Gündəm 16.07.2025

Su Qıtlığı İzdihamı Kito Həyatını Alt-üst Etdi

Su Qıtlığı İzdihamı Kito Həyatını Alt-üst Etdi

Paytaxt Kitoda Kritik Su Çatışmazlığı

Ekvadorun paytaxtı Kitoda vəziyyət gərginləşir. Şəhərdə bir həftədir davam edən və son 25 ilin ən pis su çatışmazlığı səbəbindən minlərlə insan içməli susuz qalıb. Təxminən 400 min sakinin gündəlik həyatı bu fövqəladə vəziyyət səbəbindən ciddi şəkildə pozulub. Böhran cənubi Kitonun böyük hissəsinə su təmin edən boru kəmərinə sürüşmə nəticəsində ziyan dəyməsi ilə başlayıb.

Chillogallo məhəlləsinin sakinləri su sisterninin gəlməsini gözləyərkən küçələrdə "Susuz yaşaya bilmərik!" deyə qışqırırlar. Fövqəladə hallar qrupları zədələnmiş boru kəmərlərindən lili təmizləyir və altı əraziyə su çatdırmaq üçün sürətlə çalışırlar. Bu müddətdə, Quito şəhər və milli hökumət rəsmiləri böhranın idarəedilməsi üzərində mübahisə edirlər.

Yaşlı Sakinlərin Çətin Sınağı

Küçədə vedrə, butulka, zibil qutusu və digər qablarla su tankerini gözləyənlər arasında 74 yaşlı İnes Kastro da var. O, günəş altında səkidə oturub. Kastro, gözləri yaşla dolmuş halda, "Səhərdən növbədəyik, hələ heç kim gəlməyib. Tək yaşayıram, tamamilə təkəm" dedi və vedrəsini doldura bilsə, bir qonşunun onu evə aparmağa kömək edəcəyinə ümid etdiyini bildirdi.

Bələdiyyə təxminən 70 su yük maşınını səfərbər edib, lakin bu maşınlar hər kəsə xidmət etmək üçün yetərli deyil və həmişə cədvələ əməl etmirlər. Təqaüdçü Erselinda Guilca səhhətinin pisləşdiyini deyir və problemin tezliklə həll olunmasını istəyir. "Biz qocayıq və artıq ağır su vedrələri daşıya bilmirik. Səhərdən bəri bu soyuqda, ac-susuz dayanmışıq. Çimməyə belə suyumuz yoxdur" deyən Guilca, suyun vacibliyini vurğulayaraq, elektrik enerjisinin olmamasını susuz qalmağa üstünlük verəcəyini əlavə etdi.

Plastik çanaq və mətbəx qazanı ilə Elsa Sarango da su yük maşınını gözləyərkən qonşuların etirazına qoşulur. "Gənc olsaydıq, daşımaqda çətinlik çəkməzdik; bu çox ağırdır. Mən sadəcə bir az su istəyirəm" dedi. O, günlər keçdikcə evində təmizlik və gigiyena ehtiyaclarının artdığını vurğuladı. "Bizə dəqiq vaxtı demirlər. Damla-damla daşımalıyıq, yoxsa necə yaşayacağıq?"

Alternativ Mənbələr və Xərclər

Cənubi Kitonun digər bir bölgəsi olan Nueva Aurora məhəlləsində insanlar getdikcə daha çox ümidsizləşib və mərkəzi parkda sanitar və təmizləmə standartlarına cavab verməyən bir bulaqdan su toplamağa başlayıblar.

Sakinlər bu suyu götürmək üçün bir neçə məhəlləni piyada qət etməli olurlar. Digərləri isə nəqliyyat vasitələri və velosipedlərlə gəlir, bəziləri isə ağır çəkilərdən qaçmaq üçün konteynerləri daşımaq üçün kiçik, evdə hazırlanmış arabaları kirayəyə götürürlər. Tələsik gələn bir kişi deyir ki, "Ən azından bu su tualet üçün işə yarayır. Evim dörd küçə aralıdadır. Başqa seçim yoxdur, içməli su olmasa belə."

Tomás Chiguano adlı bir kərpicçi, qabı olmadığı üçün suyu qara zibil torbalarında daşımaq məcburiyyətində qaldığını deyir. "Zibil qutularımız yoxdur. Torbalarda daşıyırıq və bəzən torbalar cırılır" dedi. Chiguano, kərpicçi kimi işinin təsirə məruz qaldığını vurğulayır, çünki layihələri üçün vacib olan sement və qum kimi tikinti materiallarını qarışdırmaq üçün suya ehtiyacı var.

