ABŞ senatoru seçkilər öncəsi Orbanın namizədliyinə dəstək verdi

Rubionun Budapeşt səfəri və Orbanla nüvə sazişi

U.S.-Hungary relations - ABŞ senatoru seçkilər öncəsi Orbanın - Bazar ertəsi Budapeştə səfəri zamanı ABŞ-ın dövlət katibi Marko Rubio Macarıstanın Baş naziri Viktor Orbanın aprel ayında keçiriləcək seçkilərdən sonra ardıcıl beşinci müddətə vəzifədə qalmaq cəhdini böyük həvəslə dəstəkləyib. O, millətçi liderlə ABŞ Prezidenti Donald Tramp arasında güclü şəxsi münasibətlərin olduğunu xüsusi vurğulayıb.

2010-cu ildən Macarıstana rəhbərlik edən Viktor Orban Avropa İttifaqında Donald Trampın ən səs-küylü tərəfdarlarından biridir və son 16 ildə ən çətin sınağı ilə üzləşəcəyi 12 aprel səsverməsi ərəfəsində ABŞ prezidentinin rəğbətini qazanmaq üçün fəal çalışıb.

Rubio Macarıstan paytaxtında Viktor Orban və onun hökuməti ilə görüşlər keçirib. Bu görüşlərdə ABŞ-Macarıstan arasında mülki nüvə əməkdaşlığına dair saziş imzalanıb. Saziş kiçik modullu reaktorlar (SMR) kimi tanınan kompakt nüvə reaktorlarının mümkün alışını, eləcə də ABŞ tərəfindən təchiz edilən nüvə yanacağı və işlənmiş yanacağın saxlanması texnologiyasını əhatə edir.

Budapeştdə keçirilən mətbuat konfransında Rubio bildirib ki, həm onun, həm də Orbanın Donald Tramp dövründə “qızıl dövr”ünü yaşadığını dediyi ABŞ-Macarıstan münasibətləri sadəcə diplomatik əməkdaşlıqdan daha irəlidir. Rubio, “Sizinlə çox açıq danışacağam. Baş nazir və prezidentin çox, çox yaxın şəxsi və işgüzar münasibətləri var və düşünürəm ki, bu, hər iki ölkəmiz üçün faydalı olub,” deyə əlavə edib. Orbana müraciət edərək sözlərinə davam edən Rubio deyib: “Prezidentlə qurduğunuz bu şəxsi əlaqə, bu münasibətin qurulmasında bütün dünyada fərq yaratdı. Prezident Tramp sizin uğurunuza dərindən sadiqdir, çünki sizin uğurunuz bizim uğurumuzdur.”

Rubio Mərkəzi Avropada dost məkanında

Rubionun Macarıstana səfəri, onun Almaniyadakı Münhen Təhlükəsizlik Konfransında iştirakından sonra, bazar günü Slovakiyaya etdiyi ziyarətin ardınca baş tutub. Ukraynaya dəstəyə qarşı çıxan və Donald Trampı açıq şəkildə dəstəkləyən avroskeptik populistlərin rəhbərlik etdiyi Slovakiya və Macarıstan, hər iki Mərkəzi Avropa ölkəsi ilə enerji sazişlərini gücləndirmək istəyən Rubio üçün dost məkanı sayılır.

Avropa İttifaqında Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin ən etibarlı müdafiəçisi hesab edilən Viktor Orban, Ukraynaya qarşı müharibəyə baxmayaraq Kreml ilə isti münasibətlər saxlayıb, eyni zamanda Donald Tramp və onun “Amerikanı Yenidən Böyük Et” (Make America Great Again) şüarının qısaltması olan MAGA hərəkatı ilə əlaqələr qurub.

Avropa İttifaqının bu cür təchizatlardan imtina etmə səylərinə rəğmən, Viktor Orban Rusiya enerjisini almaq öhdəliyinə sadiq qalıb və noyabrda Ağ Evdə Donald Tramp ilə görüşdən sonra Rusiya enerjisinə qarşı ABŞ sanksiyalarından azad edilib. Bazar ertəsi Rubio, Aİ-nin 2027-ci ilin sonuna qədər Rusiya qazıntı yanacaqlarından tamamilə imtina etməyi planlaşdırdığı bir vaxtda, bu azadolmanın nə qədər davam edəcəyini dəqiqləşdirməyib.

Görünür, Donald Tramp ilə siyasi və şəxsi yaxınlığının daha böyük faydalar verəcəyinə güvənən Orban və hökuməti, həlledici aprel seçkilərindən əvvəl ABŞ liderini Macarıstana dəvət etməyə çalışıb. Onlar ümid edirdilər ki, belə bir yüksək səviyyəli səfər və dəstək, əksər sorğularda geri qalan Orbanı finiş xəttinə çatdıracaq. Bazar ertəsi Viktor Orban Rubioya bildirib ki, hökuməti gələcəkdə ABŞ, Rusiya və Ukrayna arasında hər hansı üçtərəfli sülh sammitinə ev sahibliyi etməyə hazırdır və Donald Trampın Budapeştə “açıq dəvəti” var. O, həmçinin iddia edib ki, Ukrayna və onun prezidenti Volodimir Zelenski, Orbanın Kiyevə silah və ya maliyyə yardımı verilməsinə qarşı çıxmasını və Ukraynanın Aİ-yə üzvlüyünü əngəlləmək təhdidlərini tənqid edərək Macarıstanın qarşıdan gələn seçkilərinə müdaxilə etməyə çalışır.

Avropanı Yenidən Böyük Et

MAGA hərəkatında və daha geniş mühafizəkar çevrələrdə çoxları, demokratik institutlarının aşınmasına və Aİ-nin ən kasıb ölkələrindən biri olmasına baxmayaraq, Macarıstanı uğurlu mühafizəkar millətçiliyin parlaq nümunəsi kimi görürlər. Orban, Trampın məşhur şüarından ilhamlanaraq özünün və hərəkatının “Avropanı Yenidən Böyük Etməyə” (Make Europe Great Again) çalışdığını bəyan edib.

Öz növbəsində, Donald Tramp Orbanın immiqrasiyaya qarşı sərt mövqeyini, xüsusən də 2015-ci ildə yüz minlərlə qaçqının Suriya və digər Yaxın Şərq və Afrika ölkələrindən qaçdığı zaman hökumətinin Macarıstanın cənub sərhədində ucaltdığı hasarı tərifləyib.

Digər ABŞ mühafizəkarları Orbanın LGBTQ+ hüquqlarına qarşı düşmənçiliyinə heyranlıq duyurlar. Onun hökuməti ötən il məşhur “Budapest Pride” tədbirini qadağan edib və qadağaya baxmayaraq iştirak edən hər kəsi müəyyən etmək üçün üz tanıma texnologiyasından istifadəyə icazə verib. Hökumət həmçinin eynicinsli cütlüklərin övladlığa götürməsini və eynicinsli nikahları faktiki olaraq qadağan edib, transgender şəxslərin rəsmi sənədlərdə cinsiyyətlərini dəyişdirməsinə icazə verməyib. Budapeşt bir neçə il Mühafizəkar Siyasi Fəaliyyət Konfransına (CPAC) ev sahibliyi edib və bu ilki tədbir tələsik şəkildə Macarıstan seçkilərindən dərhal əvvəl, mart ayına təyin edilib.

24 saat