Yaxın Şərqdə vəziyyət mürəkkəbləşir: İŞİD-in dirçəlişi, İranın təhdidləri və yeni regional əməkdaşlıqların formalaşması

Yaxın Şərqdə Gərginlik Yüksəlir: İŞİD, İranın Təhdidi və Yeni Regional Əməkdaşlıqlar

Yaxın Şərqdə vəziyyət mürəkkəbləşir İŞİD-in - Yaxın Şərq bölgəsi hər zaman dünya gündəminin mərkəzində yer alır. Son zamanlar regionda siyasi və təhlükəsizlik vəziyyəti daha da kəskinləşib. Terror qruplaşmalarının aktivliyi, regional dövlətlər arasında güclənən rəqabət və köhnə münaqişələrin yeni təzahürləri bölgədəki sabitliyi ciddi şəkildə sarsıdır.

İŞİD terror təşkilatının regiondakı fəaliyyəti hələ də tamamilə dayandırılmayıb. Bəzi bölgələrdə gizli şəkildə fəaliyyət göstərən bu qruplaşmalar, zaman-zaman törətdikləri terror aktları ilə beynəlxalq ictimaiyyətin narahatlığını artırır. Bu vəziyyət, region ölkələrinin İŞİD-ə qarşı mübarizədə birgə fəaliyyətinin nə qədər vacib olduğunu bir daha göstərir.

İranın regional təsiri və nüvə proqramı ilə bağlı narahatlıqlar da Yaxın Şərqin təhlükəsizlik gündəmində əhəmiyyətli yer tutur. Tehranın bölgədəki müxtəlif qruplara dəstəyi və ballistik raket proqramının inkişafı bir çox dövlət tərəfindən təhdid kimi qiymətləndirilir. Bu hal, xüsusilə Körfəz ölkələri ilə İsrail arasında gərginliyi daha da artırır.

Fələstin problemi regionun sağalmayan yarası olaraq qalmaqdadır. Fələstinlilər və İsrail arasında sülh danışıqlarının çıxılmaz vəziyyətə düşməsi, Qəzza zolağı və İordan çayının qərb sahilindəki vəziyyətin pisləşməsi yeni münaqişələrə yol açır. Beynəlxalq birliyin bu məsələyə hərtərəfli bir həll tapmaq cəhdləri davam etsə də, əldə olunan nəticələr məhduddur.

Digər tərəfdən, İsrail və bəzi Ərəb ölkələri arasında diplomatik münasibətlərin normallaşması regionda yeni əməkdaşlıq üfüqləri açır. "İbrahim Sazişləri" adı ilə tanınan bu razılaşmalar, regional təhlükəsizlik və iqtisadi inkişaf üçün yeni fürsətlər vəd etsə də, bəzi dairələr tərəfindən mübahisəli hesab olunur.

Bu mürəkkəb dinamika Yaxın Şərqin gələcəyi üçün həm təhdidlər, həm də yeni imkanlar vəd edir. Region dövlətləri üçün terrorizmlə mübarizə, regional təhlükəsizlik dialoqunun dərinləşdirilməsi və iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsi əsas prioritet olaraq qalır. Beynəlxalq aktorların bu proseslərdəki rolu da həlledici əhəmiyyət daşıyır.