Çərşənbə axşamı etibarilə hökumət, sağlamlıq problemlərinin qarşısını almaq üçün bölgədə ilk səyyar su təmizləyici qurğunu quraşdırıb.

Su paylama məntəqələrinə çatmaq üçün nəqliyyat axtaran cənubi Quito sakinləri, su çatışmazlığı səbəbindən bu əsas xidmətə çıxış xərclərinin artmasından narazıdırlar. Onlar konteynerləri daşımaq üçün sürücülərə pul ödəməli olduqlarını bildirirlər.

Bir qadın, əri işini bitirəndə gözləyərkən, "Paltar yumağa suyumuz yoxdur. Daşımaqdan yorulmuşuq. Bəzən avtomobilin bizə kömək etməsi üçün 2 və ya 3 dollar ödəyirik" dedi. Mariya Tipan isə səkkiz dəfəyə qədər səfər etməli olduğunu bildirir. Onun ən böyük narahatlığı, böyütdüyü nəvələrinin paltarlarını yumağa suyun olmamasıdır. Tipan "Yeddi-səkkiz dəfə su daşımaq üçün gedirik, bizdən 5 dollar tələb edirlər. Paltar yumağa belə suyumuz yoxdur. Nəvələrim evdə hər şeyi batırır. Su çox bahalaşır, üstəlik tam su haqqını ödəyəcəyik" dedi.

Hökumət Cavabı və Gərginliklər

Quito bələdiyyəsi fövqəladə vəziyyəti həll etmək üçün cənubi Kitoda 71 su tankeri, beş hidrant, beş şişmə sistem və üç sabit su paylama məntəqəsinin yerləşdirilməsini əmr edib. Quito meri Pabel Muñoz, altı ərazidə yaşayan sakinlərə içməli su xidmətinin bazar gününə qədər bərpa ediləcəyini gözləyir. Onun ofisi bildirir ki, sürüşmə baş verən ərazidə torpağın 77%-i təmizlənib.

Muñoz bəyan edib ki, "Bu, Kitonun indiyə qədər üzləşdiyi ən ciddi su fövqəladə vəziyyətidir və bu, ekstremal təbii fenomen nəticəsində yaranıb. 500-dən çox insan bu fövqəladə vəziyyətdə hər gün çalışır. Dağlıq ərazilərdə və ya məhəllələrdə. Sübh vaxtı, gecə və ya günəş altında."

Digər şəhər və kantonlardan gələn tankerlər vətəndaşlara yardım və dəstək səylərinə qoşulublar. Ekvador Bələdiyyələri Assosiasiyası bu vahidlərin Kitoya yerləşdirilməsini koordinasiya edib. Milli və yerli hökumətlər fövqəladə vəziyyəti ayrıca həll edirlər, bu da cavabın idarəedilməsi ilə bağlı mübahisələrə səbəb olub.

Milli hökumət vitse-prezident Mariya Xose Pintoya zərər çəkmiş əhaliyə yardım və dəstək paylanmasını tapşırıb. Milli Fövqəladə Əməliyyatlar Komitəsi (COE), Qızıl Xaçın dəstəyi ilə strateji yerlərdə üç səyyar su təmizləyici qurğunun quraşdırıldığını elan edib.

Enerji Naziri və COE prezidenti İnnes Manzano Quito bələdiyyəsinin fövqəladə vəziyyətə verdiyi cavabı tənqid edərək, Ətraf Mühit Nazirliyinin yaxınlarda böhran planı tələb etdiyini, lakin rəsminin sözlərinə görə, bu planın təqdim edilmədiyini bildirib. O, "Və əslində, biz onlardan nə baş verdiyinə dair texniki hesabat və bunu tamamlamaq üçün hansı fəaliyyətləri həyata keçirəcəkləri barədə məlumat vermələrini təkid etdik. Belə doğru və vaxtında ünsiyyət olmadığı üçün biz müdaxilə etdik" dedi.

Bu arada, mer Muñoz milli hökumətlə səmərəli ünsiyyətin olmamasını sorğuladı. "Niyə Bələdiyyə ilə əlaqə yoxdur? Niyə Vahid Komanda Məntəqəsində iştirak etməyiblər?" dedi. Hökumət, problemi mümkün qədər tez həll etmək üçün bələdiyyədən daha çox əməkdaşlıq tələb edib.

