Mədə qıcqırması üçün omeprazol istifadə edənlərə həkimdən xəbərdarlıq: Bu təhlükəli əlamətə diqqət yetirin

Mədə turşuluğu və Omeprazol kimi dərmanlar barədə həkim xəbərdarlığı

proton pump inhibitors - Mədə qıcqırması üçün omeprazol istifadə - BBC-nin “Morning Live” proqramının həkimi Dr. Punam Krişan, qıcqırma, həzmsizlik və mədə turşuluğu kimi narahatlıqlar üçün omeprazol kimi proton nasos inhibitorları (PNİ) qəbul edən insanları diqqətli olmağa çağırıb. Böyük Britaniyada yetkin əhalinin dörddəbiri bu problemdən əziyyət çəkir və bir çoxları, xüsusilə ağır yeməklərdən sonra, həyatları boyunca bu xoşagəlməz hissi yaşayır.

Davamlı simptomlarla üzləşənlərə həkimlər narahatlığı azaltmaq üçün omeprazol kimi PNİ-lər təyin edə bilərlər. Lakin Dr. Punam bu dərmanları, xüsusən də uzun müddət istifadə edənlərin ehtiyatlı olmalı və mütəmadi həkim nəzarətindən keçməli olduqlarını vurğulayıb. Dr. Punam Böyük Britaniya Milli Səhiyyə Xidmətində (NHS) həkim kimi fəaliyyət göstərir və eyni zamanda BBC-nin “Morning Live” proqramının daimi tibbi ekspertidir.

Proqramın aparıcıları Qetin Cons və Helen Skeltona müraciət edən tibb mütəxəssisi, xəbərdarlığına başlamazdan əvvəl tamaşaçılara mədə turşuluğu probleminin mahiyyətini izah edib: “Hamımızın mədəsində turşu var və onun çox vacib bir rolu var – qidanı parçalamaq və həzm etmək. Mədənin yuxarı hissəsində sfinkter adlanan kiçik bir qapaq var. Onun vəzifəsi mədə möhtəviyyatını içəridə saxlamaqdır ki, turşu qida borusuna geri qalxmasın. Lakin bu qapaq həddən artıq boşalarsa, məsələn, ağır yeməklər, spirtli içki qəbulu və ya yeməkdən dərhal sonra uzanmaq nəticəsində mədədəki turşu qida borusuna sızaraq insanların hiss etdiyi o ağır, yandırıcı sancıya səbəb ola bilər.”

Müalicə üsulları və proton nasos inhibitorları

Aparıcı Qetinin “Bəs bunun ən yayılmış müalicə üsulları hansılardır?” sualına cavab olaraq, Dr. Punam müxtəlif yanaşmaların olduğunu bildirib: “Əgər bu hal sizdə arabir baş verirsə, bir çox insan antasidlər və ya alginatlar kimi dərmanlar qəbul edir. Məsələn, Gaviscon. Bunlar sadəcə turşunu neytrallaşdırmağa kömək edir, çox təsirlidir və yalnız ehtiyac olduqda istifadə edilə bilər.”

Həkim daha davamlı narahatlıqlar üçün həkimlərin adətən omeprazol və lansoprazol kimi proton nasos inhibitorları (qısaca PNİ) təyin etdiyini qeyd edib. “Bu dərmanlar heyrətamizdir və mədə turşuluğu müalicəsində həqiqətən də inqilab edib. Onlar birbaşa mənbədə turşu istehsalını tənzimləyir.”

Uzunmüddətli istifadənin riskləri

NHS həkimi proton nasos inhibitorları istifadə edənlərə xəbərdarlıq edərək izah etdi: “Əslində, bu dərmanlar lazımsız yerə və ya uzun müddət istifadə üçün nəzərdə tutulmayıb. Onların istifadəsi mütləq həkim nəzarətində olmalıdır. Çünki uzun müddət istifadə edildikdə, aşağı maqnezium, aşağı B12 vitamini kimi riskləri bir qədər artıra, həmçinin bağırsaq infeksiyaları, xüsusən də Clostridioides difficile (qısaca C. diff) riskini yüksəldə bilər.”

Dr. Punam PNİ-lərdən uzun müddət istifadə edənlər üçün mütəmadi monitorinqin vacibliyini vurğulayaraq davam etdi: “Bu bakteriya hamımızın bağırsağında var və tarazlıq şəklində yaşayır. Lakin PNİ kimi dərmanlar bu tarazlığı poza bilər. Əgər bu bakteriya həddindən artıq çoxalsa, davamlı ishala səbəb ola bilər. Bu, qırmızı bayraqdır. Əgər belə bir problem yaranarsa və qəflətən ishal başlasa, mütləq həkiminizlə danışmalısınız.”

