Süni intellekt 2026: Gələcəyə dair 10 əsas proqnoz

Nəşr olunmuş əsərlərimin mətnində “Sİ”-dən istifadə etmirəm və etməyəcəyəm

thoughts on AI - Süni intellekt 2026 Gələcəyə dair - Bunun bir neçə səbəbi var. Birincisi, süni intellekt tərəfindən yaradılmış mətnlər müəllif hüququ ilə qorunmur və mən işimin sahibliyi ilə bağlı hər hansı bir qeyri-müəyyənlik yaranmasını istəmirəm. İkincisi, kitab müqavilələrim məndən hər şeyi özümün yazmasını tələb edir, işi başqa müəlliflərə və ya “Sİ”-yə həvalə etməyə icazə vermir. Ancaq əsas səbəb odur ki, mən “Sİ”-dən daha yaxşı yazıram və bunu daha az enerji sərf edərək bacarıram. Bir roman yazmaq üçün təbiətə ziyan vurmağa ehtiyacım yoxdur. Mən bir romanı sadəcə “Coke Zero” və qəlyanaltılarla yaza bilərəm. Yazılarımda “Sİ”-dən istifadə etmək işimi azaltmaq əvəzinə, daha da artırardı.

Əgər bir Con Skalzi kitabı oxuyursunuzsa, əmin olun ki, hər bir cümlə mənim beynimin məhsuludur. Bu həm sizin üçün daha yaxşıdır, həm də mənim üçün daha asan!

“Süni intellekt”in məni bir yazıçı kimi əvəz edəcəyindən narahat deyiləm

Əlbəttə, kimsə indi mənim və ya hər hansı bir insanın kitab yazma sürətindən daha tez bir zamanda süni intellekt vasitəsilə roman həcmində bir mətn yarada bilər. Bəli, insanlar bunu artıq edirlər və “Kindle Unlimited” kimi platformaları heç kimin oxuya bilməyəcəyi qədər sürətlə yaradılan Sİ mətn tullantısı ilə doldururlar. Ancaq bu mətnlərin demək olar ki, hamısı kainatın istilik ölümünə qədər orada oxunmadan qalacaq.

Siz deyə bilərsiniz ki, bunun səbəbi heç kimin əziyyət çəkib yazmadığı bir şeyi niyə oxusunlar ki? Bu, səbəbin təxminən 5%-i ola bilər. Qalan 95% səbəb isə tapılmaq problemidir. Geniş bir süni intellekt mətn tullantısı dənizi yaradanlar bu əsərlərin kiminsə tərəfindən tapılması üçün pul xərcləməyi planlaşdırırlarmı? Onların marketinq planları “ortaya ataq, bəlkə təsadüfən kimsə tapar”dan başqa nədir? Əgər bir marketinq büdcəsi varsa belə, ildə onlarla və ya yüzlərlə Sİ mətn tullantısı yarada bilirsinizsə, hansını önə çıxaracağınızı necə seçəcəksiniz? Və bu mətnlərin tədarükçüləri təbliğ etdikləri işin heç kim tərəfindən yazılmadığını etiraf edəcəklərmi? Cavab: Xeyr. Etməyəcəklər.

Mən bir yazıçı kimi əvəz olunmaqdan narahat deyiləm, çünki artıq uğurlu bir müəllif kimi mövcudam və nəşriyyatlarım hər yeni romanım çıxanda onu tanıtmaq üçün müqavilə öhdəliyi daşıyır. Bu, bir müddət belə davam edəcək, çünki uzunmüddətli müqaviləm var. Oxucular yeni kitablarımın nə vaxt çıxdığını biləcək və onları istər fiziki, istərsə də virtual kitab mağazalarında tapa biləcəklər. Bu, yaradıla biləcək hər hansı bir Sİ mətn tullantısı üzərində böyük bir üstünlükdür.

