Orta Şərqin dövlətsiz xalqı: Kürdlərin mübarizə yolu

Kürdlər: Yaxın Şərqin dövlətsiz xalqının mübarizəsi

Orta Şərqin dövlətsiz xalqı Kürdlərin - Kürdlər Yaxın Şərq regionunda öz müstəqil dövlətinə sahib olmayan ən böyük etnik qruplardan biridir. Onların əsas yaşayış məskənləri Türkiyənin cənub-şərqi, İranın qərbi, İraqın şimalı və Suriyanın şimal-şərq hissəsini əhatə edir ki, bu ərazilər birlikdə “Kürdüstan” olaraq tanınır.

Kürdlərin ümumi sayı 30-45 milyon nəfər arasında təxmin edilir. Onlar özünəməxsus mədəniyyətə, fərqli dilə və zəngin tarixə malikdirlər. Bu xalqın kimliyi min illər ərzində formalaşmış və bölgənin siyasi-mədəni mozaikasında əhəmiyyətli bir yer tutmuşdur.

Birinci Dünya Müharibəsinin ardınca Osmanlı İmperiyasının süqutu zamanı kürdlərə müstəqil dövlət vəd edilsə də, bu vəd heç zaman gerçəkləşmədi. Əksinə, onlar dörd müxtəlif dövlətin sərhədləri arasında parçalanmış vəziyyətdə qaldılar.

Bu vəziyyət kürdlərin uzun illərdir öz müqəddəratını təyinetmə uğrunda mübarizə aparmasına gətirib çıxarmışdır. Onlar siyasi, mədəni və bəzən hərbi vasitələrlə öz hüquqlarını tələb etsələr də, tez-tez region ölkələrinin müqaviməti ilə qarşılaşırlar.

İraqda kürdlər müəyyən dərəcədə muxtariyyət əldə etsələr də, Türkiyə, İran və Suriyada yaşayan kürdlərin vəziyyəti daha çətindir. Onların dövlətsiz statusu Yaxın Şərqdə davamlı gərginlik və münaqişə mənbəyi olmağa davam edir.

Kürd məsələsi həm regional, həm də beynəlxalq siyasətin əhəmiyyətli bir tərkib hissəsidir. Onların taleyi bölgədəki qüvvələr balansı, enerji ehtiyatları və terrorizmlə mübarizə kimi amillərlə sıx şəkildə əlaqəlidir.

Bu xalqın mübarizəsi və zəngin mədəni irsi Yaxın Şərqin gələcəyində də mühüm rol oynamağa davam edəcəkdir. Kürdlərin kimliyi və dövlət qurmaq istəyi bölgədə sülhün və sabitliyin əsas açarlarından biri hesab olunur.