ki, interferon reaksiyası sürətlə aktivləşdikdə, rinovirus infeksiyası burun hüceyrələrinin 2%-dən az bir hissəsi ilə məhdudlaşır. Foksmanın sözlərinə görə, bu sürətli reaksiya real həyatda infeksiyanın heç bir simptom olmadan və ya sadəcə yüngül burun axıntısı ilə keçməsi deməkdir.

Lakin tədqiqatçılar ilkin interferon reaksiyasının qarşısını alan bir mühit yaratdıqda, “hüceyrələrin yalnız 1%-i əvəzinə, təxminən 30%-i yoluxdu”. Bu ssenaridə hüceyrələrin çoxlu selik ifraz etdiyi və iltihablandığı da müşahidə olunub. Foksman bildirib: "Beləliklə, biz həm virusun məhdudlaşdırıldığı və çox zərər vermədiyi, həm də virusun çoxlu selik və iltihab yaratdığı ssenarini canlandıra bildik."

Cavabsız Suallar və Gələcək Tədqiqatlar

Bununla belə, əsas sual cavabsız qalır: bəzi insanların interferon reaksiyası niyə zəifləyir və ya bloklanır, bu da daha çox iltihaba və simptomlara yol açır?

Foksman hesab edir ki, bu sualın cavabını tapmaq üçün real insanlar üzərində daha çox araşdırma aparılmalıdır. Onun fikrincə, yeni tədqiqat rinovirus infeksiyası zamanı burunda nələrin baş verdiyini anlamaq üçün atılan ilk addımdır.

Tədqiqatda iştirak etməyən, Bostondakı Beth Israel Deaconess Tibb Mərkəzinin Virusologiya və Peyvənd Tədqiqatları Mərkəzinin direktoru Dr. Dan Baruş yeni araşdırmanı “çox məlumatlandırıcı” adlandırıb. Lakin o, nəticələrin real həyatda rinovirus infeksiyası keçirən insanlarda təsdiqlənməsinin vacibliyini vurğulayıb. Baruşun fikrincə, "ilkin interferon reaksiyası daha yüksək olan insanlar yüngül simptomlarla tez sağala bilər, zəif reaksiyası olanlarda isə infeksiya daha geniş yayılar. Lakin bir insanın öz interferon reaksiyasını necə gücləndirə biləcəyi tam aydın deyil."

Yalnız İnterferon Reaksiyası deyil: Digər Mümkün Amillər

Tədqiqatla əlaqəsi olmayan, Emori Universiteti Tibb Məktəbinin pediatrik infeksion xəstəliklər üzrə professoru və həm-direktoru Dr. Larri Andersonun sözlərinə görə, eyni virus infeksiyasının insanlara fərqli təsir etməsi demək olar ki, bütün patogenlər üçün xarakterikdir.

Rinovirus infeksiyasının şiddətinə interferon reaksiyasından başqa digər amillər də təsir edə bilər. Bunlara orqanizmdə müəyyən bakteriyaların olması, genetik fərqliliklər, mövcud xroniki xəstəliklər və ya əvvəlki infeksiyalardan yaranmış immunitet daxildir.

"Deməli, bu məsələdə bir çox fərqli amil rol oynayır. Rinovirusla eyni virusa yoluxan şəxsdə fərqli kliniki nəticələr ola bilər, lakin bu, qrip, respirator sinsitial virus, paraqrip virusu və koronavirus üçün də keçərlidir. Biz bunu bir çox xəstəlikdə görürük," – deyə Anderson bildirib.

Mənbəyə görə, bu xəbər vacib bir mövzudur. Bizi izləməyə davam edin.İndi rəy bildirin!

24 saat