İnsanlar ümumilikdə “Sİ”-dən bezməyə başlayıb

Söhbət təkcə yaradıcı sahələrdən getmir. Bu yaxınlarda Microsoft nəhayət etiraf etdi ki, heç kim onun “Copilot” adlı süni intellekt tətbiqini ehtiyac olub-olmamasından asılı olmayaraq hər yerə soxuşdurma cəhdini bəyənmir və buna uyğun olaraq işində düzəlişlər edir. İstehlakçıya yönəlmiş bir varlıq kimi “Sİ” əvəz etdiyi proqram və tətbiqlərdən nadir hallarda daha yaxşı işləyir (məsələn, Google-un Gemini-sinin Google Assistant-ı əvəz etməsi kimi) və daha çox enerji və resurs sərf edir. Son vaxtlar elektrik enerjisi fakturanız artıbmı? Yaddaş qiymətlərinin qəfil ikiqat artması (və ya daha çox) səbəbindən kompüterlərin qiyməti qalxıbmı? Buna görə “Sİ”-yə təşəkkür edə bilərsiniz. Bu, nəinki heç kimin yaşamadığı, hətta əvvəldən problem olmayan bir problemin həllidir.

Belə bir mühitdə insan tərəfindən yaradılan işin rəqabət üstünlüyü var, çünki insanlar onu daha orijinal və real görürlər. Bu, həm də insanların qarşılaşdıqları işin onları təəccübləndirmə və cəlb etmə qabiliyyətinə daha çox malik olacağı ehtimalını artırır. Ümumiyyətlə, insanlara seçim imkanı verildikdə, zamanlarını və pullarını onsuz da milyarder olan insanlara fayda verən bir texnologiyanın məhsuluna deyil, səy göstərən real bir insanın əməyinə sərf etməyə üstünlük verəcəklərini düşünürəm.

Mən insan sənətkarları, o cümlədən öz işimlə bağlı olanları dəstəkləyirəm

Daha əvvəl də qeyd etdiyim kimi, kitablarımın üz qabığı, tərcümələri və redaktə işlərinin insanlar tərəfindən görülməsi mənim üçün müqavilədə bir şərtdir. Bu, həm praktiki (müəllif hüquqları, işin keyfiyyəti və s. ilə bağlı), həm də mənəvi bir məsələdir. Həmçinin, şəxsi həyatımda da sənət əsərləri üçün sənətkarlara pul ödəyirəm. Bir sənət əsəri alanda, onu bir təlimatla yaradanlardan deyil, onu özü ərsəyə gətirən insanlardan alıram. İnsanlar tərəfindən yaradılmayan heç bir şeyi bilərəkdən paylaşmayacağam və təbliğ etməyəcəyəm. İnsanları təbliğ etmək və onlara pul ödəməyin faydası var. Onların da yeməyə və kirayə haqqını ödəməyə ehtiyacı var.

Bəs onlar özləri Sİ-dən istifadə etsələr? Mənim işlərim üzərində işləyən insanlar üçün aydındır ki, kitaba daxil olan yekun məhsul onların öz səylərinin nəticəsi olmalıdır. Digər məsələlərə gəlincə, əksər sənətkarların mənim kimi olduğunu düşünürəm: əsas yaradıcılıq sahələrində süni intellekt istifadə etmək işi azaltmaqdansa, daha da artırır. Həm də digər yaradıcı insanlara güvənirəm; əgər onlar mənə yekun işlərində “Sİ” istifadə etmədiklərini söyləyirlərsə, əksini düşünmək üçün məcburedici bir səbəb olmadığı müddətcə onlara inanıram.

“Sİ” yəqin ki, hansısa formada mövcudluğunu davam etdirəcək

Bu, “süni intellekt qaçılmazdır və dünyanı ələ keçirəcək” kimi bir bəyanat deyil. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, insanlar onlara aqressiv şəkildə sırınmasından bezirlər və investorlar artıq sərmayələrinin geri dönüşünü görmək istədikləri nöqtəyə çatırlar. Bu, Sİ ətrafındakı iqtisadi köpüyün partlaması üçün bir siqnaldır. “Sİ” hazırkı iqtisadi və mədəni bir fenomen olaraq, çox güman ki, tənəzzülə doğru gedir.

Bütün bu dram bitdikdən və zərəri aradan qaldırdıqdan sonra, Sİ-nin arxa plan texnologiyası və müxtəlif imkanları ya yenidən adlandırılaraq, ya da olduğu kimi, sadəcə texnologiya aləminin mərkəzindən endirilərək, miqyası kiçildilmiş və ümid edirəm ki, daha səmərəli şəkildə mövcud olacaq. Bilirəm ki, “Sİ-nin yəqin ki, davam edəcəyi” mövqeyi mənim olduğum yaradıcı dairələrdə populyar deyil və insanlar onun NFT-lər və blokçeyn kimi tamamilə buxarlanacağına ümid edirlər. Etiraf etməliyəm ki, bu mövzuda yanılmaq məni narahat etməzdi.