Həkimə nə qədər tez-tez müraciət etməli?

Əgər omeprazolu reseptsiz alırsınızsa, onu iki həftədən artıq istifadə etməməlisiniz. Bəzi hallarda isə mütləq həkimlə məsləhətləşmək lazımdır. Uzun müddət omeprazol təyin edilmiş xəstələr üçün həkimlər mütəmadi nəzarət həyata keçirməlidirlər. Adətən, həkiminiz fərdi sağlamlıq tələblərinizə və risk faktorlarınıza uyğun olaraq hər 6-12 aydan bir müayinə təyin edəcək.

Əgər həkiminiz omeprazolu bir ildən artıq qəbul etməyi tövsiyə edərsə, uzunmüddətli mənfi təsirlərin ehtimalını azaltmaq üçün müntəzəm müayinələr vacibdir.

Diqqət tələb edən simptomlar hansılardır?

Aşağı maqnezium səviyyəsinin əlamətləri əzələ spazmları, yorğunluq və qeyri-müntəzəm ürək döyüntüsü ilə özünü göstərə bilər. Bundan əlavə, iştahsızlıq, ürəkbulanma və ümumi zəiflik kimi daha az nəzərə çarpan göstəricilər də ola bilər. Daha ciddi çatışmazlıqlar uyuşma, “iynə batması” hissi, şəxsiyyət dəyişiklikləri və anormal ürək ritmlərinə səbəb ola bilər.

B12 vitamini çatışmazlığının göstəricilərinə isə tükənmə, zəiflik, solğunluq və ağrılı və ya iltihablı qırmızı dil daxildir. Əlavə simptomlar arasında karıncalanma hissi, tarazlıq çətinlikləri, təngnəfəslik, ürək döyüntüsü və mədə-bağırsaq problemləri ola bilər.

C. diff bağırsaq infeksiyasının əlamətləri sulu ishal, qarın ağrısı və narahatlıq, yüksək hərarət (qızdırma), ürəkbulanma, iştahsızlıq və maye itkisidir. Ciddi hallarda, ölümcül ola bilən bağırsaq iltihabı kimi ağırlaşmalar baş verə bilər.

Diaqnoz üçün hansı testlər mövcuddur?

Aparıcı Helenin “Bəs dərmansız nəsə etmək istəsəniz, simptomları dərmansız yüngülləşdirmək mümkündürmü?” sualına həkim belə cavab verib: “Əgər özünüz idarə etməyə çalışmanıza baxmayaraq simptomlarınız keçmirsə, həkimə müraciət etmək vacibdir. Çünki biz bunu daha dərindən araşdırmaq istəyərik. Məqsəd, problemin kök səbəbini tapmaq və daha ciddi bir şeyin olub-olmadığını müəyyən etməkdir. Biz turşu istehsalını artıran Helicobacter pylori adlı bakteriyanı yoxlamaq üçün testlər edərik. Həmçinin, sizi qastroskopiyaya yönləndirə bilərik. Bu, mədəyə kamera ilə baxışdır və hər hansı bir iltihab, xora və ya daha ciddi bir şeyin olub-olmadığını görməyə imkan verir.”

Dərmanlardan başqa hansı alternativ müalicələr var?

Dr. Punam yekunda həyat tərzi ilə bağlı tövsiyələrini bölüşüb: “Dərmanlar əladır, amma gündəlik həyatımızda edə biləcəyimiz bir çox şey var ki, böyük fərq yaradır. Birincisi, əgər qıcqırma, həzmsizlik və mədə turşuluğu ilə mübarizə aparırsınızsa, daha kiçik porsiyalarla yeyin. Böyük, ağır yeməklər mədəyə çox təzyiq göstərə bilər.”

“Yeməkdən sonra ən azı üç-dörd saat uzanmaqdan çəkinin. Düz uzandığımızda sfinkter boşalır və turşu qida borusuna geri qayıda bilər. Əgər simptomlarınız varsa, yastıqlarınızı bir az qaldırın ki, sinəniz belinizdən bir qədər yuxarıda olsun. Bu, həqiqətən də çox işə yarayır.”

“Dar paltarlar geyinməyin. Dar paltarlar da mədənizə çox təzyiq göstərə bilər. Çobanyastığı və zəncəfil çayı kimi bitki çayları çox yaxşı təsir göstərir. Bir çox insan nanəyə üz tutur, lakin nanə qıcıqlanmış bağırsaq sindromu və ya qarın spazmları üçün yaxşı olsa da, reflüks problemini daha da pisləşdirə bilər. Odur ki, zəncəfil və ya çobanyastığı çayına üstünlük verin. Həmçinin, çəkiyə nəzarət etmək də böyük fərq yarada bilər.”

24 saat