SON DƏQİQƏ: İran: Trampla həmfikirik

İran-ABŞ Münasibətləri və Müharibə Ehtimalı

SON DƏQİQƏ İran Trampla həmfikirik - İran Xarici İşlər Naziri Abbas Araqçi ABŞ mətbuatına verdiyi müsahibədə İran-ABŞ münasibətləri, müharibə ehtimalı və danışıqlar prosesi ilə bağlı önəmli açıqlamalar səsləndirib. ABŞ ilə İran arasında yaranacaq müharibə ehtimalını dəyərləndirən Araqçi, müharibənin qaçılmaz olmadığını və onun qarşısını almağın mümkünlüyünü vurğulayıb. O bildirib ki, "Müharibə mövzusunda narahat deyiləm, çünki biz buna tamamilə hazırıq. Hətta 12 günlük müharibədən əvvəlki dövrlə müqayisədə indi daha hazırlıqlıyıq. Mənim fikrimcə, müharibənin qarşısını almağın ən yaxşı yolu ona hazır olmaqdır. Müharibəyə hazır olduğumuzu bildirməyimizdən müharibə istədiyimiz nəticəsi çıxarılmamalıdır. Əksinə, məqsədimiz müharibəni əngəlləməkdir. Əsas narahatlığım, yanlış hesablamalara, səhv kəşfiyyat məlumatlarına və dezinformasiyaya əsaslanan hərbi addımlardır. Bəzi ünsürlərin öz maraqları naminə Prezident Trampı bu müharibəyə sürükləmək istədiyi aydındır. Lakin inanıram ki, Prezident Tramp doğru qərar vermək üçün kifayət qədər sağlam düşüncəlidir."

ABŞ-a Güvənimiz Sarsılıb

Araqçi ABŞ ilə danışıqlar ehtimalına toxunaraq, mənalı bir prosesin yalnız etibar zəminində həyata keçirilə biləcəyini vurğulayıb. O qeyd edib ki, "Təəssüf ki, danışıqlar tərəfi olaraq ABŞ-a olan güvənimizi itirmişik və bunun səbəbi də bəllidir. 2015-ci ildə danışıqlar apardıq və nüvə proqramı ilə bağlı razılaşma ictimaiyyətdə məmnuniyyətlə qarşılandı, lakin ABŞ heç bir əsas göstərmədən bu razılaşmadan çıxdı. Daha geriyə getmədən, təkcə keçən ilə baxsaq, danışıqlar qərarı alınıb görüşlər davam edərkən əvvəlcə İsrailin, ardınca ABŞ-ın da daxil olduğu hücumlara məruz qaldıq. Bu səbəbdən ABŞ ilə danışıqlar mövzusunda müsbət və yaxşı bir təcrübəmiz yoxdur. Həqiqi bir danışıqlar prosesinə başlamaq üçün mövcud etibarsızlığın aradan qaldırılması lazımdır."

Trampın Açıqlamaları ilə Razılıq və Nüvə Proqramı

Araqçi regiondakı bəzi ölkələrin vasitəçilik rolunu öz üzərinə götürdüyünü və etibarın bərpasına yönəlmiş səylərin davam etdiyini bildirib. O qeyd edib ki, "Bu, çətin bir prosesdir, lakin davam edir. Yeni bir dialoq ehtimalı görürəm. Əgər ABŞ danışıqlar heyəti, Prezident Trampın da qeyd etdiyi kimi, nüvə silahına sahib olunmasını əngəlləməyi hədəfləyən ədalətli və haqqani bir razılaşmaya nail olmaq istiqamətində hərəkət edərsə, bir razılaşmaya çatmaq mümkündür."

