Qızlarda DEHB diaqnozu nə üçün gec aşkarlanır? Simptomların fərqliliyi və ictimai tələblər

Qızlarda DEHB Diaqnozunun Gecikmə Səbəbləri: Fərqli Təzahürlər və Sosial Gözləntilər

Qızlarda DEHB diaqnozu nə üçün - Diqqət Defisiti Hiperaktivlik Pozğunluğu (DEHB) uşaqlıq yaşlarında aşkarlanan bir nevroinkişaf problemidir. Lakin uzun illərdir aparılan araşdırmalar və müşahidələr qızlarda DEHB diaqnozunun oğlanlara nisbətən daha gec qoyulduğunu, hətta bəzən tamamilə nəzərdən qaçırıldığını ortaya qoyur. Bu gecikmənin arxasında bir sıra kompleks amillər mövcuddur.

Bu gecikmənin əsas səbəblərindən biri DEHB-nin qızlarda fərqli şəkildə təzahür etməsidir. Oğlanlarda adətən hiperaktivlik və impulsiv davranışlar daha aydın müşahidə edildiyi halda, qızlar daha çox diqqətsizlik, xəyalpərəstlik və daxili narahatlıq kimi əlamətlər göstərə bilərlər. Bu "sakit" simptomlar valideynlər və müəllimlər tərəfindən çox vaxt diqqətdən kənarda qalır, səhvən sadəcə "xəyalpərəst" və ya "çəkingən" kimi qiymətləndirilir.

Cəmiyyətin qızlara dair gözləntiləri də diaqnozun gecikməsində mühüm rol oynayır. Qızlardan daha sakit, itaətkar və sosial normalara uyğun davranmaları gözlənilir. Bu səbəbdən, DEHB-li qızlar öz simptomlarını gizlətmək və ya maskalamaq üçün daha çox enerji sərf edirlər. Onlar özlərini ətrafdakılara uyğunlaşdırmağa çalışır, daxili çətinliklərini gizlədirlər ki, bu da onların problemlərinin görünməz qalmasına gətirib çıxarır.

Tibb mütəxəssisləri arasında da DEHB-nin qızlarda fərqli təzahürləri barədə məlumatlılığın az olması diaqnozun gecikməsinə səbəb olur. Bir çox tibbi araşdırma və diaqnostik meyarlar əsasən oğlanlarda müşahidə edilən simptomlar üzərində qurulmuşdur. Bu vəziyyət qızların ehtiyaclarının düzgün qiymətləndirilməməsinə və ya tamamilə nəzərdən qaçırılmasına yol açır.

Gecikmiş diaqnozun ciddi nəticələri mövcuddur. DEHB-li qızlar məktəbdə akademik çətinliklərlə qarşılaşa, özgüvən problemləri yaşaya və depressiya, narahatlıq pozğunluqları kimi digər psixi sağlamlıq problemlərinə daha çox meylli ola bilərlər. Erkən müdaxilə və lazımi dəstək olmadan, bu çətinliklər yetkinlik dövründə də davam edə bilər.

Bu problemin həlli üçün valideynlər, müəllimlər və səhiyyə işçiləri arasında qızlarda DEHB-nin fərqli simptomları barədə məlumatlılığı artırmaq zəruridir. Qızların davranışlarını daha diqqətlə müşahidə etmək, onların akademik və sosial çətinliklərinin kökündə yatan səbəbləri anlamağa çalışmaq və ehtiyac duyulduqda mütəxəssis dəstəyinə müraciət etmək həyati əhəmiyyət daşıyır. Yalnız bu yolla qızlarımızın öz potensiallarını tam şəkildə reallaşdırmalarına kömək edə bilərik.