“Sİ” texniki deyil, marketinq terminidir və fərqli texnologiyaları əhatə edir

Yaradıcı təbəqənin (haqlı olaraq) narahat olduğu versiya generativ süni intellekt adlanır. Onun ən tanınmış versiyaları, əksəriyyəti müəllif hüquqları ilə qorunan və müəlliflərinə heç bir ödəniş edilməyən nəhəng məlumat bazaları üzərində öyrədilib. Ancaq bu, “Sİ” adlanan daha böyük bir hesablama sistemləri qrupunun yalnız bir alt növüdür. Bu terminin istifadə olunmasının səbəbi isə onun hətta texnologiyadan uzaq insanlar tərəfindən də eşidilmiş cazibədar bir ad olmasıdır. Bütün “Sİ”-lər genişmiqyaslı generativ süni intellekt qədər etik cəhətdən problemli deyil və onların bir çoxu generativ süni intellekt partlayışından əvvəl də mövcud idi və mübahisəsiz şəkildə istifadə olunurdu.

Mümkündür ki, “Sİ” termini mənəvi təhlükə kimi həmişəlik ləkələnsin, ictimaiyyət tərəfindən bəyənilməsin və marketinq şöbələri tərəfindən mənfi bir ad kimi görülsün. Bu baş verərsə, hazırda “Sİ” çətiri altında toplanan bir çox şey səssizcə ondan çıxarılacaq, ya əvvəlki, mübahisəsiz adlarına qayıdacaq, ya da tamamilə yeni adlar veriləcək.

Generativ süni intellekti öyrətməyin etik yolları var idi, lakin bu edilmədiyi üçün bütün sahə şübhə altındadır

Generativ süni intellekt asanlıqla yalnız ictimai mülkiyyətdə olan və/və ya müvafiq lisenziyalı “Creative Commons” materialları üzərində öyrədilə bilərdi. Təlim məlumatlarına ehtiyacı olan şirkətlər tərəfindən müəllif hüquqları ilə qorunan işlərin təlimdə istifadəsi üçün ödənişli lisenziya sistemi yaradıla bilərdi. Bütün bunlar həll edilə bilən bir problem idi! Lakin OpenAI, Anthropic və digərləri “əvvəlcə öyrət, sonra üzr istə” prinsipi ilə hərəkət etməyə qərar verdilər. Bu yanaşmanın daha ucuz olacağını düşündülər. Bəzi şirkətlərin hər hansı bir razılaşma əldə olunmazdan əvvəl iflas edə bilməsi də mümkündür ki, bu da eyni nəticəni verəcək.

Təlim modellərini kompensasiya ilə həyata keçirməyi seçən şirkətlər də var. Musiqi proqram təminatı şirkətləri var ki, işlədikləri sənətçilərə həm nümunələr və digər materiallar yaratmaq üçün pul ödədiklərini, həm də həmin nümunələrdən istifadə edilərək yaradılan işlərdən qonorar aldıqlarını xüsusi olaraq vurğulayırlar. Məncə bu, normaldır! İştirak edən hər kəs razılaşmadan məmnundursa, heç bir problem yoxdur. Lakin təlim məlumatlarının mənşəyi və kompensasiyası ilə bağlı belə aydın və birmənalı bəyanat olmadıqda, hər hansı bir generativ süni intellekt modelinin oğurlanmış işlərdən istifadə etdiyini fərz etmək lazımdır.

“Sİ” adı altında toplanan müxtəlif proseslər iş və yaradıcılıq axınlarında istifadə olunan proqramlara inteqrasiya olunacaq

Mən Photoshop-da bir şəkildəki ləkəni sildikdə, proses generativ süni intellekt istifadə edə bilər və ya etməyə bilər. İstifadə etdikdə isə, Adobe-un Firefly modelindən istifadə edə bilər və ya etməyə bilər (Adobe bu modelin yalnız lisenziyalaşdırdığı materiallar üzərində öyrədildiyini iddia edir, lakin bu şübhəlidir).

