Rejim nəzarəti itirir

İranda etirazların Genişlənən Miqyası

Rejim nəzarəti itirir - İranda etirazlar 28 dekabr 2025-ci il tarixindən etibarən ölkənin yerli pul vahidinin xarici valyuta məzənnələri qarşısında kəskin dəyər itirməsi və ağır iqtisadi problemlər səbəbindən Tehranın Qapalı Bazarında sənətkarların başlatdığı nümayişlərdən sonra daha da şiddətlənərək bir çox şəhərə yayılmaqdadır.

Faciəli Nəticələr və Həbslər

İranda etirazlarda həyatını itirənlərin sayı 65 nəfərə çatıb. İran İnsan Hüquqları Aktivistləri Xəbər Agentliyi (HRANA) tərəfindən yayılan hesabatda qeyd olunur ki, ölkənin 31 əyalətini əhatə edən bu nümayişlərdə 7-si 18 yaşdan kiçik olmaqla, ümumilikdə 50 etirazçı və təhlükəsizlik qüvvələrinin 15 əməkdaşı həlak olub. Ümumilikdə 2311 nəfərin həbs edildiyi bildirilir. Yaralanmaların əsasən rezin və plastik güllələrin dəyməsi nəticəsində baş verdiyi vurğulanır. Paytaxt Tehrandakı bir çox xəstəxananın yaralılarla dolu olduğu qeyd edilir.

İnternet Kəsilməsinin Əks Təsiri

Cümə axşamı axşamından etibarən ölkədə internetə giriş məhdudlaşdırılıb və bu səbəbdən informasiya axınında problemlər yaranıb. Lakin internetin kəsilməsi etirazçıları dayandırmayıb. CNN-ə danışan və təhlükəsizlik səbəbiylə adının açıqlanmasını istəməyən 47 yaşlı Tehran sakini bildirib: "İnternet kəsilməsi əks nəticə verdi, çünki sıxıntı və məyusluq daha çox insanı küçələrə çıxartdı."

Hakimiyyətdən Sərt Xəbərdarlıq

Küçələrdə nümayişlər davam edərkən, hakimiyyətin təzyiqi artırdığına dair əlamətlər var. İran ordusundan verilən son bəyanatda da sərt bir mesaj çatdırılıb. Açıqlamada İran xalqının birlik və bərabərlik içində hərəkət etməsinin vacibliyi vurğulanaraq, İran ordusunun digər silahlı qüvvələrlə birlikdə "milli maraqları, strateji infrastruktur obyektlərini və ictimai əmlakı qətiyyətlə qoruyacağı" ifadə edilib.

Beynəlxalq Aləmdən Reaksiyalar

ABŞ dövlət katibi Marko Rubio İranda davam edən etirazlarla bağlı paylaşımında "ABŞ İrandakı cəsur insanları dəstəkləyir" deyib. ABŞ Prezidenti Donald Tramp isə son açıqlamasında ABŞ-ın İran iqtisadiyyatı problemləri ilə üzləşən İran xalqına "köməyə hazır olduğunu" bildirərək, "İran, bəlkə də əvvəllər heç olmadığı qədər azadlığa baxır" şərhini verib. Tramp əvvəlki gün də "İran böyük çətinlikdədir. Mənə elə gəlir ki, xalq bəzi şəhərləri ələ keçirir, bir neçə həftə əvvəl heç kim bunun mümkün olacağını düşünməzdi. Vəziyyəti çox yaxından izləyirik" ifadələrini işlətmişdi. Tramp etirazçıların təhlükəsizliyini istədiklərini vurğulayaraq, "İranlı liderlərə deyirəm, atəş açmasanız yaxşı olar, çünki biz də atəş açmağa başlayarıq. İranı vura bilərik" demişdi. Prezident Tramp bu ifadəsi ilə Amerika əsgərlərinin ölkəyə ayaq basmasını nəzərdə tutmadığını, nümayişçilərə atəş açılacağı təqdirdə onların da bu barədə bəzi addımlar atacaqlarını bildirib.

Dünyadan Tənqidi Münasibət

Böyük Britaniya, Almaniya və Fransa liderləri də ortaq bir bəyanat yayaraq, "İran təhlükəsizlik qüvvələrinin şiddət tətbiq etdiyi barədə xəbərlərdən dərin narahatlıq keçirdiklərini və etirazçıların öldürülməsini şiddətlə qınadıqlarını" bildiriblər. Fransa Prezidenti Emmanuel Makron, Böyük Britaniyanın Baş naziri Keir Starmer və Almaniyanın Baş naziri Fridrix Mers bəyanatda "İran hakimiyyətinin öz xalqını qorumaq məsuliyyəti var və cavab tədbirləri qorxusu olmadan ifadə azadlığına və dinc toplaşma haqqına icazə verməlidirlər" qeyd ediblər.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinin sözçüsü Stefan Düjarrik də bildirib ki, "Dünyanın hər yerində insanların dinc şəkildə nümayiş keçirmək haqqı və hökumətlərin də bu haqqı qorumaq və ona hörmət edilməsini təmin etmək məsuliyyəti var."

Pəhləvinin Müxalifətdəki Rolu

İranda etirazlar fonunda ölkənin son şahının oğlu Rza Pəhləvinin etirazçılara mesajları davam edir. Sürgündə yaşayan Pəhləvi son yayımladığı mesajda "Məqsədimiz artıq yalnız küçələrə çıxmaq deyil. Məqsədimiz şəhər mərkəzlərini ələ keçirməyə və nəzarətdə saxlamağa hazırlaşmaqdır" deyib. 65 yaşlı Pəhləvi özünü "hakimiyyətə namizəd" deyil, İranı avtoritarizmdən demokratiyaya daşıyacaq milli bir keçid prosesinin himayəçisi kimi təqdim edir.

X Sosial Şəbəkəsində Bayraq Dəyişikliyi

Sosial media platforması X (keçmiş Twitter) emojilərdə istifadə edilən İran bayrağını dəyişib. Bir istifadəçinin tələbi ilə platformanın veb versiyasındakı İran bayrağı, İslam inqilabından əvvəl istifadə edilən şir və günəş simvollu bayraqla əvəz edilib.

Qeyd edək ki, bu xəbər aktuallığını qoruyan bir mövzudur. Oxuduğunuz üçün təşəkkür edirik!İndi rəy bildirin!

24 saat