Tramp, Putin və Netanyahu dünya nizamını alt-üst edir: Beynəlxalq münasibətlər cəngəllik qanunlarına doğru gedir

Qlobal Nizamın Çöküşü: Tramp, Putin və Netanyahu Dünyanı Cəngəllik Qanunlarına Sürükləyir

Tramp Putin və Netanyahu dünya - Son dövrlərdə beynəlxalq əlaqələrdə hökm sürən gərginlik və qeyri-müəyyənlik, dünya nizamının ciddi böhranla üzləşdiyini açıq şəkildə ortaya qoyur. Bir çox analitik və beynəlxalq hüquqşünas, bəzi liderlərin atdığı addımların qlobal sabitliyi təhdid etdiyini və dünyanı "cəngəllik qanunları"nın hökm sürdüyü bir mühitə doğru apardığını vurğulayır. Bu yeni mərhələdə güc, hüququn üzərində dayanır, beynəlxalq normalar və razılaşmalar isə tədricən öz əhəmiyyətini itirir.

ABŞ-ın sabiq prezidenti Donald Trampın "Əvvəlcə Amerika" şüarı ilə yürütdüyü siyasət, Rusiya prezidenti Vladimir Putinin Ukraynaya qarşı təcavüzkar hərəkətləri və beynəlxalq hüquqa etinasızlığı, eləcə də İsrailin baş naziri Benyamin Netanyahunun regional siyasəti qlobal idarəetmənin təməl prinsiplərini sarsıtmışdır. Bu liderlərin birtərəfli qərarları və milli maraqları beynəlxalq razılaşmalardan üstün tutmaları, çoxqütblü dünya sisteminin zəifləməsinə gətirib çıxarır.

Bu cür yanaşmalar beynəlxalq təşkilatların və müqavilələrin rolunu əhəmiyyətsizləşdirir, dövlətlər arasında etimadı sarsıdır və münaqişələrin həlli mexanizmlərini iflic vəziyyətinə salır. Bunun nəticəsində, dünya miqyasında sabitlik və təhlükəsizlik ciddi təhdid altında qalır, kiçik və orta dövlətlərin suverenliyi isə daha böyük güclərin maraqlarına qurban verilir.

Qlobal miqyasda hüquq və ədalətin hökm sürdüyü bir nizamdan, gücün və zorakılığın üstünlük təşkil etdiyi bir mühitə doğru kəskin keçid müşahidə olunmaqdadır. Bu vəziyyət, xüsusilə beynəlxalq münaqişələrin həllində tərəflərin diplomatik danışıqlar masası əvəzinə, hərbi gücə arxalanmasına səbəb olur.

Bu tendensiya, eyni zamanda, insan hüquqları, demokratiya və beynəlxalq humanitar hüquq kimi təməl dəyərlərin də zəifləməsinə yol açır. Dünyanın müxtəlif bölgələrində baş verən hadisələr sübut edir ki, beynəlxalq normalara qarşı hörmətsizlik, regional və qlobal miqyasda daha böyük fəlakətlərə gətirib çıxara bilər.

Gələcəkdə qlobal sülh və təhlükəsizliyin təmin olunması üçün beynəlxalq birliyin yenidən möhkəm prinsiplər ətrafında birləşməsi və hüquqa əsaslanan nizamı bərpa etməsi vacibdir. Əks halda, dünya daha dərin xaos və qeyri-müəyyənlik dövrünə daxil olacaq.