TƏCİLİ: İsrailin Trampa 7 şərti: İranın qırmızı xətləri masada

İsrail-İran Danışıqları: Qüdsdən Qırmızı Xəttlər

İsrail’in İran müzakereleriyle ilgili 7 talebi - TƏCİLİ İsrailin Trampa 7 şərti - İsrail Baş naziri Netanyahunun fevralın 11-də Vaşinqtonda ABŞ Prezidenti Trampla keçirməsi gözlənilən görüşdən əvvəl, Ommanda İranla aparılan danışıqlara dair İsrailin tələbləri üzə çıxıb. İsrail mərkəzli "Channel 14" telekanalının məlumatına görə, nüvə sahəsindəki hərtərəfli şərtlər, ballistik raket proqramı və regional fəaliyyətlərə dair güzəştsiz tələblərlə tamamlandığı bildirilir. Görüşdən əvvəl İsrail Təhlükəsizlik Kabinetinin ertəsi gün günorta saatlarında toplaşacağı açıqlanmışdı.

Sıfır Zənginləşdirmədən "Şiə Oxu"na Yeddi Tələb

İsrailli jurnalist Yinon Maqal Tel-Əvivin İrandan tələb etdiyi şərtləri ilk dəfə ictimaiyyətə açıqlayıb. Bu tələblər aşağıdakı yeddi başlıq altında cəmləşir: İranın nüvə proqramının tamamilə sona çatdırılması; uranın zənginləşdirilməsinin sıfırlanması; hər növ zənginləşdirmə qabiliyyətinin aradan qaldırılması; bütün zənginləşdirilmiş nüvə materialının İran xaricinə çıxarılması; İran ballistik raketlərinin mənzilinin 300 kilometrlə məhdudlaşdırılması; "Şiə oxu" olaraq təyin olunan regional strukturun dağıdılması; və sərt, səmərəli və real bir nəzarət mexanizminin qurulması.

Xəbərə görə, İsrail Baş Nazirlik Ofisindən verilən açıqlamada, Netanyahunun Trampa, Tehranla ediləcək mümkün bir razılaşmada İran nüvə proqramı çərçivəsində ballistik raket proqramının məhdudlaşdırılmasının və Tehranın Yaxın Şərq daxilində "İran oxu" çərçivəsindəki təşkilatlara verdiyi dəstəyin sona çatdırılmasının şərt olduğunu vurğulayacağı qeyd edilib.

Netanyahu-Tramp görüşü, İran və ABŞ heyətləri arasında həftəsonu Ommanda həyata keçirilən təmaslardan yalnız bir neçə gün sonra baş tutacaq. Sözügedən danışıqlar, İsrail ilə İran arasında iyun ayında yaşanan birbaşa gərginlikdən sonra iki ölkə arasında keçirilən ilk İsrail-İran danışıqları xarakteri daşıyır.

ABŞ və İran Danışıqlar Haqqında Nə Dedilər?

ABŞ Prezidenti Tramp həftəsonu verdiyi açıqlamada danışıqların "çox yaxşı keçdiyini" ifadə edərək, İranın "bir razılaşmaya həmişəkindən daha yaxın göründüyünü" söyləyib. Tramp, yeni bir danışıqlar turunun gələn həftə baş tuta biləcəyini bildirib, lakin "Əgər razılaşma olmazsa, nəticələri çox ağır olar" deyərək, "İranın nüvə silahı inkişaf etdirməsinə icazə verməyəcəyik" mesajını təkrarlayıb.

İran "Sıfır Zənginləşdirmə" Tələbini Rədd Etmişdi

İran cəbhəsindən isə fərqli mövqe nümayiş etdirilib. İran Xarici İşlər Naziri Abbas Arakçi danışıqların yalnız İran nüvə proqramı mövzusuna diqqət yetirdiyini bildirərək, "Raketlər və ya regional məsələlər gündəmdə deyil" deyib. "Sıfır zənginləşdirmə" tələbini qəti şəkildə rədd edən Arakçi, uranın zənginləşdirilməsinin "müzakirəsiz bir hüquq" olduğunu müdafiə edib.

Xəbərə görə, danışıqlara paralel olaraq iqtisadi və hərbi sahədə də gərginlik artdı. ABŞ Xəzinədarlığı, qeyri-qanuni neft ticarətinə qarışdıqları iddia edilən 15 İran bağlantılı quruluşa və 14 neft tankerine yeni sanksiyalar tətbiq etdi. Həmçinin, İrandan birbaşa və ya dolayı yollarla məhsul idxal edən ölkələrə 25 faiz gömrük vergisi tətbiq edildi.

"USS Abraham Lincoln" Təyyarədaşıyan Gəmisinə Ziyarət

Danışıqlardan bir gün sonra "CNN International", ABŞ Prezidenti Trampın xüsusi nümayəndəsi Stiv Vitkoff ilə kürəkəni Cared Kuşnerin, ABŞ Mərkəzi Qüvvələr Komandanlığının (CENTCOM) komandanı Admiral Bred Kuper ilə birlikdə, İrana yaxın bölgədə yerləşən "USS Abraham Lincoln" təyyarədaşıyan gəmisini ziyarət etdiyini açıqladı.

CENTCOM-un X hesabından verilən açıqlamada isə, ""USS Abraham Lincoln" Təyyarədaşıyan Gəmisi Hücum Qrupu, iki hərbi təchizat gəmisi və ABŞ Sahil Mühafizəsinə aid iki gəminin müşayiəti ilə bu gün Ərəb dənizinə çıxdı. Təyyarədaşıyan gəminin qanadına bağlı təyyarələr qrup üzərində uçuşlar həyata keçirdi. Güc yolu ilə sülh" ifadələri yer aldı.

Qarşıdurma Necə Başlamışdı?

2025-ci ilin iyun ayında İsrail və ABŞ-ın İrana hücumlarından sonra dayandırılan nüvə danışıqları, Ommanda yenidən başladı. Bu İsrail-İran danışıqları, Tehran-Vaşinqton arasında gərginliyin yenidən yüksəldiyi, Vaşinqtonun Tehrana qarşı bölgədə hərbi qüvvələrini artırdığı bir dövrdə baş verdi.

Danışıqlarda İran heyətinə Xarici İşlər Naziri Abbas Arakçi rəhbərlik edərkən, ABŞ-ı isə Prezident Donald Trampın Yaxın Şərq üzrə Xüsusi Nümayəndəsi Stiv Vitkoff təmsil edib.

24 saat