Neauphle-le-Château: Unudulmaq İstəyən Bir Keçmiş
It’s not what we want our town to be remembered for - Fransız qəsəbəsi Ayətullahı qəbul etməyin - Hər fevral ayında İran diasporunun üzvləri Parisdən 90 dəqiqəlik qərbdə yerləşən Fransanın Neauphle-le-Château qəsəbəsinin adi bir küçəsindəki boş bir əraziyə toplaşırlar. Təyin olunmuş bazar günü tələsik bir çadır qurulur və mərhum Ayetullah Ruhullah Xomeyninin çərçivəli fotoları kətandan asılır. Palçıqlı bağ yoluna, İslam Respublikasının bayrağının rənglərini əks etdirən yaşıl, ağ və qırmızı zolaqlarla boyanmış dirəklər arasına yaşıl süfrə sərilir.
Onlar, Fransadan kənarda az tanınan bir tarix fəslində, 1970-ci illərin sonunda dörd ay bu qəsəbədə yaşamış, sonra isə İslam İnqilabının lideri kimi Tehrana zəfərlə qayıtmış bu ali rəhbəri yad etmək üçün gəlirlər.
Yerli Sakinlərin Narazılığı və Unutmaq Arzusu
Bu hadisənin hər il İle-de-Fransanın kiçik bir qəsəbəsində qeyd olunması yerli sakinlər arasında, xüsusən də bu il dərin narazılıq doğurur. Onların evlərinin minlərlə, bəzilərinin dediyinə görə on minlərlə insanın öldürülməsində ittiham olunan Tehran rejimi ilə eyniləşdirilməsi, onların fikrincə, bir xəyanət hissi yaradır. Xatırlamaq əvəzinə, onlar unutmağa üstünlük verirlər.
Qəsəbənin mərkəzi, yerli həyatın nəbzinin vurduğu "Cafe des Sports"un sahibi Paskal Paqand deyir: "İnsanlar bu barədə danışmamağa üstünlük verirlər. Bu, bizim heç bir əlaqəmiz olmayan bir tarix anıdır. Bilirəm ki, bu, insanları hələ də narahat edir. Onlar başa düşmürlər ki, niyə ona burada sığınacaq verildi... Qəsəbədən soruşulmadı, məsləhətləşilmədi. Bu, məcburən oldu; insanların seçimi yox idi. Mən o vaxt burada deyildim, amma burada olanlar bunu çətin bir dövr kimi xatırlayırlar."
Xomeyninin Fransaya Gəlişinin Diplomatik Fonu
Parisdən 90 dəqiqəlik qərbdə yerləşən Neauphle-le-Château qəsəbəsinə bu illik səfərlər 47 ildir davam edir. 1978-ci ilin oktyabrında Fransanın o zamankı prezidenti Valeri Jiskar d’Estenn Xomeyninin İraqdan qovulduqdan sonra Fransada məskunlaşmasına razılıq verdi.
D’Estenn, şiə ruhanisinin avtokratik Məhəmməd Rza Pəhləviyə, yəni rejimi son günlərini yaşayan şahın yerinə demokratik bir alternativ olacağına inandırılmışdı. Fransız prezidenti, həmçinin, Xomeyninin Parisin qonaqpərvərliyini bölgədə ABŞ təsirinə qarşı Fransanın əks-balans rolunu gücləndirəcək gəlirli müqavilələrlə mükafatlandıracağına inanırdı.
23 Route de Chevreuse ünvanında: Xomeyninin Fəaliyyəti və Evin Sirli Taleyi
O dövrə aid fotoşəkillər və xəbər lentləri Xomeynini 23 Route de Chevreuse ünvanındakı bağçada alma ağacının altında meditasiya edərkən göstərir. İçəridə onun davamçıları Xomeyninin iranlıları üsyana çağıran yüzlərlə kaset yazısı hazırlayırdılar ki, bu kasetlər Tehrana gizli şəkildə yayılması üçün göndərilirdi.
Bu gün çox illər əvvəl dağıdılmış ikimərtəbəli evdən heç bir əlamət qalmayıb. Yerli sakinlər hesab edirlər ki, ev Xomeyni getdikdən sonra ya Fransa gizli xidmətləri, ya da qəzəbli Pəhləvi tərəfdarları tərəfindən "partladılıb". Onların dediyinə görə, partlayışın gücü qonşu evlərin pəncərələrini çatlatmışdı.
Solçu İntellektualların Dəstəyi və Xomeyninin Zəfərli Qayıdışı
Fransada solçu ziyalılar Xomeynini yeni Qandi kimi salamlamışdılar; onların arasında Jan-Pol Sartr və Mişel Fuko da var idi. Sonradan Fuko, Simone de Bovuarın Xomeyninin müdafiə etdiyi radikal İslam versiyasının qadın hüquqlarını təhdid etdiyi barədə xəbərdarlıqlarına məhəl qoymayaraq Xomeyniyə Dəstək Komitəsi yaratdığına görə peşman olacaqdı.
1 fevral 1979-cu ildə, Pəhləvinin sürgünə getməsindən 15 gün sonra, Xomeyni Fransız hökumətinin vəsaiti ilə "Air France" aviaşirkətinin birinci sinif reysi ilə Tehrana uçdu. O, coşğun kütlələr tərəfindən qarşılandı və bir neçə gün ərzində o vaxtdan bəri İrana rəhbərlik edən teokratik diktaturanı qurdu.