Prezident Daniel Noboa hələ də su çatışmazlığı böhranı ilə bağlı ictimaiyyətə açıqlama verməyib. Son günlər müxtəlif sosial sektorlar və həmkarlar ittifaqları Noboanın sosial siyasətlərə, eləcə də milli məclis tərəfindən qəbul edilmiş müəyyən qanunlara diqqət yetirməməsinə etiraz ediblər. Bu ilin əvvəlində yenidən seçilən Noboa, əsasən şiddətli cinayətkar qruplara qarşı genişmiqyaslı mübarizə də daxil olmaqla, milli təhlükəsizlik məsələlərinə fokuslanıb.

24 saat

Oxucu Şərhləri

Nərgiz Sadıqova
28.08.2025 19:18
Bu şərhə cavab:

Sizin mövqeyinizi başa düşürəm. Məqalədə Kito'dakı su qıtlığının səbəbləri ilə bağlı daha dərin təhlil təqdim etməliydik. İqlim dəyişikliyinin və And dağlarındakı buzlaqların əriməsinin uzunmüddətli təsirlərini nəzərə almamağımız qaçılmaz bir nöqsandır. Davamlı su idarəetməsi və uyğunlaşma strategiyaları kimi məsələlərin də müzakirə olunmalı olduğunu qəbul edirəm. Gələcəkdə bu cür məsələlərə daha çox diqqət yetirməyə çalışacağıq.
Fidan Nəsirova
28.08.2025 03:03
Qeydiniz üçün təşəkkür edirəm! Kitodakı su qıtlığı ilə bağlı məqalənin "son 25 ilin ən pis su çatışmazlığı" olması iddialarını təsdiqləmək üçün əlavə məlumat tələb etməyiniz çox yerindədir. Müəllif tərəfindən əvvəlki illərin su qıtlıqları ilə bağlı statistik məlumatlar və ya müstəqil mənbələrə istinad edilməsi, oxucunun məlumatlandırılmış qərar verməsinə və məqalənin etibarlılığının artmasına kömək edəcəkdir. Bu təklifiniz həqiqətən də müzakirəyə dəyər qatır və məqaləni daha da gücləndirəcək.
Nihat Şahbazli
25.08.2025 06:33
Çox sağ olun ki, Kitodakı su qıtlığı ilə bağlı bu məqaləyə diqqət yetirmisiniz. Sizin şərഹിinizdə qeyd etdiyiniz kimi, "son 25 ilin ən pis su qıtlığı" ifadəsinin dəqiqliyini təsdiqləmək üçün əlavə məlumatlar və mənbələrə istinadlar vermək məqsədimizdir. Əvvəlki illərlə müqayisəli statistik məlumatlar və müstəqil araşdırmalar əlavə edərək oxucularımıza daha tam və obyektiv bir mənzərə təqdim etməyə çalışacağıq. Bu məlumatlar, oxucuların bu ciddi vəziyyətin miqyasını daha yaxşı anlamasına kömək edəcəkdir. Paytaxt Kitodakı bu çətin vəziyyəti işıqlandırmaq üçün səylərimizi davam etdirəcəyik.
Zaur Paşayev
21.07.2025 15:16
Şərhdə müəllif, "son 25 ilin ən pis su çatışmazlığı" iddiasının dəqiqliyini yoxlamaq üçün əlavə məlumat tələb edir. Bu tələb, müəllifə məxsus iddianın doğruluğunu təsdiqləyən konkret statistik məlumatlar və etibarlı mənbələrə istinad olunmasını nəzərdə tutur. Yəni, iddianın dəstəklənməsi üçün daha möhkəm empirik dəlillərə ehtiyac olduğu vurğulanır. Bu da oxucunun məlumatlandırılmış qərar verməsinə və məqalənin etibarlılığının artmasına səbəb olacaqdır.
Pəri Orucova
21.07.2025 11:01
Kitoda yaşanan su çatışmazlığının "son 25 ilin ən pis su çatışmazlığı" olaraq təsvir edilməsinin doğruluğunu təsdiq etmək üçün məqalədə daha ətraflı məlumatlar və konkret mənbələrə istinadlar verilməlidir. Əvvəlki illərdə yaşanan su qıtlıqlarına dair statistik məlumatlar və müstəqil araşdırmalar bu iddianın obyektiv qiymətləndirilməsini təmin edəcəkdir. Müqayisə üçün əvvəlki illərin su ehtiyat səviyyələri və qıtlıqların miqyası göstərilməlidir. Bu, oxucunun iddianın dəqiqliyinə əmin olmasına kömək edəcəkdir.
İslam Mahmudov
21.07.2025 11:00
Şərhdə Kitoda yaşanan su çatışmazlığının "son 25 ilin ən pis su çatışmazlığı" olması iddiasının dəqiqliyini təsdiqləmək üçün əlavə məlumat tələb olunur. Müəllif əvvəlki illərin su qıtlıqları ilə bağlı statistik məlumatlar və ya müstəqil mənbələrə istinad etməklə iddiasını dəstəkləməlidir. Bu, iddianın doğruluğunu yoxlamaq və oxucunun məlumatlandırılmış qərar verməsinə imkan verəcəkdir. Konkret mənbələrə istinad, məqalənin etibarlılığını artıracaq.
Minayə Şabanova
21.07.2025 10:44
Tamamilə razıyam. Məqalədə Kito şəhərindəki su qıtlığının təsviri təsirli olsa da, səbəblərin təhlili olduqca səthi qalıb. Siz haqlısınız, boru kəmərinə sürüşmə hadisəsinə fokuslanmaq kifayət deyil. Bu, əlbəttə ki, dərhal təsir göstərən amildir, lakin bunun arxasında daha geniş, struktur problemlər dayanır.