“Yaxşı, Photoshop istifadə etmə” dediyinizi eşidirəm. Bu, məntiqlidir, amma sizə pis bir xəbərim var: hazırda demək olar ki, hər bir foto redaktə proqramı iş axınına “Sİ” daxil edir. Mən fotolarla bağlı sadəcə həvəskaram, lakin bir çox peşəkar fotoqraf öz işlərində Adobe məhsullarından istifadə edir, çünki bu, “sənaye standartı”dır. Məhz “sənaye standartı” olduğu üçün mən Microsoft Word istifadə edirəm və indi bu proqram da “Sİ” ilə doludur. Müəyyən bir nöqtədən sonra, əgər 21-ci əsrin kompüter əsaslı alətlərindən istifadə edirsinizsə, istəsəniz də, istəməsəniz də hansısa formada “Sİ” istifadə edirsiniz.

Bu, animasiya, CGI və VFX kimi daha böyük sənaye miqyasında son dərəcə maraqlı bir sual olacaq. Süni intellekt artıq DLSS texnologiyası ilə video oyunlardadır; oxşar texnologiya animasiyada aralıq kadrların yaradılması üçün hələ istifadə edilmirsə, yəqin ki, bu, çox uzaqda deyil.

“Sİ” sahəsindəki son vəziyyət haqqında məlumatlı olmaq vacibdir

Mətnlərimdə “Sİ”-dən istifadə edirəmmi? Xeyr. Bəs “Sİ”-nin hazırkı vəziyyətini anlamağın, onu yaradan şirkətlərin iş prinsiplərini bilməyin və real dünyada necə istifadə olunduğunu izləməyin məntiqli olduğunu düşünürəmmi? Bəli. Buna görə də ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot və s. kimi tətbiqlərin son versiyalarını və təklif etdikləri müxtəlif xidmətləri və imkanları yoxlayıram.

“Sİ” mənzərəsi hələ də sürətlə dəyişir və əgər siz hələ də “gülməli, ‘Sİ’ əl çəkə bilmir” səviyyəsində düşünürsünüzsə, özünüzü, xüsusən də yaradıcı bir insansınızsa, əlverişsiz vəziyyətə salırsınız. Düşməninizi, ya da ən azından düşmənlərinizin yaratdığı alətləri tanıyın. Mən “Sİ”-nin məni bir yazıçı kimi əvəz edəcəyindən narahat deyiləm. Amma onun yaradıcı sahələrdə dərin və hətta zərərli dəyişikliklər etməsi üçün bu səviyyədə olması vacib deyil. Biz bunu artıq görürük.

Bəzi insanlar işlərinin bir şərti olaraq “Sİ”-dən istifadə etməyə məcbur edilirlər. Bəlkə də onları çox qınamayaq

Bu yaxınlarda işə götürülən və iş axınında süni intellekt olan kompüter sistemlərini sərbəst bilmələri tələb olunan ən azı bir neçə adam tanıyıram. Onların işə götürüldükləri əsl işi görmək üçün bu sistemlərdən istifadə etməyə ehtiyacları var idimi? Demək olar ki, yox! Bəs bunun bir əhəmiyyəti var idimi? Xeyr! Yemək və kirayə haqqını ödəmək ehtiyaclarının, onların “Sİ”-yə qarşı etik narahatlıqlarından və bunun işlərini azaltmaq əvəzinə artırmasından daha üstün olması normaldırmı? Mən bir dosta, beynində sağlam düşüncədən daha çox terminologiya olan orta səviyyəli bir menecer tərəfindən verilən korporativ bir təlimatı qəbul etməkdənsə, övladı və pişiyi ilə birlikdə Walmart dayanacağında park edilmiş bir Toyotada yaşamalı olduğunu deyəcək insan deyiləm.

Nə olursa olsun, “Sİ”-dən qaça bildiyiniz qədər qaçın, xüsusən də yaradıcı bir işiniz varsa, çünki bu, demək olar ki, həmişə sizə mane olacaq. Sizin mövcud olan və hələ qazanacağınız pərəstişkarlarınız onlara təqdim etdiklərinizin məhz sizdən gəldiyini yüksək qiymətləndirəcəklər. İnsanların sənətdən istədikləri əsasən budur: əyləncə və əlaqə. Siz bunu “Sİ”-dən həmişə daha yaxşı bacaracaqsınız. Sizi unikal edən şeyi yarada biləcək heç bir statistik model yoxdur.

Əlavə olaraq, bu xəbər önəmli bir mövzudur. Bizi izləməyə davam edin.Fikirlərinizi bölüşün!

24 saat