Trampın nüvə silahına sahib olunmaması ilə bağlı açıqlamasına qatıldıqlarını vurğulayan Araqçi deyib ki, "Proqramımızın tamamilə sülh xarakterini və bunun davamlı olacağını təmin etmək üçün nüvə proqramımız haqqında danışıqlara hazırıq. Bunun qarşılığında sanksiyaların ləğv edilməsini gözləyirik. Sanksiyalar, nüvə proqramımızın silahlanmaya yönələ biləcəyinə dair bəzi narahatlıqlar səbəbindən tətbiq olunur, lakin bizə görə belə bir vəziyyət mövcud deyil. Mümkün başlıqlara diqqət yetirməli və nüvə silahına sahib olunmamasını təmin edən ədalətli və haqqani bir razılaşmaya nail olmaq fürsətini əldən verməməliyik. Bu hədəf hətta qısa müddətdə də mümkündür."

İranın nüvə proqramı

Danışıqlarda Forma Yox, Məzmun Əsasdır

Araqçi danışıqların birbaşa və ya dolayı yolla aparılmasının ikinci dərəcəli məsələ olduğunu bildirib. O deyib ki, "Əsas önəmli olan danışıqların məzmunudur. Bizə etibar lazımdır. Bəlkə də tam mənada bir etibar heç vaxt geri dönməyəcək, lakin minimum səviyyədə bir güvən mütləq şəkildə zəruridir. Bu istiqamətdə regiondakı dost ölkələrlə birlikdə sözügedən etibar səviyyəsini yaradacaq bir yol tapmaq və danışıqların yenidən başlamasını təmin etmək üçün çalışırıq. Proses vasitəçilər vasitəsilə davam etdirilir və bəzi ölkələr mesajlar ötürərək həqiqi və mənalı bir danışıq üçün uyğun zəmin hazırlamağa çalışır. Biz də bu ölkələrlə davamlı ünsiyyətdəyik və qarşılıqlı mesaj mübadiləsi davam edir. İndiyə qədər bu təmasların nəticə verici olduğunu düşünürəm."

Mümkün Müharibə Bölgə Üçün Fəlakət Olar

Araqçi İran ilə ABŞ arasında baş verə biləcək müharibənin nəticələrinə də toxunub. O bildirib ki, "Belə bir münaqişə hər kəs üçün ciddi bir təhdiddir və ehtimal olunan bir müharibə isə bütün tərəflər üçün fəlakət olar. Əvvəlki münaqişədə İran ilə İsrail arasındakı gərginliyin məhdud qalması üçün böyük səylər göstərdik. Lakin İran-ABŞ münasibətlərində bir müharibə baş verərsə, ABŞ-ın bölgəyə yayılmış hərbi bazaları səbəbindən bölgənin çox geniş hissələri bu münaqişəyə daxil olacaq ki, bu da son dərəcə təhlükəlidir. Ümid edirəm ki, sağlam düşüncə qələbə çalacaq."

Sanksiyalar Ləğv Edilsə, Böyük İqtisadi İmkanlar Yaranar

Araqçi ABŞ ilə mümkün bir razılaşmanın regional təsirlərini də dəyərləndirib. O deyib ki, "Məncə, bir anlaşmaya nail olunarsa və yanlış anlaşılmalar ilə səhv hesablamalar aradan qaldırılarsa, İran ilə ABŞ arasında, eyni zamanda bölgə ölkələri ilə böyük iqtisadi əməkdaşlıq imkanları yaranacaqdır. Prinsipcə, ABŞ şirkətləri ilə əməkdaşlığa qarşı heç bir problemimiz yoxdur. Nüvə proqramı ilə bağlı razılaşmadan sonra Boeing ilə 80-dən çox təyyarə alınması üçün imzalanan müqavilə bunun açıq bir nümunəsidir. Problem, İrana tətbiq olunan sanksiyalar səbəbindən ABŞ-ın öz mövqeyindən irəli gəlir. ABŞ, xüsusi icazələr olmadan şirkətlərinin İranla işləməsinə icazə vermir. Bir razılaşmaya gəlinməsi və sanksiyaların ləğv edilməsi halında, İranla ticarət hər kəs üçün əhəmiyyətli imkanlar təqdim edəcək, enerji sektorumuz da bölgə üçün ciddi faydalar təmin edəcəkdir."

Əlavə olaraq, bu xəbər önəmli bir mövzudur. Daha çox xəbər üçün səhifəmizi izləyin.Fikirlərinizi bölüşün!

24 saat