AB-dən çağırış: Yeni Arktika siyasətinin vaxtıdır.

AB-dən çağırış Yeni Arktika siyasətinin - Avropa Birliyinin (AB) Xarici İşlər və Təhlükəsizlik Siyasəti üzrə Ali Nümayəndəsi Kaja Kallas Norveçin Tromso şəhərində təşkil olunan "Arktik Sərhədlər 2026" Konfransının "Arktikdə Mövcud Vəziyyət" adlı iclasında çıxış edib.

Daha Çox Sərt Güc Lazım Olacaq

Kallas Yüksək Şimalın "yüksək gərginlikli bir dövrdən" keçdiyini bildirərək, Arktik bölgəsinin transatlantik təhlükəsizlik üçün kritik əhəmiyyətə malik olduğunu vurğulayıb. O qeyd edib ki, "Bu region daha çox diqqət, daha çox resurs və daha çox sərt güc tələb edəcəkdir."

Arktik Rusiya Füzələri üçün Sınaq Meydanına Çevrilib

AB-nin Arktikaya yönəlmiş ilk strategiyasının 2008-ci ildə iqlim, balıqçılıq və tədqiqat mövzularına fokuslandığını, daha sonra 2021-ci ildə yeni bir Arktik strategiyasının qəbul edildiyini xatırladan Kallas deyib: "Bu strategiyanı qəbul etdikdən bir il sonra, ən böyük Arktik ölkəsi olan Rusiya Ukraynaya qarşı genişmiqyaslı müharibəyə başladı. Bu müharibə Avropa boyunca, o cümlədən Arktikdə gərginliyi artırdı. Moskva Yüksək Şimalda Sovet dövründən qalma hərbi bazaları yenidən açdı və modernləşdirdi. Dünyadakı ən böyük nüvə silahı cəmləşmələrindən biri Norveç sərhədinin düz qarşısında yerləşir. Arktik eyni zamanda Rusiya füzələri üçün bir sınaq meydanına çevrilib. Avropa regionda illərdir davam edən Rusiya hərbi yığınağını kompensasiya etməlidir."

Kallas qeyd edib ki, bu gün AB hərtərəfli və dayanıqlı inkişafın təşviqindən yerli xalqların gücləndirilməsinə, Arktik əməkdaşlığın inkişafından innovasiya və sahibkarlığın dəstəklənməsinə, mülki müdafiə potensialının artırılmasına qədər geniş bir sahədə fəal iştirak edir.

AB üçün Strateji Əhəmiyyətə Malikdir

Dünyanın dəyişdiyini və bunun ən aydın göründüyü yerlərdən birinin də Arktik bölgəsi olduğunu ifadə edən Kallas, "Bu vəziyyət ABŞ-ın düşüncə tərzindəki köklü dəyişikliyi və transatlantik münasibətlərdəki struktur dəyişikliyini də əks etdirir," – deyə bildirib.

Kaja Kallas AB-nin ABŞ üçün Qrenlandiyanın strateji əhəmiyyətini anladığını vurğulayaraq, Qrenlandiyanın AB üçün də strateji əhəmiyyətə malik olduğunu xüsusi olaraq qeyd edib.

Kallas bildirib ki, Qrenlandiyanın yaxınlığından keçən əsas sualtı kabel xətləri, qlobal iqtisadiyyat üçün həyati əhəmiyyətli kritik xammallar və Rusiyadan buraxıla biləcək ballistik füzələr üçün ən qısa uçuş marşrutu Yüksək Şimal üzərindən keçir. O, əlavə edib: "Lakin biz, Yüksək Şimalın bu torpaqlarda min illərdir yaşayan yerli xalqlar tərəfindən məskunlaşdığını qəbul edirik. Eyni zamanda, ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərə inanırıq və açıq şəkildə söyləyirik: Qrenlandiya, Qrenlandiya xalqına aiddir."