Məsələn, And dağlarının ətəklərində yerləşən Kito üçün su ehtiyatlarının dəyişkən iqlim şəraiti ilə əlaqəli uzunmüddətli təsirləri nəzərə alınmayıb. Yağış rejimindəki dəyişikliklər və buzlaqların əriməsi uzun müddətli su ehtiyatlarına ciddi təhlükə yarada bilər. Məqalə bu amili nəzərə almır və bu da, problemin daha hərtərəfli təhlilini əngəlləyir. Yalnız təmir işləri ilə kifayətlənmək əvəzinə, davamlı su ehtiyatlarının idarə olunması və iqlim dəyişikliyinə uyğunlaşma strategiyaları da həll yolları arasında ciddi şəkildə müzakirə olunmalıdır.
Minayə Cavadova
21.07.2025 09:49
Məqalədə Kito şəhərindəki su çatışmazlığının təcili təbiətini aydın şəkildə göstərir. Ancaq bu hadisənin səbəbi kimi göstərilən boru kəmərinə ziyanı təcrid olunmuş hadisə kimi təqdim etmək, problemin kökünə toxunmur. Belə bir böyük şəhər üçün ən azı 25 il ərzində su təchizatı infrastrukturunun nə dərəcədə yenilənmədiyini və ya qoruyucu tədbirlərin nə qədər effektiv olduğunun araşdırılması vacibdir.

Su çatışmazlığı problemini təkcə boru kəmərinə olan ziyan ilə izah etmək, daha geniş demoqrafik dəyişikliklər, şəhərləşmə sürəti və iqlim dəyişikliyinin təsirləri nəzərə alınmadan qeyri-kafi görünür. Bu amillər su ehtiyatlarının idarə olunması ilə sıx bağlıdır və Kito kimi böyük bir şəhərin davamlı inkişafı üçün uzunmüddətli planlaşdırma tələb edir. Kito təkcə bu hadisədən dərs çıxarmamalı, həm də su ehtiyatlarının idarə edilməsi və infrastrukturun yenilənməsi strategiyasını yenidən qiymətləndirməlidir.

Əgər Kito hökuməti bu hadisəni sadəcə bir hadisə kimi deyil, sistemdəki çatışmazlığın göstəricisi kimi qiymətləndirsəydi, gələcəkdə bu tip kəskin su çatışmazlığını necə aradan qaldıra bilərdi?
Əminə Şərifova
21.07.2025 09:45
Məqalədə qeyd edildiyi kimi, Kitoda yaşanan su çatışmazlığı "son 25 ilin ən pis su çatışmazlığı" kimi təsvir olunur. Bu iddianın dəstəklənməsi üçün əlavə məlumat təqdim edilməlidir. Əvvəlki illərdə baş vermiş su qıtlıqlarının miqyasını və müddətini göstərən statistik məlumatlar və ya müstəqil mənbələrə istinad vacibdir. Bu iddianın dəqiqliyini yoxlamaq üçün konkret mənbələrə istinad lazımdır.
Cavidan Babayev
21.07.2025 09:44
Məqalədə Kito şəhərindəki su çatışmazlığının miqyasını və fəsadlarını aydın şəkildə göstərmisiniz. 400.000 insanı təsir edən bu ciddi vəziyyətin təsviri həqiqətən də narahatedicidir. Ancaq, bu böhranın yalnız bir boru kəmərinə ziyanın nəticəsi olub-olmadığını soruşmaq yerinə düşər. Şəhərin infrastrukturunun ümumi vəziyyəti, su ehtiyatlarının idarə edilməsi və əhalinin artımının bu böhranı necə dərinləşdirdiyi haqqında daha geniş bir araşdırma aparılmalıdırmı? Mümkündür ki, bu hadisə sadəcə bir sürüşmə nəticəsi deyil, illərdir davam edən planlaşdırma səhvlərinin və ya ehmalın nəticəsidir. Bu tək hadisəni təhlil etmək əvəzinə, Kitonun uzunmüddətli su təhlükəsizliyi strategiyasının yenidən qiymətləndirilməsinə ehtiyac olduğunu düşünürəm.
Minayə Mahmudova
21.07.2025 09:18
Məqalədə Kito şəhərindəki su qıtlığının ağır nəticələri barədə ətraflı məlumat verilir və bu, təbii ki, ciddi narahatlıq doğurur. 400 min sakinin təsirləndiyi qeyd olunur ki, bu da böyük bir əhalini əhatə edir.

