Pekindən Britaniyaya sərt reaksiya: Cimmi Laiya görə viza proqramı genişləndirildi

Çin və Böyük Britaniya arasında Honq-Konq gərginliyi

Honq Konq sakinləri üçün viza proqramı - Pekindən Britaniyaya sərt reaksiya Cimmi - Çinin Londondakı səfirliyi, Böyük Britaniyanın Honq-Konq sakinləri üçün viza proqramını genişləndirmək qərarını sərt tənqid edib. Bu addım, demokratiya tərəfdarı olan media maqnatı Cimmi Lai-nin milli təhlükəsizlik qanununa əsasən 20 il müddətinə həbs edilməsindən sonra atılıb və rəsmi Pekin tərəfindən Çinin daxili işlərinə müdaxilə kimi qiymətləndirilib.

Genişləndirilmiş BNO viza proqramı və Pekinin reaksiyası

Böyük Britaniya hökuməti bazar ertəsi Britaniya Vətəndaşı (Xaricdə) (BNO) statusu ilə bağlı viza sxemini genişləndirib. Yeni qaydalara əsasən, 1997-ci ilin iyun ayında Honq-Konqun Çinə təhvil verildiyi zaman 18 yaşına çatmamış BNO statuslu şəxslərin övladları artıq valideynlərindən asılı olmadan viza üçün müraciət edə biləcəklər. Məhz bu BNO viza proqramı Pekinin sərt reaksiyasına səbəb olub.

Çin səfirliyinin sözçüsü CNBC tərəfindən tərcümə edilmiş bəyanatda bildirib: "BNO Honq-Konq sakinlərini evlərini tərk etməyə təşviq edərək aldadıb, nəticədə onlar Böyük Britaniyada ayrı-seçkilik və çətinliklərlə üzləşərək ikinci dərəcəli vətəndaş kimi yaşayırlar". Səfirlik bu addımı "alçaq" və "qəbuledilməz" adlandıraraq Çinin Böyük Britaniyanın daxili işlərinə müdaxiləsinə həmişə qətiyyətlə qarşı çıxdığını vurğulayıb.

Bu sxem 2021-ci ildə, Pekinin Honq-Konqda geniş əhatəli milli təhlükəsizlik qanununu qüvvəyə mindirməsindən sonra fəaliyyətə başlayıb. Həmin vaxtdan bəri 230 mindən çox insana viza verilib, onlardan təxminən 170 mini artıq Böyük Britaniyaya köçüb.

Cimmi Lainin məhkum edilməsi və beynəlxalq etirazlar

Diplomatik gərginlik, bazar ertəsi Honq-Konq məhkəməsinin şəhərin ən səs-küylü məhkəmə işlərindən birində Cimmi Lai haqqında hökm çıxarmasından sonra daha da kəskinləşib. Bu, milli təhlükəsizlik qanunu çərçivəsində indiyədək verilən ən ağır cəza olub.

Fəaliyyətini dayandırmış "Apple Daily" qəzetinin 78 yaşlı təsisçisi, Pekinin açıq tənqidçilərindən biri idi və 2020-ci ilin avqustunda həbs edilən ilk tanınmış simalar arasında yer alırdı. O, xarici qüvvələrlə əlbir olmaq və təxribat xarakterli materiallar yaymaqda ittiham olunurdu. Lai bütün ittihamları rədd edib.

Böyük Britaniyanın Baş naziri Kir Starmer ötən ay Pekinə səfəri zamanı Çin Prezidenti Si Cinpinlə görüşdə Britaniya vətəndaşı olan Lai-nin azadlığa buraxılmasına çağırıb. Lakin tənqidçilər və Lai-nin ailəsi Böyük Britaniyanın bu istiqamətdə kifayət qədər təsirli addımlar atmadığını düşünür.

Milli Təhlükəsizlik Qanununun nəticələri

Britaniya hökumətinin bəyanatında bildirilir ki, Lai-nin məhkum edilməsi Pekinin tətbiq etdiyi milli təhlükəsizlik qanununun “fərqli düşüncəni cinayət saydığını” göstərir və bir çox insanı Honq-Konqu tərk etməyə vadar edir. Hökumət, cənab Lai-nin işi ilə bağlı Pekinlə “sürətli şəkildə daha dərin müzakirələrə” başlayacağını da əlavə edib. Genişləndirilmiş BNO viza proqramı da məhz Honq-Konqda “hüquq və azadlıqların pisləşməsi” fonunda təqdim edilib. Proqnozlara görə, növbəti beş il ərzində bu proqramla Böyük Britaniyaya 26,000 nəfər gələcək.

Honq-Konqun icraçı direktoru Con Li isə bildirib ki, Cimmi Lai "vətəndaşların şüurunu zəhərləmək" və "xarici qüvvələrlə əlbir olaraq Çinə və Honq-Konqa qarşı sanksiyalara" səbəb olduğu üçün sərt cəzaya layiqdir. Digər tərəfdən, ABŞ-ın dövlət katibi Marko Rubio hökmü "ədalətsiz və faciəvi" adlandıraraq Lai-nin humanitar əsaslarla azadlığa buraxılmasına çağırıb.

24 saat