H5N5 quş qripi ilk insan ölümü: Qızdırmasız ştamm

Yüksək Hərarətə Dözümlü Quş Qripi Virusları: Yeni Araşdırma

Yeni araşdırmalar göstərir ki, quş qripi virusları bədənin infeksiyalara qarşı əsas müdafiə mexanizmlərindən biri olan orta hərarətdən daha yüksək temperaturlarda da çoxalmağa qadirdir. Kembric Universiteti və Qlazqo Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan beynəlxalq tədqiqat, bəzi virusların hərarət vasitəsilə necə dayandırıldığını, digərlərinin isə inkişaf etdiyini açıqlayır.

Tədqiqatın həmmüəllifi Sam Uilson "Newsweek"ə verdiyi açıqlamada, bədən hərarətindəki nisbətən kiçik bir artımın xəstəliyin nəticəsinə dramatik təsir göstərə biləcəyini vurğulayıb. O, əlavə edib ki, quş qripi virusları yüksək temperatura davamlıdır və bu, onların insanlarda daha ağır xəstəliklərə səbəb olmasının əsas səbəblərindən biridir.

Vaşinqton Ştatında H5N5 Virusundan İlk Ölüm Hadisəsi

Bu yeni tədqiqat, ötən həftə Vaşinqton ştatında bir yaşlı şəxsin H5N5 olaraq bilinən quş qripi virusuna yoluxaraq ölməsi xəbərindən sonra dərc edilib. Vaşinqton Ştatının Səhiyyə Departamenti, testlərin virusu H5N5 kimi təsdiqlədiyini və bunun qlobal miqyasda insanlarda bu variantla ilk yoluxma olduğunu bildirib. Nəticə ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzi (CDC) tərəfindən də təsdiqlənib.

Ölüm faktına baxmayaraq, səhiyyə rəsmiləri insanlar üçün riskin aşağı səviyyədə qaldığını qeyd ediblər. Onlar insan-insan ötürülməsinin baş verməməsi üçün vəfat edən şəxslə yaxın təmasda olanların ehtiyat tədbiri olaraq izlənməsinə davam edəcəklərini vurğulayıblar. Hazırda virusun insanlar arasında ötürülməsinə dair heç bir sübut yoxdur. Vəfat edən şəxsin həyətində qarışıq ev quşları saxladığı məlum olub. Bu xəbər, virusun insanlar arasında ötürülməyə başlaması halında, insanların virusla mübarizə qabiliyyətinə dair narahatlıqları artırır.

Virusun Çoxalma Yerləri və Hərarətin Rolu

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, insan qripi virusları yuxarı tənəffüs yollarında (temperatur təqribən 33°C) inkişaf etdiyi halda, quş qripi virusları aşağı tənəffüs yollarında daha yaxşı çoxalır. Aşağı tənəffüs yollarının temperaturu isə adətən 37°C olur. Quşlarda quş qripi virusu tez-tez bağırsaqları infeksiya edir ki, burada temperaturlar 42°C-ə qədər yüksələ bilər.

Alimlər, hərarətin müəyyən viruslara qarşı necə qoruduğunu, lakin quş qripinə qarşı o qədər də effektiv olmadığını müşahidə etmək üçün qripə yoluxmuş siçanlardan istifadə ediblər. Siçanlar adətən influenza A-ya qarşı hərarət yaratmadığı üçün tədqiqatçılar siçanların bədən temperaturunu qaldıraraq hərarəti imitasiya ediblər. Onlar aşkar ediblər ki, hərarət insan mənşəli qrip viruslarının çoxalmasını dayandırmaqda effektiv olsa da, quş qripi viruslarına qarşı o qədər də təsirli deyil.

Gen Mübadiləsi Riski və Pandemiya Təhdidləri

Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bədən temperaturunda 2°C artım belə, ağır insan mənşəli qrip virusunu yüngül bir infeksiyaya çevirməyə kifayətdir. Lakin PB1 adlı xüsusi genə malik quş qripi virusları (bu gen virusun çoxalmasında əsas rol oynayır) yüksək temperaturlara dözə bilər və çoxalaraq siçanlarda ağır xəstəliklərə səbəb olur. Bu, xüsusilə narahatedicidir, çünki insan və quş qripi virusları donuzlar kimi bir hədəfi eyni vaxtda infeksiya edərkən genləri "dəyişə" bilərlər.

Qlazqo Universitetinin tədqiqatın həmmüəlliflərindən Mett Turnbull, virusların genləri dəyişdirmə qabiliyyətinin ortaya çıxan qrip virusları üçün davamlı təhlükə mənbəyi olduğunu bildirib. O əlavə edib ki, biz bunun 1957 və 1968-ci illərdəki pandemiyalar zamanı baş verdiyini görmüşük. Bu, həmin pandemiyaların insanlarda niyə ciddi xəstəliklərə səbəb olduğunu izah edə bilər.

Gələcək Təhdidlərə Qarşı Daimi Sayıqlıq Vacibdir

Tədqiqatçılar potensial epidemiyalardan qorunmaq üçün quş qripi ştamlarının monitorinqinin vacibliyini vurğulayıblar. Onlar əlavə ediblər ki, virusların hərarətə nə qədər "dayanıqlı" olduğunu araşdırmaq ekspertlərə daha virulent ştamları müəyyən etməyə kömək edə bilər. Sam Uilson "Newsweek"ə deyib ki, donuzlar kimi bir çox növ quş qripi virusları üçün quşlardan insanlara keçiddə aralıq növlər kimi xidmət edə bilər. Bəzi qrip nəslinin daha ağır xəstəliklərə səbəb olmasını təmin edən genetik imzaları başa düşmək, heyvan rezervuarlarında yayılan qrip viruslarının riskini qiymətləndirməyə kömək edəcək.

Alimlər quş qripi ilə bağlı mövcud təhlükəsizlik qaydalarına heç bir dəyişiklik tələb etməsələr də, yeni araşdırma xəstəlikdən yaranan təkamül təhdidlərinə qarşı sayıq olmaq əhəmiyyətini göstərir.

24 saat