Kallas, transatlantik münasibətlərdəki gərginliyin bir neçə həftə əvvəlinə nisbətən azaldığını, lakin bundan sonra nə olacağı və ya növbəti mübahisənin nə zaman ortaya çıxacağı barədə çox az aydınlıq olduğunu qeyd edib.

Bu səbəbdən AB-nin Qrenlandiyanın yanında olduğunu bildirən Kallas, "Üzv dövlətimiz Danimarkanın yanındayıq və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinə sadiqik. Qrenlandiyanın gələcəyi Qrenlandiya xalqı və Danimarka tərəfindən müəyyən ediləcəkdir," – ifadəsini işlədib.

Yeni Bir AB Arktik Siyasətinin Zamanı Gəlib

Kallas qeyd edib: "Yaşadığımız dövrü və görmək istədiyimiz dünyanı əks etdirən yeni bir AB Arktik siyasətinin zamanı gəlmişdir. Buna, AB üçün də təhlükəsiz olacaq bir Arktik daxildir. Bu yanaşmanın Arktikdə güclü tərəfdaşlıqlara əsaslanması həyati əhəmiyyət kəsb edir."

Digər tərəfdən, NATO-nun Avropada təhlükəsizliyin əsas dayağı olaraq qaldığını bildirən Kallas, NATO müttəfiqi olan AB üzv ölkələrinin, Arktik də daxil olmaqla AB-nin təhlükəsizlik narahatlıqlarının NATO tərəfindən müəyyən edilmiş prioritetlərlə uyğunlaşmasını təmin etməkdə kritik rol oynadığını çatdırıb.

Kallas Arktik təhlükəsizliyinin yalnız hərbi prizmadan təyin edilə bilməyəcəyi barədə də xəbərdarlıq edərək, Arktik təhlükəsizliyi üçün dayanıqlı cəmiyyətlərin, qeyri-müəyyən bir mühitdə həyat quran insanların və dayanıqlı həyatın nəzərə alınmalı olduğunu vurğulayıb.

AB Ali Nümayəndəsi Kallas, "Təhlükəsiz, etibarlı, yaşana bilən və rifahlı bir Arktik qlobal ortaq dəyərdir," – deyərək, AB-nin Arktik ölkələri ilə birlikdə bu hədəf üçün işləməyə davam edəcəyini xüsusi olaraq qeyd edib.

Heç Kəslə Toqquşmaq İstəmirik

Kallas, çıxışlardan sonra keçirilən paneldə "AB-nin niyə daha güclü addım ata bilmədiyi" sualına cavab olaraq, "Əlbəttə, ehtiyatlıyıq, çünki ortada çox böyük maraqlar var," – ifadələrini işlədib.

Bir tərəfdən Avropa qitəsində genişmiqyaslı müharibənin davam etdiyini, digər tərəfdən Çindən qaynaqlanan və iqtisadiyyatlara təsir edən böyük çətinliklərin olduğunu qeyd edən Kallas, hər şeyin bir-biri ilə çox yaxından əlaqəli olduğuna diqqət çəkib.

Kallas bildirib: "Buna görə də bu yolu diqqətlə addımlamalı, uyğunlaşmalı və fəaliyyət göstərməliyik. Heç kəslə toqquşmaq istəmirik. Xalqlarımız üçün sülhsevər bir həyat və rifah istəyirik."

Mövcud risklər nəzərə alındığında, çəkindirmə üçün müdafiəni qurmağın da əhəmiyyətli olduğunu qeyd edən Kallas, "Çəkindirmə gücü kifayət qədər güclü olarsa, bəlkə də ondan heç istifadə etmək məcburiyyətində qalmarıq," – deyə sözlərini yekunlaşdırıb.

Əlavə olaraq, bu xəbər aktuallığını qoruyan bir mövzudur. Oxuduğunuz üçün təşəkkür edirik!Fikirlərinizi bölüşün!

24 saat