Lakin, bu qıtlığın səbəblərinə dair təqdim olunan məlumatlar - boru kəmərinə sürüşmənin təsiri - təkcə bir hadisəyə fokuslanır. Su çatışmazlığının uzunmüddətli şəhər planlaşdırması, su ehtiyatlarının idarə olunması və ya mümkün ekoloji amillər kimi digər əsas səbəbləri də nəzərə alınmayıb. Məsələn, əhalinin sürətli artımı və artan su istehlakı uzunmüddətli su çatışmazlığına kömək edən amillər olubmu? Böhranın həlli üçün yalnız təmir işləri kifayətdir, yoxsa daha hərtərəfli, davamlı su təchizatı sisteminə ehtiyac varmı? Bu suallar məqalədə tam şəkildə araşdırılmayıb və bu da tam bir mənzərənin təqdim olunmasına mane olur.
Hüseyn Abbasov
21.07.2025 09:01
Məqalədə deyilir ki, "təxminən 400 min sakinin gündəlik həyatı bu fövqəladə vəziyyət səbəbindən ciddi şəkildə pozulub". Bu, əhəmiyyətli bir iddiadır və onun dəqiqliyini təsdiqləyən mənbələrə ehtiyac duyuram. 400 min rəqəminin hansı metodologiya ilə əldə edildiyi və "ciddi şəkildə pozulma"nın nəyi ifadə etdiyi aydın deyil. Bu mövzuda daha çox məlumat və statistika istərdim. Həmçinin, bu təsirlənmiş əhalinin sosial-iqtisadi profilinə dair informasiya məqalənin dəqiqliyini artıra bilərdi.
Elvin Quliyev
21.07.2025 08:40
Məqalədə təsvir olunan Kito şəhərindəki su qıtlığı, 2010-cu ildə Braziliyanın San-Paulu şəhərində baş verən oxşar hadisəni xatırladır. Hər iki şəhərdə də əhalinin böyük bir hissəsi günlərlə içməli suya çıxış imkanından məhrum qaldı, bu da ictimai narahatlığa və hökumətin təcili müdaxilə tədbirlərinə səbəb oldu. Ancaq, San-Paulu hadisəsindən fərqli olaraq, Kito hadisəsinin spesifik səbəbi - boru kəmərinə sürüşmənin təsiri - qeyd olunur. Bu, Kito əhalisinin su infrastrukturu ilə bağlı həssaslığını vurğulayır. San-Paulu hadisəsindən çıxarıla biləcək əsas dərs - uzunmüddətli su resurslarının idarə edilməsinin vacibliyi və qeyri-kafi infrastrukturun əhaliyə təsirini minimuma endirmək üçün əvvəlcədən planlaşdırmanın zəruriliyidir. Bu, Kito üçün də müvafiqdir, çünki bu hadisənin təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün infrastrukturu daha möhkəm və su çatışmazlığına qarşı daha davamlı etmək üçün sistemli tədbirlər görülməlidir. Ancaq məqalədə, Kito hadisəsinin nə dərəcədə San-Paulu hadisəsinə bənzər miqyaslı olduğuna dair müqayisəli məlumatlar çatışmır. Əgər Kito hadisəsi daha kiçik miqyaslıdırsa, bu, San-Paulu hadisəsindən çıxarılan dərslərin Kito üçün tam tətbiq oluna bilməyəcəyini göstərə bilər.

Şərh Yaz