Neauphle-le-Château: Şəhərin Kimliyi və Xomeyni Kölgəsi
Neauphle-le-Châteauda yerli sakinləri qəzəbləndirən əsas məqam, qəsəbənin yanlış səbəbdən tanınmasıdır. Niyə burada yaşamış və yazmış romançı və dramaturq Marqerit Durasla xatırlana bilməsin? Niyə Xomeyni kimi başqa yerə köçənə qədər burada yaradılan və istehsal olunan Konyak və acı portağal likörü olan "Grand Marnier Cordon Rouge" ilə deyil?
"Cafe des Sports"da Durasın fotoşəkili altında künc masasında oturan rəssam və kinorejissor Jan-Klod Sinta kollektiv narazılığı belə yekunlaşdırdı: "Əksər insanlar Neauphle-le-Château-nun Marqerit Duras və Grand Marnier ilə tanınmasına üstünlük verərdi." Sinta Xomeynini namaza gedərkən gördüyünü və onun Fransada geniş dəstək qazandığını xatırlayır. O dedi: "O vaxt sol Xomeynini çox dəstəkləyirdi və ona qarşı bir söz demirdi."
Sinta əlavə etdi: "Bu, 1968-ci ilin mayından cəmi 10 il sonra idi," Fransız hökumətini az qala süquta uğradan solçu tələbə üsyanına işarə edərək. "Bu, qeyri-adi bir dövr idi. Şah, demək olar ki, sıradan çıxmışdı və əgər solçu idinizsə, Xomeynini dəstəkləyirdiniz. Lakin o, yerli səviyyədə heç də xoş qarşılanmırdı. Bu, şəxsən ona qarşı yönəlməmişdi, çünki insanlar əvvəlcə onun kim olduğunu bilmirdilər; bu, qəsəbənin birdən-birə jurnalistlər və polislə dolması və xaos yaratması səbəbindən idi." Sinta əlavə etdi: "Birdən qəsəbə hər dəfə qeyd olunanda, bu, Xomeyni ilə əlaqəli olurdu. 47 ildir ki, bu belədir və biz hiss edirik ki, bizim məqsədimiz bu deyil."
Keçmişin Silinməsi Cəhdləri: Neauphle-le-Château və Tehran
Xomeyninin 1989-cu ildə 86 yaşında vəfatından çox sonra, Neauphle-le-Château Tehran şəhərinin coğrafiyasının bir hissəsinə çevrildi. Fransa səfirliyinin yerləşdiyi küçə "Rue Neauphle-le-Château" adlandırıldı. Əksər 50 yaşdan yuxarı fransızlar Neauphle-le-Château-nu dərhal Xomeyni ilə əlaqələndirsə də, qəsəbə bu xatirələri basdırmaq üçün səylər göstərir.
Üç il əvvəl, qadınlar üçün İslam geyim qaydalarını pozduğu iddiası ilə üç gün əvvəl həbs edilmiş Məhsa Əmininin polis nəzarətində ölümü nəticəsində yaranan etirazlar zamanı, Route de Chevreuse ünvanındakı əmlakda Xomeyninin portreti olan anım lövhəsi vandalizmə məruz qaldı. Bələdiyyə binası onun çıxarılmasını əmr etdi və onun qalmasını qeyd edən daimi bir işarə olmamalı olduğuna qərar verdi.
Neauphle bələdiyyə sədri Elizabet Sandjivi o vaxt Fransa mətbuatına demişdi: "Mən istərdim ki, Neauphle qəsəbəsi ona tətbiq edilmiş bu tarix hissəsi ilə əlaqələndirilməsin, çünki ayatollahın burada qalmasına hökumət icazə vermişdi." Fransa mediası Tehrandan ərazidə muzey yaratmaq üçün gələn rəsmi sorğuya qəti "yox" cavabının verildiyini bildirdi. "Guardian" qəzetinin Sandjivi ilə danışmaq cəhdləri uğursuz oldu.
"Xəyanət Hissi": Neauphle-le-Château-nun Acı Mirası
Sinta deyir: "Yerli sakinlər sizə deyəcəklər ki, qəsəbənin Ayətullah Xomeyni ilə əlaqəsi onlar üçün əhəmiyyətli deyil və bu barədə danışmaq istəmirlər, lakin dərinliklərdə bu, hələ də onları narahat edir. Biz qəsəbəmizin bununla xatırlanmasını istəmirik."
"Xomeyni qəsəbənin kənarında cəmi dörd ay yaşadı, lakin onun qalması bütün əraziyə kölgə saldı, xüsusən də o vaxtdan bəri baş verənləri nəzərə alsaq. Bir xəyanət hissi var: biz ona sığınacaq verdik və demokratiya əvəzinə bu baş verdi."
Qeyd edək ki, bu xəbər önəmli bir mövzudur. Oxuduğunuz üçün təşəkkür edirik!İndi rəy bildirin!
Oxucu Şərhləri
Hələlik heç bir şərh yazılmayıb. İlk şərhi siz yazın!
Şərh Yaz