Fukushima: Zəlzələ və sunami nüvə faciəsinə necə gətirib çıxardı?

Fukusima faciəsi: Zəlzələ və sunami nüvə kataklizminə necə yol açdı?

Fukushima Zəlzələ və sunami nüvə - 2011-ci ilin mart ayında Yaponiyada baş verən güclü zəlzələ və onu izləyən sunami Fukusima-1 Atom Elektrik Stansiyasında (AES) bəşər tarixinin ən böyük nüvə faciələrindən birinə səbəb oldu. Çernobıl qəzasından sonra ikinci ən böyük nüvə hadisəsi kimi yaddaşlara həkk olunan bu fəlakət, dünya ictimaiyyətini nüvə enerjisinin təhlükəsizliyi məsələsini yenidən nəzərdən keçirməyə məcbur etdi.

Zəlzələ stansiyanın əsas elektrik təchizatını dayandırdı, lakin təcili soyutma sistemləri dizel generatorları vasitəsilə fəaliyyətini davam etdirə bildi. Təəssüf ki, qısa müddət sonra sahilə çatan nəhəng sunami dalğaları bu generatorları da sıradan çıxardı. Bunun nəticəsində reaktorların soyutma sistemi tamamilə dayandı, bu isə nüvə yanacağının əriməsinə və ardınca hidrogen partlayışlarına səbəb oldu.

Bu faciə zamanı atmosferə külli miqdarda radioaktiv maddələr yayıldı. Minlərlə sakin təxliyə olundu, geniş coğrafi ərazilər isə yaşayış üçün təhlükəli elan edildi. Hələ də stansiyada təmizləmə işləri davam etməkdədir və radioaktiv suların idarə edilməsi ciddi bir problem olaraq qalmaqdadır.

Qəzadan illər ötməsinə baxmayaraq, təxliyə edilmiş şəhər və qəsəbələrə sakinlərindən yalnız bir neçə nəfər qayıda bilmişdir. Bir çox bölgələr hələ də "ruh şəhərləri" kimi qalmaqdadır, çünki radiasiya səviyyəsi yaşayış üçün təhlükəli olaraq qalır və insanların həyatları köklü şəkildə dəyişmişdir.

Bəzi mütəxəssislər, o cümlədən "Rosatom"un rəhbəri Aleksey Lixaçov, Fukusima qəzasının qarşısının alınmasının mümkün olduğunu düşünür. Bu baxış, nüvə təhlükəsizliyi standartlarının daha da gücləndirilməsi və fövqəladə vəziyyətlərə daha yaxşı hazırlıq görülməsi zərurətini bir daha önə çıxarır.

Fukusima hadisəsi, təbii fəlakətlərin nüvə obyektlərinə təsirinin nə dərəcədə dağıdıcı ola biləcəyini açıq şəkildə nümayiş etdirdi. Dünya ictimaiyyəti indi bu kimi hadisələrin qarşısını almaq və ya onların fəsadlarını minimuma endirmək üçün daha ciddi tədbirlər görməyə məcburdur.