Mərkəzi Asiyada Çinin nüfuzu artır, Rusiyanın mövqeyi zəifləyir: Geosiyasi transformasiya

Mərkəzi Asiyada Geosiyasi Dəyişikliklər: Çin Rusiyanın Təsirini Geridə Qoyur

Mərkəzi Asiyada Çinin nüfuzu artır - Soyuq Müharibədən sonra uzun müddət Mərkəzi Asiya "idarə olunan kondominium" prinsipi ilə fəaliyyət göstərmişdir. Bu geosiyasi quruluşda Rusiya region üçün güclü təhlükəsizlik təminatçısı rolunu oynayır, Çin isə əsas iqtisadi tərəfdaş kimi çıxış edirdi. Həmin model regionun sabitliyinin və inkişafının əsas sütunlarından biri hesab olunurdu.

Lakin Ukraynadakı müharibə Çin-Rusiya tərəfdaşlığını tamamilə dağıtmasa da, onun daxili tarazlığını əsaslı şəkildə dəyişdirmişdir. Əvvəllər nisbətən bərabər münasibətlərə əsaslanan bu kondominium, indi daha qeyri-bərabər bir quruluşa doğru irəliləyir.

Müharibənin Rusiyanın hərbi və iqtisadi resurslarına vurduğu zərbələr onun Mərkəzi Asiyadakı ənənəvi təhlükəsizlik rolunu sarsıtmışdır. Moskva diqqətini və imkanlarını Ukrayna cəbhəsinə yönəltdiyi üçün regiondakı təsir dairəsi xeyli məhdudlaşmışdır.

Bu zəifləmənin fonunda Çin Mərkəzi Asiyada iqtisadi və siyasi təsirini daha da artırır. Pekin region ölkələri ilə ticarət, investisiya və infrastruktur layihələri vasitəsilə əlaqələrini dərinləşdirərək, regionda əsas iqtisadi aktor mövqeyini möhkəmləndirir.

Nəticə etibarilə, "idarə olunan kondominium" artıq Çinin iqtisadi üstünlüyü və Rusiyanın zəifləmiş təhlükəsizlik rolunun hökm sürdüyü qeyri-bərabər bir tərəfdaşlığa çevrilmişdir. Bu vəziyyət Mərkəzi Asiyanın geosiyasi mənzərəsində uzunmüddətli dəyişikliklərə yol aça bilər.